แบบฟอร์มและขั้นตอน — ตท. / WP และการยื่นที่กรมการจัดหางาน

คนต่างชาติที่ทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตหรือทำงานนอกเหนือจากที่ได้รับอนุญาต มีโทษปรับตามที่พระราชกำหนดฯ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2561 กำหนด และอาจถูกผลักดันส่งกลับพร้อมข้อจำกัดในการขอใบอนุญาตใหม่ ส่วนนายจ้างที่รับคนต่างชาติเข้าทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตมีโทษปรับเป็นรายคนต่างด้าว และมีโทษหนักขึ้นหากกระทำผิดซ้ำ อัตราโทษปัจจุบันโปรดตรวจสอบกับกรมการจัดหางาน

กรมการจัดหางานและสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองใช้เกณฑ์รายได้ขั้นต่ำที่แตกต่างกันตามสัญชาติของผู้ยื่นเมื่อพิจารณาอนุญาตให้อยู่ต่อเพื่อทำงาน โดยเกณฑ์นี้เป็นไปตามคำสั่งสำนักงานตำรวจแห่งชาติที่ใช้อยู่ในขณะยื่น จึงควรตรวจสอบตัวเลขล่าสุดกับด่านตรวจคนเข้าเมืองพื้นที่ และเงินเดือนที่แจ้งต้องสอดคล้องกับภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่นำส่งจริง

กรมการจัดหางานใช้ชุดแบบฟอร์มที่เปลี่ยนรหัสมาหลายครั้ง โดยกลุ่มแบบ ตท. เป็นชุดเดิม ส่วนกลุ่มแบบ บต./WP เป็นชุดที่ใช้ตามพระราชกำหนดฯ ฉบับปัจจุบัน เช่น แบบขอรับใบอนุญาตทำงานแทนคนต่างด้าวและแบบขอรับใบอนุญาตทำงาน ควรดาวน์โหลดแบบฟอร์มล่าสุดจาก doe.go.th หรือรับที่สำนักงานจัดหางานพื้นที่เพื่อไม่ให้ใช้แบบที่ยกเลิกแล้ว

ยื่นที่สำนักงานจัดหางานที่สถานที่ทำงานตั้งอยู่ เช่น กรุงเทพมหานครยื่นที่สำนักงานจัดหางานกรุงเทพมหานครพื้นที่ที่รับผิดชอบ ต่างจังหวัดยื่นที่สำนักงานจัดหางานจังหวัด ส่วนกิจการ BOI และกิจการในนิคมอุตสาหกรรมยื่นที่ศูนย์บริการวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน

เมื่อเอกสารครบถ้วน สำนักงานจัดหางานส่วนใหญ่ใช้เวลาพิจารณาไม่กี่วันทำการถึงประมาณสองสัปดาห์ ขึ้นกับปริมาณคำขอของพื้นที่ ส่วนกรณีที่ต้องขอเอกสารเพิ่มหรือมีการตรวจสถานประกอบการจะใช้เวลานานกว่านั้น กรอบเวลาที่แน่นอนโปรดสอบถามสำนักงานที่รับคำขอ

กรมการจัดหางานเปิดระบบบริการอิเล็กทรอนิกส์สำหรับงานใบอนุญาตทำงานบางประเภทและบางพื้นที่ แต่หลายขั้นตอนยังต้องยื่นเอกสารต้นฉบับและรับเล่ม/หลักฐานที่สำนักงาน ควรตรวจสอบสถานะระบบและประเภทคำขอที่รองรับได้ที่ doe.go.th ก่อนวางแผน

ค่าธรรมเนียมเป็นไปตามกฎกระทรวงกำหนดค่าธรรมเนียมการทำงานของคนต่างด้าว โดยแยกเป็นค่ายื่นคำขอและค่าใบอนุญาตซึ่งคิดตามระยะเวลาที่อนุญาต และมีค่าธรรมเนียมสำหรับใบแทนหรือการแก้ไขรายการต่างหาก อัตราปัจจุบันโปรดตรวจสอบกับกรมการจัดหางานหรือสำนักงานที่รับคำขอ เพราะมีการปรับปรุงเป็นระยะ

กรมการจัดหางานทยอยออกใบอนุญาตทำงานในรูปแบบดิจิทัลผ่านระบบ e-Workpermit ซึ่งมีผลทางกฎหมายเท่ากับเล่มกระดาษเดิม นายจ้างและลูกจ้างเรียกดูสถานะและพิมพ์หลักฐานได้จากระบบ ข้อควรระวังคือเมื่อยื่นเรื่องกับหน่วยงานอื่น เช่น ธนาคาร กรมการขนส่งทางบก หรือกรมที่ดิน เจ้าหน้าที่บางแห่งยังขอเอกสารพิมพ์ที่มี QR verification จึงควรพิมพ์สำเนาที่ตรวจสอบได้ติดตัวไว้เสมอ และตรวจว่าชื่อสะกดตรงกับหนังสือเดินทางทุกตัวอักษร

ต้องดำเนินการใหม่ในส่วนของนายจ้างรายใหม่ กล่าวคือใบอนุญาตทำงานผูกกับนายจ้าง ตำแหน่ง และสถานที่ทำงานที่ระบุไว้ เมื่อลาออกนายจ้างเดิมมีหน้าที่แจ้งการสิ้นสุดการจ้างต่อกรมการจัดหางาน และผู้ถือวีซ่าจะมีระยะเวลาจำกัดในการหานายจ้างใหม่หรือยื่นเปลี่ยนประเภทก่อนที่การอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักรจะสิ้นสุด แนวปฏิบัติปัจจุบันให้ยื่นคำขอใบอนุญาตทำงานกับนายจ้างใหม่ก่อน แล้วจึงยื่น ตม.7 ขออยู่ต่อโดยแนบเอกสารบริษัทใหม่ครบชุด

