ทรัพย์สินทางปัญญาในประเทศไทย: เครื่องหมายการค้า ลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร ความลับทางการค้า และเอกสารมอบอำนาจ

ยื่นต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ ทั้งที่สำนักงานหรือระบบยื่นคำขอออนไลน์ของกรม เอกสารหลักคือคำขอจดทะเบียนพร้อมรูปเครื่องหมาย รายการสินค้าหรือบริการที่ระบุชัดเจน หลักฐานผู้ขอ ได้แก่ บัตรประชาชนหรือหนังสือรับรองนิติบุคคลจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า และหนังสือมอบอำนาจหากให้ตัวแทนยื่นแทน ผู้ขอที่อยู่ต่างประเทศต้องมีตัวแทนหรือสถานที่ติดต่อในประเทศไทย

พระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 กำหนดอายุความคุ้มครองสิบปีนับแต่วันยื่นคำขอ และต่ออายุได้คราวละสิบปีไม่จำกัดจำนวนครั้ง คำขอต่ออายุยื่นได้ภายในสามเดือนก่อนวันสิ้นอายุ และหากพ้นกำหนดยังยื่นได้ภายในหกเดือนนับแต่วันสิ้นอายุโดยเสียเงินเพิ่ม หากไม่ต่ออายุ นายทะเบียนจะเพิกถอนการจดทะเบียน

ควรตรวจทุกครั้ง เพราะเหตุปฏิเสธที่พบบ่อยที่สุดคือเหมือนหรือคล้ายกับเครื่องหมายที่จดทะเบียนหรือยื่นไว้ก่อนจนอาจทำให้สาธารณชนสับสน กรมทรัพย์สินทางปัญญาเปิดฐานข้อมูลให้ตรวจค้นออนไลน์ได้ ควรตรวจทั้งคำพ้องเสียง คำแปล รูปประดิษฐ์ และตรวจในจำพวกที่เกี่ยวเนื่องกัน ไม่ใช่เฉพาะจำพวกที่จะยื่น ผลการตรวจค้นเป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจ ไม่ผูกพันดุลพินิจนายทะเบียน

ระบบนีซแบ่งสินค้าและบริการออกเป็น 45 จำพวก โดยจำพวกที่ 1 ถึง 34 เป็นสินค้าและ 35 ถึง 45 เป็นบริการ ประเทศไทยใช้ระบบนี้ในการจำแนก ควรยื่นเฉพาะจำพวกและรายการที่ใช้จริงหรือมีแผนใช้ในระยะอันใกล้ เพราะการยื่นครอบคลุมเกินจำเป็นเพิ่มโอกาสถูกคัดค้านและเสี่ยงถูกเพิกถอนบางรายการเพราะไม่ได้ใช้

ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีพิธีสารมาดริดโดยมีผลใช้บังคับเมื่อวันที่ 7 สิงหาคม 2560 ทำให้ผู้ขอที่มีสัญชาติไทย มีภูมิลำเนา หรือมีสถานประกอบการจริงจังในประเทศไทย สามารถใช้กรมทรัพย์สินทางปัญญาเป็นสำนักงานต้นทางยื่นคำขอจดทะเบียนระหว่างประเทศไปยังองค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลกได้ในคำขอเดียว รายชื่อภาคีปัจจุบันตรวจสอบได้จากเว็บไซต์ WIPO

การยื่นผ่านมาดริดใช้คำขอเดียว ภาษาเดียว และค่าธรรมเนียมชุดเดียวไปยังหลายประเทศปลายทางที่เป็นภาคี บริหารต่ออายุและบันทึกการเปลี่ยนแปลงได้จากทะเบียนระหว่างประเทศแห่งเดียว ส่วนการยื่นตรงจำเป็นเมื่อประเทศปลายทางไม่ได้เป็นภาคี หรือเมื่อกลยุทธ์ต้องการหลีกเลี่ยงความเสี่ยงจากหลักการพึ่งพาคำขอพื้นฐาน ทั้งสองทางอยู่ภายใต้การตรวจสอบของสำนักงานปลายทางเช่นเดียวกัน

ภายในห้าปีนับแต่วันจดทะเบียนระหว่างประเทศ การจดทะเบียนระหว่างประเทศยังผูกพันกับคำขอหรือทะเบียนพื้นฐานในสำนักงานต้นทาง หากคำขอพื้นฐานถูกปฏิเสธ ถอน หรือเพิกถอนในช่วงเวลานี้ การคุ้มครองระหว่างประเทศจะถูกยกเลิกตามไปด้วย ซึ่งเรียกว่าการโจมตีที่ศูนย์กลาง กรณีเช่นนี้ยังมีสิทธิเปลี่ยนเป็นคำขอระดับชาติในแต่ละประเทศปลายทางภายในกำหนดเวลา

ตามพิธีสารมาดริด สำนักงานปลายทางต้องแจ้งการปฏิเสธชั่วคราวภายในสิบสองเดือน หรือสิบแปดเดือนสำหรับประเทศที่ประกาศขยายเวลาไว้ นับแต่วันแจ้งการกำหนดประเทศ หากไม่แจ้งภายในกำหนด ให้ถือว่าเครื่องหมายได้รับความคุ้มครองในประเทศนั้น เมื่อมีการปฏิเสธชั่วคราวต้องโต้แย้งตามกฎหมายภายในของประเทศนั้นและมักต้องแต่งตั้งตัวแทนท้องถิ่น

เมื่อได้รับหนังสือแจ้งคำสั่ง ผู้ขอมีสิทธิยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการเครื่องหมายการค้าภายในหกสิบวันนับแต่วันได้รับแจ้ง ตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 3 พ.ศ. 2559 การอุทธรณ์ควรแนบพยานหลักฐานการใช้จริง เช่น ใบกำกับภาษี สื่อโฆษณา และภาพบรรจุภัณฑ์ที่ระบุวันที่ หากไม่ยื่นภายในกำหนดคำสั่งจะเป็นที่สุด

เมื่อนายทะเบียนประกาศโฆษณาคำขอ ผู้มีส่วนได้เสียสามารถยื่นคำคัดค้านได้ภายในหกสิบวันนับแต่วันประกาศโฆษณา โดยอ้างเหตุ เช่น ตนมีสิทธิดีกว่า เครื่องหมายเหมือนหรือคล้ายจนสับสน หรือคำขอนั้นขัดต่อความสงบเรียบร้อย ผู้ขอมีสิทธิยื่นคำโต้แย้งภายในหกสิบวันเช่นกัน ควรตั้งระบบเฝ้าระวังประกาศโฆษณาเพื่อไม่ให้พลาดกำหนดเวลานี้

ได้ ผู้มีส่วนได้เสียหรือนายทะเบียนสามารถร้องขอให้คณะกรรมการเครื่องหมายการค้าสั่งเพิกถอนได้ หากพิสูจน์ว่าเจ้าของไม่มีเจตนาโดยสุจริตที่จะใช้ หรือไม่ได้ใช้เครื่องหมายนั้นเลยในช่วงสามปีก่อนวันร้องขอ โดยไม่มีเหตุอันสมควร ด้วยเหตุนี้เจ้าของเครื่องหมายควรเก็บหลักฐานการใช้ที่ระบุวันที่และจำพวกสินค้าอย่างต่อเนื่อง

ฟ้องต่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ซึ่งเป็นศาลชำนัญพิเศษที่มีเขตอำนาจทั่วราชอาณาจักรสำหรับคดีทรัพย์สินทางปัญญาทั้งทางแพ่งและอาญา คดีอาญาบางฐาน เช่น การปลอมหรือเลียนเครื่องหมายการค้า มีโทษตามกฎหมายเฉพาะ และเจ้าของสิทธิสามารถขอให้กรมศุลกากรเฝ้าระวังสินค้าละเมิด ณ ด่านศุลกากรได้อีกทางหนึ่ง

ไม่ต้อง ลิขสิทธิ์เกิดขึ้นทันทีเมื่อผู้สร้างสรรค์ได้สร้างสรรค์งานเสร็จตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 โดยไม่ต้องจดทะเบียน สิ่งที่กรมทรัพย์สินทางปัญญาให้บริการคือการแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์ ซึ่งเป็นการบันทึกข้อมูลเพื่อใช้เป็นพยานหลักฐานเบื้องต้นว่ามีการแจ้งไว้ ณ วันใด ไม่ใช่การก่อตั้งสิทธิและไม่ใช่การรับรองความเป็นเจ้าของโดยเด็ดขาด

โดยหลักทั่วไปคุ้มครองตลอดอายุผู้สร้างสรรค์และต่อไปอีกห้าสิบปีนับแต่ผู้สร้างสรรค์ถึงแก่ความตาย กรณีนิติบุคคลเป็นผู้สร้างสรรค์หรือเป็นงานที่ไม่ปรากฏชื่อผู้สร้างสรรค์ คุ้มครองห้าสิบปีนับแต่ได้สร้างสรรค์งานนั้น และหากมีการโฆษณาในระหว่างนั้นให้นับห้าสิบปีนับแต่วันโฆษณาครั้งแรก งานภาพถ่ายและงานศิลปประยุกต์มีเกณฑ์เฉพาะที่ต่างออกไป

หากเป็นงานที่ผู้ว่าจ้างจ้างให้ทำ ลิขสิทธิ์ตกแก่ผู้ว่าจ้างเว้นแต่ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น ส่วนงานที่ลูกจ้างสร้างสรรค์ในทางการที่จ้าง ลิขสิทธิ์เป็นของลูกจ้างเว้นแต่ทำหนังสือตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น ความแตกต่างนี้ทำให้ธุรกิจควรทำสัญญาโอนลิขสิทธิ์เป็นหนังสือและลงลายมือชื่อทุกครั้ง โดยเฉพาะงานซอฟต์แวร์และงานออกแบบที่จะนำไปจดเป็นเครื่องหมายการค้าต่อ

การโอนลิขสิทธิ์คือการเปลี่ยนตัวเจ้าของสิทธิ ซึ่งการโอนที่ไม่ใช่ทางมรดกต้องทำเป็นหนังสือลงลายมือชื่อผู้โอนและผู้รับโอน ส่วนสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิเป็นการให้ผู้อื่นใช้งานภายในขอบเขต ระยะเวลา และดินแดนที่กำหนด โดยเจ้าของยังคงเป็นเจ้าของสิทธิ สัญญาที่ใช้ข้ามประเทศควรระบุกฎหมายที่ใช้บังคับและเวทีระงับข้อพิพาทให้ชัดเจน

พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 และที่แก้ไขเพิ่มเติม กำหนดอายุสิทธิบัตรการประดิษฐ์ยี่สิบปีนับแต่วันขอรับสิทธิบัตรในราชอาณาจักร โดยต้องชำระค่าธรรมเนียมรายปีตามกำหนด สิทธิบัตรการประดิษฐ์ต้องผ่านเงื่อนไขความใหม่ ขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น และสามารถประยุกต์ในอุตสาหกรรมได้ จึงต้องยื่นก่อนเปิดเผยสาระสำคัญต่อสาธารณะ

ทำให้เสียเงื่อนไขความใหม่ได้ เพราะการประดิษฐ์ที่มีการเปิดเผยสาระสำคัญต่อสาธารณชนแล้วถือเป็นงานที่ปรากฏอยู่แล้ว กฎหมายไทยมีข้อยกเว้นแคบสำหรับการเปิดเผยโดยมิชอบหรือการแสดงในงานแสดงสินค้าระหว่างประเทศที่ทางราชการจัดหรืออนุญาต โดยต้องยื่นคำขอภายในสิบสองเดือนนับแต่วันเปิดเผย แนวปฏิบัติที่ปลอดภัยคือยื่นคำขอก่อนนำเสนอหรือลงตีพิมพ์ทุกกรณี

ประเทศไทยเป็นภาคีสนธิสัญญาความร่วมมือด้านสิทธิบัตรโดยมีผลตั้งแต่วันที่ 24 ธันวาคม 2552 ผู้ขอที่ยื่นคำขอระหว่างประเทศไว้แล้วสามารถเข้าสู่ระยะชาติในไทยได้ภายในสามสิบเดือนนับแต่วันยื่นคำขอแรกหรือวันที่ขอถือสิทธิย้อนหลัง โดยยื่นคำแปลรายละเอียดการประดิษฐ์และข้อถือสิทธิเป็นภาษาไทยพร้อมเอกสารมอบอำนาจต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา

หลังจากคำขอได้รับการประกาศโฆษณา ผู้ขอต้องยื่นคำขอให้ตรวจสอบการประดิษฐ์ภายในห้าปีนับแต่วันประกาศโฆษณา หากไม่ยื่นภายในกำหนด คำขอจะถือว่าละทิ้ง ระยะเวลาพิจารณาจริงขึ้นกับปริมาณงานและสาขาเทคโนโลยี จึงควรวางแผนงบประมาณและกำหนดเตือนล่วงหน้าไว้ในระบบติดตามคดี ข้อมูลกำหนดเวลาปัจจุบันควรตรวจสอบกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาอีกครั้ง

อนุสิทธิบัตรเหมาะกับการประดิษฐ์ที่มีความใหม่และประยุกต์ในอุตสาหกรรมได้ แต่ไม่ถึงขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น จึงไม่ต้องผ่านการตรวจสอบสาระสำคัญก่อนรับจดทะเบียน ทำให้ได้สิทธิเร็วกว่า ส่วนสิทธิบัตรการประดิษฐ์เหมาะกับเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าและต้องการอายุคุ้มครองยาว การเลือกควรพิจารณาวงจรชีวิตผลิตภัณฑ์และความเสี่ยงที่คู่แข่งจะโต้แย้งความสมบูรณ์ในภายหลัง

อนุสิทธิบัตรมีอายุหกปีนับแต่วันขอรับอนุสิทธิบัตรในราชอาณาจักร และต่ออายุได้สองครั้ง ครั้งละสองปี รวมสูงสุดสิบปี การต่ออายุต้องยื่นก่อนสิ้นอายุตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดและชำระค่าธรรมเนียมให้ครบ หากปล่อยให้ขาดอายุจะไม่สามารถฟื้นสิทธิได้ และเทคโนโลยีนั้นจะตกเป็นสาธารณสมบัติ

คุ้มครองรูปร่างของผลิตภัณฑ์หรือองค์ประกอบของลวดลายหรือสีที่ให้ความรู้สึกทางสายตา โดยต้องเป็นการออกแบบใหม่เพื่ออุตสาหกรรม อายุคุ้มครองสิบปีนับแต่วันขอรับสิทธิบัตรในราชอาณาจักร ควรยื่นภาพแสดงแบบครบทุกด้านและสอดคล้องกัน เพราะภาพที่ขัดกันเองเป็นเหตุให้คำขอถูกแจ้งแก้ไขและเสียเวลา

ได้ และมักเป็นแนวทางที่คุ้มค่าที่สุด เช่น กลไกภายในยื่นเป็นสิทธิบัตรการประดิษฐ์หรืออนุสิทธิบัตร รูปทรงภายนอกยื่นเป็นสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ ชื่อและโลโก้ยื่นเป็นเครื่องหมายการค้า ส่วนคู่มือ ภาพกราฟิก และซอฟต์แวร์ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายลิขสิทธิ์อยู่แล้ว การวางแผนพร้อมกันช่วยลดช่องว่างที่คู่แข่งจะเลียนแบบได้

พระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 คุ้มครองข้อมูลการค้าที่ยังไม่รู้จักกันโดยทั่วไป มีมูลค่าในเชิงพาณิชย์เพราะยังไม่เปิดเผย และผู้ควบคุมได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมเพื่อรักษาไว้เป็นความลับ การคุ้มครองไม่ต้องจดทะเบียนและไม่มีกำหนดอายุ ตราบที่ยังเป็นความลับ ผู้ควบคุมอาจแจ้งข้อมูลไว้กับกรมทรัพย์สินทางปัญญาเพื่อประโยชน์ในการอ้างอิงได้

ในทางปฏิบัติหมายถึงมาตรการที่พิสูจน์ได้ในชั้นศาล เช่น สัญญารักษาความลับกับพนักงานและคู่ค้า การจำกัดสิทธิเข้าถึงข้อมูลตามหน้าที่ การบันทึกการเข้าถึงระบบ การทำเครื่องหมายชั้นความลับบนเอกสาร และกระบวนการคืนหรือทำลายข้อมูลเมื่อสิ้นสุดความสัมพันธ์ หากไม่มีมาตรการเหล่านี้ ข้อมูลอาจไม่เข้านิยามความลับทางการค้าตามกฎหมาย

สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์คือชื่อหรือสัญลักษณ์ที่ใช้เรียกสินค้าซึ่งมีคุณภาพหรือชื่อเสียงอันเนื่องมาจากแหล่งภูมิศาสตร์นั้น ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ พ.ศ. 2546 ผู้ขอขึ้นทะเบียนได้แก่ ส่วนราชการหรือหน่วยงานของรัฐในพื้นที่ กลุ่มผู้ผลิต หรือกลุ่มผู้ประกอบการในแหล่งภูมิศาสตร์นั้น สิทธิที่ได้เป็นสิทธิร่วมของผู้ผลิตในพื้นที่ ไม่ใช่สิทธิผูกขาดของบุคคลเดียว

ควรระบุนิยามข้อมูลที่เป็นความลับให้ชัดเจนพร้อมข้อยกเว้นที่เป็นสากล กำหนดระยะเวลาผูกพันหลังสิ้นสุดสัญญา ระบุกฎหมายที่ใช้บังคับและเวทีระงับข้อพิพาท และตรวจว่าผู้ลงนามฝ่ายไทยมีอำนาจตามหนังสือรับรองนิติบุคคลจริง หากต้องนำสัญญาไปใช้ต่อหน่วยงานหรือศาลไทย ควรจัดทำฉบับสองภาษาและระบุว่าภาษาใดมีผลบังคับเมื่อข้อความขัดกัน

ต้องมี เพราะกฎหมายกำหนดให้ผู้ขอที่ไม่มีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรต้องมีตัวแทนหรือสถานที่ติดต่อในประเทศไทยเพื่อรับหนังสือแจ้งจากกรมทรัพย์สินทางปัญญา หนังสือแจ้งคำสั่งของนายทะเบียนมักมีกำหนดเวลาตอบสั้น การไม่มีผู้รับหนังสือในไทยจึงเป็นสาเหตุที่ทำให้คำขอถูกละทิ้งเพราะพ้นกำหนดโดยไม่ได้ตั้งใจ

โดยทั่วไปลงนามต่อหน้าโนตารีปับลิกหรือเจ้าหน้าที่ผู้มีอำนาจในประเทศนั้น แล้วผ่านการรับรองต่อเนื่องจนถึงสถานเอกอัครราชทูตไทยหรือสถานกงสุลไทย จากนั้นแปลเป็นภาษาไทยและนำไปรับรองคำแปลที่กองสัญชาติและนิติกรณ์ กรมการกงสุล เมื่ออนุสัญญาอะโพสทีลมีผลกับประเทศไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 เอกสารจากประเทศภาคีจะใช้อะโพสทีลแทนขั้นตอนรับรองซ้อนได้

โดยทั่วไปคือหนังสือรับรองการจัดตั้งหรือหนังสือรับรองสถานะบริษัทที่ออกไม่เกินหกเดือน เอกสารแสดงอำนาจของผู้ลงนาม และหนังสือมอบอำนาจที่ระบุกิจการชัดเจน เอกสารทุกฉบับต้องแปลเป็นภาษาไทยและรับรองคำแปล ชื่อบริษัทและชื่อผู้ลงนามต้องสะกดตรงกันทุกฉบับ เพราะการสะกดต่างกันเพียงตัวอักษรเดียวเป็นเหตุให้ถูกแจ้งแก้ไขบ่อยที่สุด

ช่วยรับรองลายมือชื่อผู้ลงนามในหนังสือมอบอำนาจ สัญญาโอนสิทธิ และคำให้การที่จะส่งไปใช้ต่างประเทศ รวมถึงรับรองสำเนาถูกต้องของเอกสารต้นฉบับ ผู้ทำคำรับรองต้องเป็นทนายความที่ขึ้นทะเบียนและได้รับอนุญาตจากสภาทนายความในพระบรมราชูปถัมภ์ ทั้งนี้ประเทศไทยไม่มีระบบโนตารีปับลิกแบบซีวิลลอว์ จึงต้องอธิบายสถานะนี้ให้ผู้รับเอกสารปลายทางทราบล่วงหน้า

ในทางปฏิบัติราวสิบสองถึงสิบแปดเดือนหากไม่มีคำสั่งแก้ไขหรือคำคัดค้าน ขั้นตอนคือยื่นคำขอ ตรวจสอบรูปแบบและความเหมือนคล้าย ประกาศโฆษณาหกสิบวันเพื่อเปิดให้คัดค้าน แล้วจึงชำระค่าธรรมเนียมรับจดทะเบียน อายุคุ้มครองสิบปีนับแต่วันยื่นคำขอ และต่ออายุได้คราวละสิบปีโดยยื่นภายในสามเดือนก่อนวันสิ้นอายุ

ควรอย่างยิ่ง การตรวจค้นฐานข้อมูลของกรมทรัพย์สินทางปัญญาก่อนยื่นช่วยลดความเสี่ยงถูกปฏิเสธเพราะเหมือนหรือคล้ายกับเครื่องหมายที่จดไว้ก่อน ซึ่งเป็นเหตุปฏิเสธที่พบมากที่สุด การตรวจค้นควรครอบคลุมทั้งคำ ภาพ เสียงอ่านที่ใกล้เคียง และรายการสินค้าในจำพวกเดียวกันหรือเกี่ยวเนื่องกัน

เครื่องหมายที่ไม่มีลักษณะบ่งเฉพาะ เช่น คำสามัญที่บรรยายลักษณะสินค้าโดยตรง คำที่บอกคุณภาพหรือแหล่งกำเนิดทางภูมิศาสตร์ตรง ๆ ชื่อทางภูมิศาสตร์ที่รู้จักทั่วไป เครื่องหมายที่ขัดต่อความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรม เครื่องหมายที่เหมือนหรือคล้ายกับเครื่องหมายที่จดไว้ก่อน และสัญลักษณ์ราชการหรือธงชาติ การเพิ่มองค์ประกอบภาพที่โดดเด่นช่วยให้ผ่านได้ในบางกรณี

ไทยใช้ระบบนีซฉบับล่าสุด มีสี่สิบห้าจำพวก สินค้าหนึ่งถึงสามสิบสี่ บริการสามสิบห้าถึงสี่สิบห้า ควรระบุรายการสินค้าให้ตรงกับที่ใช้จริงหรือมีแผนใช้ภายในสามปี เพราะเครื่องหมายที่ไม่ได้ใช้ต่อเนื่องสามปีอาจถูกร้องขอให้เพิกถอนได้ การระบุกว้างเกินจริงทำให้เสียค่าธรรมเนียมเพิ่มโดยไม่จำเป็นและเปิดช่องให้ถูกโจมตี

ไทยเป็นภาคีพิธีสารมาดริด ผู้ยื่นต้องมีคำขอหรือทะเบียนพื้นฐานในไทยก่อน แล้วยื่นคำขอระหว่างประเทศผ่านกรมทรัพย์สินทางปัญญาไปยัง WIPO เลือกประเทศปลายทางได้ในคำขอเดียว ค่าธรรมเนียมคิดตามจำนวนประเทศและจำพวก ข้อควรระวังคือหลักการพึ่งพาคำขอพื้นฐานห้าปีแรก หากทะเบียนไทยถูกเพิกถอน การจดระหว่างประเทศจะถูกกระทบตามไปด้วย

ผู้ถูกคัดค้านต้องยื่นคำโต้แย้งภายในหกสิบวันนับแต่วันได้รับสำเนาคำคัดค้าน หากไม่ยื่นภายในกำหนดจะถือว่าละทิ้งคำขอ คำโต้แย้งควรมีพยานหลักฐานการใช้จริง เช่น ใบกำกับภาษี สื่อโฆษณา ภาพบรรจุภัณฑ์ และวันที่เริ่มใช้ เพื่อแสดงว่าเครื่องหมายมีลักษณะบ่งเฉพาะจากการใช้และไม่ทำให้สาธารณชนสับสน

อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการเครื่องหมายการค้าได้ภายในหกสิบวันนับแต่วันได้รับคำสั่ง และหากไม่พอใจคำวินิจฉัยของคณะกรรมการ สามารถฟ้องต่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางได้ภายในเก้าสิบวัน การอุทธรณ์ควรเน้นพยานหลักฐานการใช้จริงในไทยและการเปรียบเทียบความแตกต่างกับเครื่องหมายที่นายทะเบียนยกอ้าง

ไม่ต้อง ลิขสิทธิ์เกิดขึ้นทันทีเมื่อสร้างสรรค์งานเสร็จโดยไม่ต้องจดทะเบียน แต่กรมทรัพย์สินทางปัญญาเปิดให้แจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์ ซึ่งไม่ก่อสิทธิใหม่แต่ใช้เป็นพยานหลักฐานเบื้องต้นเรื่องวันที่สร้างสรรค์และตัวผู้สร้างสรรค์ได้ดีเมื่อเกิดข้อพิพาท อายุคุ้มครองทั่วไปคือตลอดชีวิตผู้สร้างสรรค์บวกห้าสิบปี

ตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ งานที่สร้างสรรค์ตามสัญญาจ้างทำของ ลิขสิทธิ์เป็นของผู้สร้างสรรค์เว้นแต่ตกลงกันไว้เป็นหนังสือเป็นอย่างอื่น ต่างจากงานที่ลูกจ้างทำในทางการที่จ้างซึ่งลิขสิทธิ์เป็นของลูกจ้างเช่นกันแต่ผู้ว่าจ้างมีสิทธินำไปเผยแพร่ตามวัตถุประสงค์ ทางปฏิบัติที่ปลอดภัยคือทำหนังสือโอนลิขสิทธิ์ให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น

สิทธิบัตรการประดิษฐ์คุ้มครองยี่สิบปีนับแต่วันยื่น ต้องมีความใหม่ ขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น และประยุกต์ในอุตสาหกรรมได้ ต้องผ่านการตรวจสอบสาระสำคัญซึ่งใช้เวลาหลายปี ส่วนอนุสิทธิบัตรคุ้มครองหกปีและต่ออายุได้สองครั้งครั้งละสองปี รวมสูงสุดสิบปี ไม่ต้องมีขั้นการประดิษฐ์สูงและได้รับจดทะเบียนเร็วกว่ามาก เหมาะกับการปรับปรุงเชิงเทคนิคที่วงจรสินค้าไม่ยาว

คุ้มครองรูปร่างภายนอกหรือลวดลายที่ใช้กับผลิตภัณฑ์ซึ่งมีความใหม่ อายุสิบปีนับแต่วันยื่น ไม่คุ้มครองการทำงานหรือหลักการทางเทคนิค การเปิดเผยแบบต่อสาธารณะก่อนยื่นทำให้เสียความใหม่ จึงควรยื่นก่อนเปิดตัวสินค้าหรืออย่างน้อยควบคุมการเปิดเผยด้วยสัญญารักษาความลับ

สนธิสัญญาความร่วมมือด้านสิทธิบัตรช่วยให้ยื่นคำขอระหว่างประเทศฉบับเดียวเพื่อรักษาวันยื่นในกว่าหนึ่งร้อยห้าสิบประเทศ และขยายเวลาตัดสินใจเข้าสู่ระยะประเทศได้ถึงสามสิบเดือนนับจากวันยื่นแรกสุด เหมาะกับผู้ที่ยังไม่แน่ใจตลาดปลายทางหรือรอผลระดมทุน แต่ PCT ไม่ใช่สิทธิบัตรโลก การให้สิทธิบัตรยังขึ้นกับสำนักงานของแต่ละประเทศ

พระราชบัญญัติความลับทางการค้า พ.ศ. 2545 คุ้มครองข้อมูลที่ยังไม่เป็นที่รู้จักทั่วไป มีมูลค่าทางพาณิชย์จากการเป็นความลับ และเจ้าของได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมในการรักษาความลับ ไม่มีอายุจำกัดตราบที่ยังเป็นความลับ ในทางปฏิบัติต้องมีสัญญารักษาความลับกับพนักงานและคู่ค้า การจำกัดสิทธิเข้าถึงข้อมูล และหลักฐานว่าได้ใช้มาตรการเหล่านั้นจริง

ผู้ขอมักเป็นกลุ่มผู้ผลิตในพื้นที่หรือหน่วยงานของรัฐ ต้องแสดงว่าคุณภาพหรือชื่อเสียงของสินค้าเชื่อมโยงกับแหล่งภูมิศาสตร์นั้น พร้อมคู่มือปฏิบัติและระบบควบคุมคุณภาพ เมื่อขึ้นทะเบียนแล้วผู้ผลิตในพื้นที่ที่ปฏิบัติตามคู่มือมีสิทธิใช้ชื่อ ส่วนผู้อื่นใช้ในลักษณะทำให้สับสนไม่ได้ ตัวอย่างที่รู้จักได้แก่สินค้าเกษตรและอาหารประจำถิ่นหลายรายการ

กรมทรัพย์สินทางปัญญารับหนังสือมอบอำนาจที่ลงนามโดยผู้มีอำนาจของบริษัทต่างประเทศ พร้อมคำแปลภาษาไทยที่รับรองความถูกต้อง โดยทั่วไปต้องผ่าน Notary Public ในประเทศต้นทาง และเมื่อไทยเริ่มใช้อนุสัญญา Apostille ในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 จะใช้ Apostille แทนการรับรองผ่านสถานทูตได้ ควรระบุขอบเขตอำนาจให้ครอบคลุมทั้งการยื่น แก้ไข อุทธรณ์ และถอนคำขอ

ทำได้ทั้งทางแพ่งเพื่อเรียกค่าเสียหายและสั่งห้ามการกระทำ ทางอาญาโดยแจ้งความและขอหมายค้นผ่านกองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเศรษฐกิจ และทางศุลกากรโดยขึ้นทะเบียนสิทธิเพื่อให้ระงับสินค้าละเมิด ณ ด่านนำเข้า คดี IP พิจารณาที่ศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง หลักฐานสำคัญคือทะเบียนสิทธิที่ยังมีผลและการซื้อสินค้าตัวอย่างที่บันทึกไว้ครบถ้วน

แพลตฟอร์มใหญ่มีช่องทางแจ้งเจ้าของสิทธิที่ต้องแนบหนังสือสำคัญแสดงการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าหรือหลักฐานความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ พร้อมรายการลิงก์ที่ละเมิด นอกจากนี้พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ให้เจ้าของสิทธิร้องขอต่อศาลให้สั่งผู้ให้บริการระงับการเผยแพร่ได้ การจดทะเบียนเครื่องหมายในไทยไว้ล่วงหน้าทำให้กระบวนการแจ้งลบเร็วขึ้นมาก

ได้ ไม่จำกัดสัญชาติและไม่ต้องมีบริษัทไทย แต่ผู้ขอที่ไม่มีภูมิลำเนาในไทยต้องแต่งตั้งตัวแทนที่มีถิ่นที่อยู่ในไทยเพื่อรับหนังสือติดต่อจากนายทะเบียน หนังสือมอบอำนาจต้องรับรองตามที่กรมกำหนด และควรระบุที่อยู่ผู้ขอให้ตรงกับเอกสารทะเบียนบริษัทต้นทางเพื่อไม่ให้มีคำสั่งแก้ไขภายหลัง

ยื่นล่วงหน้าได้ภายในสามเดือนก่อนวันสิ้นอายุ หากพ้นกำหนดยังยื่นได้ภายในหกเดือนนับแต่วันสิ้นอายุโดยเสียค่าธรรมเนียมเพิ่ม หากเลยจากนั้นทะเบียนจะสิ้นผลและต้องยื่นคำขอใหม่ทั้งหมด ซึ่งเสียลำดับวันยื่นและเสี่ยงถูกผู้อื่นยื่นตัดหน้า

การโอนสิทธิและสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อนายทะเบียน มิฉะนั้นไม่สมบูรณ์ตามกฎหมาย สัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิควรระบุสินค้าและบริการที่อนุญาต ระยะเวลา เขตพื้นที่ และเงื่อนไขการควบคุมคุณภาพ เพราะการปล่อยให้ผู้รับอนุญาตใช้โดยไม่ควบคุมคุณภาพอาจเป็นเหตุให้ถูกเพิกถอน

ต้องแสดงหลักฐานการใช้จริงในเชิงพาณิชย์ในไทยภายในช่วงเวลาที่ถูกกล่าวอ้าง เช่น ใบกำกับภาษี ใบส่งของ ภาพสินค้าและบรรจุภัณฑ์ที่มีเครื่องหมาย สื่อโฆษณาที่มีวันที่ และข้อมูลยอดขาย หรือแสดงว่ามีเหตุอันสมควรที่ไม่ได้ใช้ เช่น รอใบอนุญาตจากหน่วยงานควบคุมสินค้าประเภทนั้น