หลักทั่วไปคือทุนจดทะเบียนชำระแล้ว 2 ล้านบาทต่อคนต่างชาติหนึ่งคน และมีลูกจ้างไทยประกันตนสี่คนต่อคนต่างชาติหนึ่งคน แต่มีข้อยกเว้นสำคัญหลายกรณี เช่น กิจการที่ได้รับส่งเสริมจาก BOI กิจการภายใต้สนธิสัญญาไมตรีไทย-สหรัฐฯ ผู้ถือ SMART Visa สำนักงานผู้แทน และครูในสถานศึกษาที่ได้รับอนุญาต ควรตรวจเงื่อนไขเฉพาะประเภทกิจการกับกรมการจัดหางานก่อนวางแผนโครงสร้างการจ้าง

OSOS รวมเจ้าหน้าที่ BOI ตรวจคนเข้าเมือง และกรมการจัดหางานไว้จุดเดียว ทำให้ขั้นตอนขออนุมัติตำแหน่ง ขอวีซ่า และออกใบอนุญาตทำงานเสร็จได้ภายในวันทำการเดียวเมื่อเอกสารครบและระบบ e-Expert อนุมัติตำแหน่งแล้ว จุดที่ทำให้ช้ามักไม่ใช่ตัวศูนย์บริการ แต่เป็นขั้นอนุมัติตำแหน่งใน e-Expert ที่ต้องแนบคุณวุฒิและประสบการณ์ตรงกับตำแหน่ง ควรเตรียมปริญญาบัตรและหนังสือรับรองประสบการณ์แปลรับรองไว้ล่วงหน้า

ต้องแจ้งเปลี่ยนแปลง เพราะสถานที่ทำงานเป็นเงื่อนไขที่ระบุไว้ในใบอนุญาต ต้องยื่นคำขอแก้ไขต่อกรมการจัดหางานพร้อมหนังสือรับรองบริษัทที่แสดงที่ตั้งใหม่ สัญญาเช่าใหม่ และภาพถ่ายสำนักงาน นอกจากนี้ยังต้องปรับที่อยู่ในระบบ ตม.30 และแจ้งที่พักอาศัยหากพนักงานย้ายที่พักด้วย มิฉะนั้นข้อมูลจะไม่ตรงกันตอนต่ออายุ

ต้องยื่นขอใบแทนที่สำนักงานจัดหางานที่ออกให้ภายใน 15 วันนับแต่วันที่ทราบการสูญหาย พร้อมใบแจ้งความจากสถานีตำรวจ สำเนาหนังสือเดินทาง สำเนาวีซ่า และรูปถ่าย ค่าธรรมเนียมใบแทน 100 บาท ระหว่างรอควรเก็บใบรับคำขอไว้แสดงแทน การไม่แจ้งภายในกำหนดมีโทษปรับ ปัจจุบันหลายพื้นที่ออกใบอนุญาตแบบดิจิทัลผ่านระบบ e-Workpermit ซึ่งลดปัญหาการสูญหายลงมาก

นายจ้างต้องแจ้งการสิ้นสุดการจ้างต่อกรมการจัดหางานภายใน 15 วันนับแต่วันที่ลูกจ้างออก และคืนหรือยกเลิกใบอนุญาตทำงานตามระบบ พร้อมออกหนังสือรับรองการทำงานและจัดการเรื่องเงินได้กับกรมสรรพากรให้เรียบร้อย ฝั่งลูกจ้างต้องดำเนินการเรื่องสถานะการอยู่ในราชอาณาจักรทันที เพราะการอนุญาตให้อยู่ต่อที่อิงกับการจ้างงานจะถูกพิจารณาใหม่ การละเลยการแจ้งภายในกำหนดมีโทษปรับต่อกรณี

ผู้ถือ LTR ประเภทที่มีสิทธิทำงานจะได้รับใบอนุญาตทำงานดิจิทัลควบมากับสถานะ และผู้ถือ SMART Visa ได้รับยกเว้นการขอใบอนุญาตทำงานตามปกติ ทั้งสองกลุ่มจึงไม่ต้องเดินเรื่องกับกรมการจัดหางานแบบเดิม แต่ยังต้องรายงานตัวตามรอบที่กำหนดและแจ้งการเปลี่ยนนายจ้างหรือขอบเขตงานผ่าน BOI การทำงานให้กิจการที่อยู่นอกเงื่อนไขที่ได้รับอนุมัติยังถือว่าเกินขอบเขตที่อนุญาต

ปัจจุบันยื่นคำขอ ต่ออายุ แจ้งเข้า-ออกงาน และชำระค่าธรรมเนียมผ่านระบบออนไลน์ของกรมการจัดหางานได้เป็นส่วนใหญ่ และหลายกรณีออกใบอนุญาตเป็นรูปแบบดิจิทัล แต่บางเรื่องยังต้องแสดงตัวหรือส่งเอกสารต้นฉบับ เช่น การตรวจสอบเอกสารจากต่างประเทศหรือกรณีที่เจ้าหน้าที่เรียกเพิ่ม ปัญหาที่พบบ่อยคือไฟล์ที่อัปโหลดไม่ชัดหรือชื่อไม่ตรงกับหนังสือเดินทาง ทำให้คำขอถูกตีกลับและเสียเวลารอบใหม่