ควรตรวจค้นฐานข้อมูลเครื่องหมายการค้าของกรมทรัพย์สินทางปัญญาทั้งคำที่สะกดเหมือน คำที่ออกเสียงคล้าย คำแปลที่มีความหมายตรงกัน และภาพประดิษฐ์ที่ให้ความรู้สึกโดยรวมใกล้เคียงกัน โดยตรวจในจำพวกสินค้าหรือบริการที่จะยื่นและจำพวกที่เกี่ยวเนื่องกันด้วย จากนั้นตรวจว่าเครื่องหมายมีลักษณะบ่งเฉพาะหรือไม่ เพราะคำที่บรรยายคุณสมบัติสินค้าโดยตรง ชื่อทางภูมิศาสตร์ที่รู้จักทั่วไป และคำสามัญของสินค้ามักถูกนายทะเบียนปฏิเสธ การเพิ่มองค์ประกอบประดิษฐ์หรือปรับรูปแบบตัวอักษรช่วยเพิ่มลักษณะบ่งเฉพาะได้

นายทะเบียนไทยต้องการรายการที่ระบุชัดเจนเป็นรายการสินค้าเฉพาะ ไม่รับถ้อยคำกว้างแบบหัวข้อจำพวกทั้งหมด การเขียนกว้างเกินไปมักได้รับคำสั่งให้แก้ไขซึ่งทำให้เสียเวลา ส่วนการเขียนแคบเกินไปทำให้ขอบเขตคุ้มครองไม่ครอบคลุมสินค้าที่จะขายจริงในอนาคต แนวทางที่ใช้ได้ผลคือระบุสินค้าหลักที่ขายจริงในวันยื่นให้ครบ แล้วเพิ่มรายการที่มีแผนจะขายภายในระยะเวลาอันใกล้ พร้อมใช้ถ้อยคำมาตรฐานที่ปรากฏในบัญชีรายการสินค้าของกรมทรัพย์สินทางปัญญา

ผู้มีส่วนได้เสียหรือนายทะเบียนอาจร้องขอให้คณะกรรมการเครื่องหมายการค้าสั่งเพิกถอนได้ หากปรากฏว่าเจ้าของไม่เคยใช้เครื่องหมายโดยสุจริต หรือไม่ได้ใช้ในช่วงสามปีก่อนมีคำร้อง เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่ามีพฤติการณ์พิเศษที่ทำให้ไม่อาจใช้ได้ เจ้าของจึงควรเก็บหลักฐานการใช้อย่างเป็นระบบ เช่น ใบกำกับสินค้า ภาพบรรจุภัณฑ์ที่มีเครื่องหมาย สื่อโฆษณา และหน้าร้านออนไลน์ที่ระบุวันเวลา

คำขอระหว่างประเทศต้องอ้างอิงคำขอหรือทะเบียนพื้นฐานในไทยที่มีเจ้าของ เครื่องหมาย และรายการสินค้าตรงกัน ในช่วงห้าปีแรกคำขอระหว่างประเทศยังพึ่งพาเครื่องหมายพื้นฐาน ถ้าคำขอพื้นฐานถูกปฏิเสธหรือถูกเพิกถอนในช่วงนั้น การจดทะเบียนระหว่างประเทศจะถูกกระทบตามไปด้วย และต้องแปลงคำขอเป็นคำขอในประเทศปลายทางภายในกำหนด นอกจากนี้แต่ละประเทศปลายทางยังตรวจสอบตามกฎหมายของตนและอาจออกคำปฏิเสธชั่วคราวซึ่งต้องแก้ต่างผ่านตัวแทนในประเทศนั้น

ต้องยื่นคำอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการเครื่องหมายการค้าภายในกำหนดเวลาที่ระบุในหนังสือแจ้งคำสั่ง โดยทั่วไปนับแต่วันได้รับแจ้ง เนื้อหาอุทธรณ์ควรโต้แย้งเหตุผลของนายทะเบียนเป็นข้อ ๆ พร้อมแนบพยานหลักฐานสนับสนุน เช่น หลักฐานการใช้จนแพร่หลาย ผลการตรวจค้นที่แสดงว่าเครื่องหมายอ้างอิงต่างจำพวกหรือกลุ่มผู้บริโภคต่างกัน หรือหนังสือยินยอมจากเจ้าของเครื่องหมายที่ถูกอ้าง หากผลอุทธรณ์ไม่เป็นคุณ ยังฟ้องต่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลางได้ภายในกำหนด

เมื่อคำขอถูกประกาศโฆษณา ผู้มีส่วนได้เสียยื่นคำคัดค้านต่อนายทะเบียนภายในกำหนดที่กฎหมายกำหนดนับแต่วันประกาศ โดยต้องแสดงเหตุคัดค้าน เช่น ตนมีสิทธิดีกว่า เครื่องหมายเหมือนหรือคล้ายจนสับสน หรือคำขอขัดต่อความสงบเรียบร้อย พร้อมพยานหลักฐานการใช้ก่อน ผู้ขอจดทะเบียนมีสิทธิยื่นคำโต้แย้ง และนายทะเบียนจะวินิจฉัย ซึ่งคู่กรณีอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการได้

ลิขสิทธิ์เกิดขึ้นทันทีเมื่อสร้างสรรค์งานโดยไม่ต้องจดทะเบียน อายุคุ้มครองงานทั่วไปคือตลอดอายุผู้สร้างสรรค์และต่อไปอีกห้าสิบปีนับแต่ผู้สร้างสรรค์ถึงแก่ความตาย ส่วนงานที่นิติบุคคลเป็นเจ้าของ งานภาพถ่าย โสตทัศนวัสดุ ภาพยนตร์ สิ่งบันทึกเสียง และงานแพร่เสียงแพร่ภาพ คุ้มครองห้าสิบปีนับแต่สร้างสรรค์หรือโฆษณาแล้วแต่กรณี การแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์ต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญาไม่ก่อให้เกิดสิทธิใหม่ แต่ใช้เป็นพยานหลักฐานเบื้องต้นเรื่องความเป็นเจ้าของและวันสร้างสรรค์ในชั้นเจรจาและชั้นศาล

หลักตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์คือผู้สร้างสรรค์เป็นเจ้าของ เว้นแต่ตกลงเป็นหนังสือให้เป็นอย่างอื่น กรณีลูกจ้างสร้างงานตามสัญญาจ้างแรงงาน ลิขสิทธิ์ยังเป็นของลูกจ้างแต่นายจ้างมีสิทธินำออกเผยแพร่ตามวัตถุประสงค์ของการจ้าง ส่วนการจ้างทำของทั่วไป ผู้ว่าจ้างเป็นเจ้าของงานที่จ้างให้ทำ เพื่อลดข้อพิพาทควรทำสัญญาโอนลิขสิทธิ์เป็นหนังสือลงลายมือชื่อ ระบุขอบเขตงาน สิทธิในไฟล์ต้นฉบับ และการสละสิทธิดัดแปลงในส่วนที่จำเป็น

สิทธิบัตรการประดิษฐ์ต้องมีความใหม่ มีขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น และประยุกต์ในอุตสาหกรรมได้ อายุคุ้มครองยี่สิบปีนับแต่วันยื่น แต่ต้องขอให้ตรวจสอบการประดิษฐ์และใช้เวลาพิจารณานาน ส่วนอนุสิทธิบัตรไม่ต้องมีขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น จดได้เร็วกว่าเพราะตรวจเฉพาะรูปแบบ อายุคุ้มครองหกปีและต่ออายุได้สองครั้งครั้งละสองปี เหมาะกับสิ่งประดิษฐ์ที่ปรับปรุงจากของเดิมและมีวงจรชีวิตสินค้าสั้น หากงานมีความก้าวหน้าเชิงเทคนิคชัดเจนและต้องการคุ้มครองยาว ควรเลือกสิทธิบัตรการประดิษฐ์

การเปิดเผยต่อสาธารณะทำลายความใหม่ตามหลักทั่วไป แต่พระราชบัญญัติสิทธิบัตรมีข้อยกเว้นสำหรับการเปิดเผยที่เกิดจากการกระทำอันมิชอบด้วยกฎหมายของผู้อื่น หรือการที่ผู้ประดิษฐ์แสดงผลงานในงานแสดงสินค้าระหว่างประเทศหรือทางราชการ โดยต้องยื่นคำขอภายในสิบสองเดือนนับแต่วันเปิดเผย จึงควรบันทึกวันเวลาและลักษณะการเปิดเผยไว้เป็นหลักฐาน และหลีกเลี่ยงการเผยแพร่รายละเอียดทางเทคนิคก่อนยื่นคำขอ

ผู้ยื่นต้องดำเนินการเข้าสู่ระยะชาติภายในสามสิบเดือนนับจากวันยื่นคำขอแรกหรือวันที่ขอถือสิทธิย้อนหลัง โดยยื่นคำขอต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญาพร้อมคำแปลรายละเอียดการประดิษฐ์และข้อถือสิทธิเป็นภาษาไทย ระบุเลขที่คำขอระหว่างประเทศ และแต่งตั้งตัวแทนในไทยหากผู้ขออยู่ต่างประเทศ จากนั้นต้องยื่นคำขอให้ตรวจสอบการประดิษฐ์ภายในกำหนด มิฉะนั้นคำขอจะถูกถือว่าละทิ้ง

พระราชบัญญัติความลับทางการค้าคุ้มครองข้อมูลที่ยังไม่เป็นที่รู้จักทั่วไปในหมู่ผู้เกี่ยวข้อง มีมูลค่าทางพาณิชย์เพราะยังเป็นความลับ และผู้ควบคุมได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมเพื่อรักษาความลับ การคุ้มครองไม่มีกำหนดอายุตราบที่ยังเป็นความลับ มาตรการที่ศาลมักพิจารณาได้แก่ สัญญารักษาความลับกับพนักงานและคู่ค้า การจำกัดสิทธิเข้าถึงไฟล์ การทำเครื่องหมายชั้นความลับบนเอกสาร และการเก็บบันทึกการเข้าถึงข้อมูล

สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์คุ้มครองชื่อแหล่งภูมิศาสตร์ที่ใช้กับสินค้าซึ่งมีคุณภาพหรือชื่อเสียงอันเนื่องมาจากแหล่งนั้น สิทธิไม่ได้เป็นของบุคคลใดบุคคลหนึ่งแต่เป็นของผู้ผลิตในพื้นที่ที่ปฏิบัติตามคู่มือการควบคุมคุณภาพ ขณะที่เครื่องหมายการค้าเป็นสิทธิเฉพาะตัวของเจ้าของในการชี้แหล่งกำเนิดทางการค้า ผู้ผลิตในพื้นที่ที่ต้องการใช้ตราสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ต้องยื่นขอขึ้นทะเบียนผู้ผลิตและผ่านการตรวจสอบตามระบบควบคุมคุณภาพที่ประกาศไว้

เจ้าของสิทธิสามารถแจ้งข้อมูลเครื่องหมายการค้าหรือลิขสิทธิ์ต่อกรมศุลกากรเพื่อขอให้เฝ้าระวังสินค้าที่สงสัยว่าละเมิด โดยยื่นหลักฐานความเป็นเจ้าของสิทธิ ตัวอย่างสินค้าของแท้ ลักษณะที่ใช้แยกของปลอม และช่องทางติดต่อที่ตอบกลับได้เร็ว เมื่อเจ้าหน้าที่พบสินค้าต้องสงสัยจะแจ้งให้เจ้าของสิทธิยืนยันภายในเวลาสั้น ๆ จึงต้องเตรียมผู้รับมอบอำนาจในไทยไว้ล่วงหน้าและอาจต้องวางประกันตามระเบียบ

โดยทั่วไปให้ผู้มีอำนาจลงนามต่อหน้าโนตารีพับลิกหรือเจ้าหน้าที่กงสุลไทยในประเทศนั้น จากนั้นผ่านการรับรองตามลำดับของประเทศนั้นและสถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทย เมื่อถึงไทยให้แปลเป็นภาษาไทยและยื่นรับรองคำแปลที่กองสัญชาติและนิติกรณ์ กรมการกงสุล ก่อนยื่นต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา เนื้อหาหนังสือมอบอำนาจควรระบุขอบเขตงานให้ครอบคลุมทั้งการยื่นคำขอ การแก้ไข การอุทธรณ์ และการรับหนังสือแจ้งจากนายทะเบียน

สัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิในเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียนแล้วต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อนายทะเบียน โดยสัญญาต้องมีข้อกำหนดที่ทำให้เจ้าของควบคุมคุณภาพสินค้าหรือบริการของผู้รับอนุญาตได้ และระบุสินค้าหรือบริการที่อนุญาต หากไม่จดทะเบียน สัญญาอาจไม่มีผลตามกฎหมายเครื่องหมายการค้าและกระทบต่อการบังคับสิทธิ ส่วนการโอนสิทธิในเครื่องหมายที่จดทะเบียนแล้วก็ต้องจดทะเบียนการโอนเช่นกัน

ค้นจากฐานข้อมูลเครื่องหมายการค้าของกรมทรัพย์สินทางปัญญาและฐาน Global Brand Database ของ WIPO โดยค้นทั้งคำเหมือน คำพ้องเสียง และรูปประดิษฐ์ที่คล้ายกันในจำพวกสินค้าเดียวกันและจำพวกใกล้เคียง ผลการค้นเป็นเพียงข้อบ่งชี้ เพราะนายทะเบียนพิจารณาความคล้ายในสายตาผู้บริโภคด้วย จึงควรเตรียมแผนสำรอง เช่น ปรับรูปแบบตัวอักษรหรือเพิ่มองค์ประกอบเฉพาะ ก่อนยื่นจริง

ผู้ขอที่ไม่มีภูมิลำเนาในไทยต้องแต่งตั้งตัวแทนที่มีที่อยู่ในราชอาณาจักรเป็นผู้รับหนังสือแจ้งจากนายทะเบียน โดยทำหนังสือมอบอำนาจลงนามต่อหน้าโนตารีในประเทศต้นทาง แล้วทำ Apostille หรือรับรองสถานทูตไทยตามกรณี พร้อมคำแปลไทยที่รับรอง หากหนังสือมอบอำนาจไม่สมบูรณ์ นายทะเบียนจะออกคำสั่งให้แก้ไขและนับกำหนดเวลาใหม่ ซึ่งทำให้วันยื่นเดิมเสี่ยงต่อการถูกแซงสิทธิ

ในทางปฏิบัติใช้เวลาประมาณ 12–18 เดือนเมื่อไม่มีคำสั่งแก้ไขหรือคำคัดค้าน ขั้นตอนคือ ตรวจรับคำขอ ตรวจสอบความเหมือนคล้าย ประกาศโฆษณา 60 วันเพื่อเปิดให้คัดค้าน แล้วจึงชำระค่าธรรมเนียมรับจดทะเบียน หากถูกคำสั่งปฏิเสธบางส่วน ผู้ขอมีเวลาชี้แจงตามที่กำหนดในคำสั่ง และหากไม่พอใจสามารถอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการเครื่องหมายการค้าได้

มาดริดคุ้มเมื่อจะขอความคุ้มครองหลายประเทศพร้อมกัน เพราะยื่นคำขอเดียวและบริหารการต่ออายุจากจุดเดียว แต่ผูกกับทะเบียนต้นทางห้าปีแรก หากทะเบียนต้นทางถูกเพิกถอนจะกระทบทุกประเทศตามหลัก central attack ส่วนการยื่นตรงเหมาะเมื่อเจาะตลาดหลักไม่กี่ประเทศ ต้องการปรับรายการสินค้าตามแนวปฏิบัติท้องถิ่น หรือประเทศนั้นมีอัตราการออกคำสั่งแก้ไขสูง

ควรเขียนให้ครอบคลุมสินค้าที่ใช้จริงและที่มีแผนใช้ภายในสามถึงห้าปี แต่ไม่กว้างเกินจนถูกนายทะเบียนสั่งให้ระบุรายละเอียด และไม่กว้างจนเสี่ยงถูกเพิกถอนเพราะไม่ได้ใช้ ประเทศไทยใช้ระบบจำพวกนีซและมีคู่มือรายการสินค้าที่นายทะเบียนยอมรับ การเลือกจากรายการมาตรฐานช่วยลดคำสั่งแก้ไขและทำให้กำหนดเวลาการจดทะเบียนคาดการณ์ได้

ผู้มีส่วนได้เสียสามารถร้องขอให้เพิกถอนทะเบียนได้เมื่อไม่มีการใช้เครื่องหมายโดยสุจริตในสินค้าที่จดไว้เป็นเวลาสามปีติดต่อกันก่อนวันร้องขอ การเก็บหลักฐานการใช้จึงสำคัญ เช่น ใบกำกับภาษี ภาพบรรจุภัณฑ์ที่มีเครื่องหมาย หน้าเว็บร้านค้าที่ระบุวันที่ และสื่อโฆษณา ควรจัดเก็บเป็นแฟ้มรายปีเพื่อให้หยิบใช้ได้ทันทีเมื่อถูกโต้แย้ง

อายุความคุ้มครองสิบปีนับแต่วันยื่นคำขอ และต่ออายุได้คราวละสิบปี โดยยื่นภายในสามเดือนก่อนวันสิ้นอายุ หากเลยกำหนดยังยื่นได้ภายในหกเดือนหลังสิ้นอายุพร้อมค่าธรรมเนียมเพิ่ม เมื่อพ้นกำหนดนี้ทะเบียนสิ้นผลและต้องยื่นคำขอใหม่ ซึ่งเสียลำดับสิทธิและอาจถูกผู้อื่นยื่นแทรก จึงควรตั้งเตือนล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งปี

การโอนสิทธิและสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อนายทะเบียน มิฉะนั้นจะยกขึ้นต่อสู้บุคคลภายนอกไม่ได้ สัญญาอนุญาตต้องระบุการควบคุมคุณภาพสินค้าโดยเจ้าของสิทธิ ขอบเขตสินค้า พื้นที่ และระยะเวลา หากคู่สัญญาอยู่ต่างประเทศ ลายมือชื่อควรผ่านโนตารีและ Apostille หรือรับรองสถานทูตไทย พร้อมคำแปลรับรองก่อนยื่น

ลิขสิทธิ์เกิดขึ้นทันทีเมื่อสร้างสรรค์งานเสร็จโดยไม่ต้องจดทะเบียน แต่กรมทรัพย์สินทางปัญญาเปิดให้แจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์เพื่อสร้างพยานหลักฐานเบื้องต้นเรื่องวันสร้างสรรค์และตัวผู้สร้างสรรค์ หนังสือรับรองการแจ้งข้อมูลใช้ประกอบการแจ้งความ ดำเนินคดี หรือยื่นต่อแพลตฟอร์มออนไลน์เพื่อขอลบเนื้อหาละเมิด จึงคุ้มค่าสำหรับงานเชิงพาณิชย์ที่มีมูลค่าสูง

โดยหลักงานที่ลูกจ้างสร้างในทางการที่จ้าง ลิขสิทธิ์เป็นของลูกจ้าง เว้นแต่ตกลงเป็นหนังสือให้เป็นของนายจ้าง ส่วนงานที่จ้างทำของ ลิขสิทธิ์เป็นของผู้ว่าจ้าง เว้นแต่ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น ความเข้าใจผิดข้อนี้ทำให้บริษัทจำนวนมากไม่ได้เป็นเจ้าของโลโก้หรือซอฟต์แวร์ของตนเอง จึงควรใส่ข้อตกลงโอนลิขสิทธิ์และสละธรรมสิทธิ์ในสัญญาจ้างทุกฉบับ

สิทธิบัตรการประดิษฐ์คุ้มครองสิ่งประดิษฐ์ที่ใหม่ มีขั้นการประดิษฐ์สูงขึ้น และใช้ในอุตสาหกรรมได้ อายุ 20 ปี ต้องผ่านการตรวจสอบสาระสำคัญซึ่งใช้เวลาหลายปี อนุสิทธิบัตรคุ้มครองการประดิษฐ์ที่ใหม่และใช้ได้จริงโดยไม่ต้องมีขั้นการประดิษฐ์สูง อายุ 6 ปีและต่ออายุได้สองครั้งคราวละ 2 ปี ส่วนสิทธิบัตรออกแบบคุ้มครองรูปลักษณ์ผลิตภัณฑ์ อายุ 10 ปี

โดยหลักการเปิดเผยก่อนยื่นทำให้ขาดความใหม่และถูกปฏิเสธ กฎหมายไทยมีข้อยกเว้นผ่อนผันเมื่อการเปิดเผยเกิดจากการกระทำอันมิชอบต่อผู้ประดิษฐ์ หรือจากการแสดงในงานที่ทางราชการจัดหรือเห็นชอบ โดยต้องยื่นคำขอภายในสิบสองเดือน ประเทศอื่นมีเงื่อนไขต่างกันและหลายประเทศไม่มีผ่อนผันเลย จึงควรยื่นคำขอก่อนนำเสนอในงานแสดงสินค้าหรือระดมทุนเสมอ

คำขอระหว่างประเทศตาม PCT ให้เวลารวม 30 เดือนนับจากวันยื่นคำขอแรกก่อนต้องเข้าสู่ระยะประเทศ ซึ่งประเทศไทยกำหนดที่ 30 เดือนเช่นกัน ระหว่างนี้ผู้ขอจะได้รับรายงานการสืบค้นและความเห็นเบื้องต้น ช่วยประเมินว่าควรลงทุนต่อในประเทศใด เมื่อเข้าระยะประเทศต้องยื่นคำแปลภาษาไทยของรายละเอียดการประดิษฐ์และข้อถือสิทธิพร้อมค่าธรรมเนียมตามกำหนด

ความลับทางการค้าไม่ต้องจดทะเบียน แต่ได้รับความคุ้มครองเมื่อข้อมูลนั้นยังไม่เป็นที่รู้กันทั่วไป มีมูลค่าเชิงพาณิชย์เพราะความลับ และเจ้าของได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมรักษาไว้ มาตรการที่ศาลมองหาคือสัญญารักษาความลับกับพนักงานและคู่ค้า การจำกัดสิทธิเข้าถึงไฟล์ การทำเครื่องหมายชั้นความลับ และบันทึกการเข้าถึง หากไม่มีหลักฐานเหล่านี้ การอ้างสิทธิในชั้นศาลจะอ่อนมาก

รวบรวมหลักฐานความเป็นเจ้าของ เช่น หนังสือสำคัญแสดงการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าหรือหนังสือรับรองการแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์ พร้อมภาพหน้าจอที่แสดง URL วันเวลา และรายละเอียดผู้ขาย จากนั้นยื่นผ่านช่องทางแจ้งละเมิดของแพลตฟอร์ม หากต้องการผลทางกฎหมายเพิ่ม สามารถยื่นคำร้องต่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาฯ เพื่อขอให้ระงับการเผยแพร่ข้อมูลตามกฎหมายว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์

เจ้าของสิทธิยื่นขอบันทึกข้อมูลเครื่องหมายการค้าและลิขสิทธิ์ไว้กับกรมศุลกากร พร้อมคู่มือแยกแยะของแท้กับของปลอมและช่องทางติดต่อเร่งด่วน เมื่อเจ้าหน้าที่พบสินค้าต้องสงสัยจะแจ้งให้เจ้าของสิทธิยืนยันภายในกำหนดสั้นมาก จึงต้องมีผู้ประสานที่ตอบได้ทันที การขึ้นทะเบียนไม่มีผลเป็นการตรวจสอบแทนเจ้าของสิทธิ แต่เพิ่มโอกาสสกัดที่ด่านได้มาก

ยื่นต่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง ซึ่งมีเขตอำนาจทั่วราชอาณาจักรและมีผู้พิพากษาสมทบที่เชี่ยวชาญ คดีมีทั้งทางแพ่งเพื่อเรียกค่าเสียหายและสั่งห้ามการกระทำ และทางอาญาสำหรับการปลอมหรือเลียนเครื่องหมาย เอกสารสิทธิที่ออกในต่างประเทศต้องผ่านโนตารีและรับรองก่อนแปลไทย มิฉะนั้นศาลอาจไม่รับฟังเป็นพยานหลักฐาน

ได้ ประเทศไทยมีกฎหมายหลักประกันทางธุรกิจที่ให้นำทรัพย์สินทางปัญญาเป็นหลักประกันได้ โดยต้องจดทะเบียนสัญญาหลักประกันกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและใช้ผู้บังคับหลักประกันที่ขึ้นทะเบียน สถาบันการเงินมักขอรายงานประเมินมูลค่าโดยผู้ประเมินอิสระ พร้อมหลักฐานรายได้จากการใช้สิทธิย้อนหลัง เช่น สัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิและใบเสร็จค่าตอบแทน

หากผู้อื่นจดโดเมนที่เหมือนหรือคล้ายเครื่องหมายการค้าของเราโดยไม่สุจริต สามารถยื่นข้อพิพาทตามนโยบาย UDRP กับผู้ให้บริการระงับข้อพิพาทที่ ICANN รับรอง โดยต้องพิสูจน์สามข้อ คือ โดเมนคล้ายจนสับสน ผู้ถือไม่มีสิทธิหรือประโยชน์โดยชอบ และจดหรือใช้โดยไม่สุจริต สำหรับโดเมน .th มีกลไกระงับข้อพิพาทของผู้ดูแลทะเบียนไทยแยกต่างหาก

ต้องมีเครื่องหมายการค้าที่จดทะเบียนแล้วในจำพวกที่ตรงกับสินค้าและบริการ สัญญาแฟรนไชส์ที่ระบุการอนุญาตให้ใช้สิทธิพร้อมมาตรการควบคุมคุณภาพ คู่มือปฏิบัติงานที่ถือเป็นงานลิขสิทธิ์และความลับทางการค้า และเอกสารเปิดเผยข้อมูลก่อนทำสัญญาตามประกาศที่เกี่ยวข้อง หากแฟรนไชส์ซีอยู่ต่างประเทศ ควรกำหนดกฎหมายที่ใช้บังคับและเวทีระงับข้อพิพาทให้ชัดเจนตั้งแต่ต้น

เอกสารหลักคือคำขอตามแบบ ก.01 รูปเครื่องหมายที่ชัดเจน รายการสินค้าหรือบริการที่จัดจำแนกตามระบบนีซ หลักฐานตัวตนของผู้ขอ ได้แก่ บัตรประชาชนหรือหนังสือรับรองนิติบุคคล และหนังสือมอบอำนาจติดอากรแสตมป์หากยื่นผ่านตัวแทน ผู้ขอที่อยู่ต่างประเทศต้องมีตัวแทนในไทย ขั้นตอนคือสืบค้นความเหมือนคล้าย ยื่นคำขอ นายทะเบียนตรวจสอบ ประกาศโฆษณา 60 วันเพื่อให้คัดค้าน แล้วจึงชำระค่าธรรมเนียมรับจดทะเบียน

ต้องยื่นคำอุทธรณ์หรือหนังสือชี้แจงภายในกำหนดเวลาที่ระบุในหนังสือแจ้ง ซึ่งโดยทั่วไปคือ 60 วันนับแต่วันได้รับแจ้ง เนื้อหาควรอ้างเหตุผลทางกฎหมายและแนบหลักฐานการใช้จริง เช่น ภาพบรรจุภัณฑ์ ใบกำกับภาษี สื่อโฆษณา และผลสืบค้นที่แสดงความแตกต่างจากเครื่องหมายที่ถูกอ้าง หากพลาดกำหนดเวลา คำขอจะละทิ้งและต้องเริ่มใหม่ทั้งหมด

พิธีสารมาดริดเหมาะเมื่อจะยื่นหลายประเทศพร้อมกันและมีคำขอหรือทะเบียนฐานในไทยอยู่แล้ว เพราะบริหารจัดการต่ออายุและเปลี่ยนแปลงข้อมูลได้จากจุดเดียว ข้อควรระวังคือหลักการพึ่งพาทะเบียนฐานในห้าปีแรก หากทะเบียนฐานถูกเพิกถอนจะกระทบทุกประเทศที่ขยายผล ส่วนการยื่นตรงเหมาะกับประเทศที่ตรวจสอบเข้มหรือมีข้อกำหนดเฉพาะเรื่องรายการสินค้า

ลิขสิทธิ์เกิดขึ้นทันทีเมื่อสร้างสรรค์งานโดยไม่ต้องจดทะเบียน แต่การแจ้งข้อมูลลิขสิทธิ์ต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญาช่วยให้มีหนังสือรับรองที่ใช้เป็นพยานหลักฐานเบื้องต้นเรื่องความเป็นเจ้าของและวันที่สร้างสรรค์ ซึ่งมีประโยชน์มากในการแจ้งลบเนื้อหาละเมิด การเจรจาอนุญาตให้ใช้สิทธิ และการดำเนินคดี

สิทธิบัตรการประดิษฐ์ต้องมีขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น ผ่านการตรวจสอบสาระ และมีอายุคุ้มครอง 20 ปีนับแต่วันยื่น ส่วนอนุสิทธิบัตรตรวจสอบเบื้องต้นและได้รับจดทะเบียนเร็วกว่า อายุ 6 ปีและต่ออายุได้สองครั้งครั้งละ 2 ปี รวมไม่เกิน 10 ปี งานที่วงจรชีวิตสินค้าสั้นหรือเป็นการปรับปรุงเชิงเทคนิคไม่ซับซ้อนมักเหมาะกับอนุสิทธิบัตร

อนุสัญญากรุงปารีสให้สิทธิขอถือวันยื่นแรกได้ภายใน 12 เดือนสำหรับสิทธิบัตรการประดิษฐ์ และ 6 เดือนสำหรับการออกแบบผลิตภัณฑ์ หากใช้ระบบ PCT จะยื่นคำขอระหว่างประเทศภายใน 12 เดือนแล้วมีเวลาเข้าสู่ระยะประเทศโดยทั่วไป 30 หรือ 31 เดือนนับจากวันยื่นแรก ควรวางแผนงบประมาณและคำแปลไว้ล่วงหน้าเพราะระยะประเทศมีค่าใช้จ่ายสูงสุด

เริ่มจากเก็บพยานหลักฐานให้ครบ ได้แก่ ภาพหน้าจอที่เห็นชื่อร้าน วันเวลา ราคา และการสั่งซื้อจริงพร้อมใบเสร็จและกล่องพัสดุ จากนั้นใช้ช่องทางแจ้งละเมิดของแพลตฟอร์มโดยแนบหนังสือสำคัญแสดงการจดทะเบียน หากผู้ขายยังดำเนินการต่อ จึงพิจารณาหนังสือบอกกล่าวให้ระงับการกระทำ แจ้งความดำเนินคดีอาญา หรือฟ้องคดีต่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง

การขึ้นทะเบียนสิทธิกับกรมศุลกากรทำให้เจ้าหน้าที่มีข้อมูลอ้างอิงในการตรวจจับและกักสินค้าละเมิด ณ ด่านนำเข้าและส่งออก เจ้าของสิทธิควรจัดทำคู่มือแยกแยะของแท้กับของปลอมพร้อมภาพประกอบ และกำหนดผู้ประสานที่ติดต่อได้ตลอดเวลา เพราะกรอบเวลาในการยืนยันหลังถูกกักสินค้าสั้นมาก

สัญญาโอนสิทธิและสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิเครื่องหมายการค้าต้องทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อนายทะเบียนจึงจะสมบูรณ์ตามกฎหมาย สัญญาอนุญาตต้องระบุการควบคุมคุณภาพสินค้าและขอบเขตการใช้ให้ชัด ถ้าไม่จดทะเบียนอาจใช้ยันบุคคลภายนอกไม่ได้และเสี่ยงถูกโต้แย้งความสมบูรณ์ในภายหลัง

พระราชบัญญัติความลับทางการค้าคุ้มครองข้อมูลที่ยังไม่เป็นที่รู้จักทั่วไป มีมูลค่าเชิงพาณิชย์เพราะความลับนั้น และเจ้าของได้ใช้มาตรการที่เหมาะสมในการรักษาความลับ ในทางปฏิบัติควรจัดชั้นความลับของเอกสาร จำกัดสิทธิเข้าถึง ทำสัญญารักษาความลับกับพนักงานและคู่ค้า และเก็บบันทึกการเข้าถึงไว้เป็นหลักฐาน

โดยทั่วไปต้องใช้สำเนาหนังสือสำคัญที่รับรองโดยกรมทรัพย์สินทางปัญญา แปลเป็นภาษาราชการของประเทศปลายทาง รับรองคำแปลที่กองสัญชาติและนิติกรณ์ กรมการกงสุล และหากปลายทางเป็นภาคีอนุสัญญากรุงเฮกจะขอ Apostille ได้ ส่วนประเทศที่ไม่ใช่ภาคีต้องรับรองสถานทูตปลายทางเพิ่ม หนังสือมอบอำนาจให้ตัวแทนต่างประเทศมักต้องผ่าน Notary Public ก่อน

ทีมที่ปรึกษาของเราซึ่งทำงานเอกสารและทะเบียนข้ามประเทศมากว่า 15 ปีดูแลได้ตั้งแต่สืบค้นก่อนยื่น จัดจำแนกรายการสินค้า ยื่นคำขอและตอบหนังสือนายทะเบียน วางแผนขยายผลผ่านมาดริดหรือ PCT จัดทำคำแปลและนิติกรณ์ ไปจนถึงเฝ้าระวังการละเมิดออนไลน์และประสานงานกับกรมศุลกากร ติดต่อทีมงานทางโทรศัพท์หรือ LINE เพื่อประเมินพอร์ตทรัพย์สินทางปัญญาของคุณก่อนเริ่มงาน