พินัยกรรมไทยเทียบกับพินัยกรรมต่างประเทศ 2026: ชาวต่างชาติในภูเก็ตควรทำฉบับไหน

ทำไมชาวต่างชาติในภูเก็ตควรมีพินัยกรรมไทย

การจัดการมรดกในไทยต้องผ่านคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดกในกรณีทั่วไป ธนาคารและสำนักงานที่ดินจะไม่โอนทรัพย์สินให้ผู้รับมรดกโดยอาศัยเพียงพินัยกรรมต่างประเทศที่ยังไม่ผ่านกระบวนการรับรอง

พินัยกรรมต่างประเทศใช้ในไทยได้ แต่ต้องแปลเป็นภาษาไทย รับรองคำแปล และมักต้องมีการรับรองจากหน่วยงานของประเทศต้นทางประกอบ ซึ่งเพิ่มทั้งเวลาและค่าใช้จ่ายให้ครอบครัวในช่วงที่ยากลำบากอยู่แล้ว

ในทางปฏิบัติ ครอบครัวที่มีพินัยกรรมไทยฉบับชัดเจนมักยื่นคำร้องตั้งผู้จัดการมรดกได้เร็วกว่า เพราะเอกสารพร้อมใช้ต่อศาลไทยตั้งแต่ต้น

รูปแบบพินัยกรรมที่กฎหมายไทยรับรอง

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดแบบของพินัยกรรมไว้หลายแบบ แบบที่ใช้กันมากที่สุดคือพินัยกรรมแบบธรรมดาที่ทำเป็นหนังสือ ลงวันเดือนปี ลงลายมือชื่อผู้ทำพินัยกรรมต่อหน้าพยานอย่างน้อยสองคนซึ่งลงลายมือชื่อรับรองในขณะนั้น

แบบอื่นที่กฎหมายรับรอง ได้แก่ พินัยกรรมเขียนเองทั้งฉบับ พินัยกรรมทำเป็นเอกสารฝ่ายเมืองที่ทำต่อเจ้าหน้าที่ที่ว่าการอำเภอ พินัยกรรมเป็นเอกสารลับ และพินัยกรรมทำด้วยวาจาซึ่งใช้ได้เฉพาะกรณีพฤติการณ์พิเศษ

ข้อผิดพลาดเรื่องแบบทำให้พินัยกรรมเสียเปล่าได้ทั้งฉบับ จึงเป็นเหตุผลหลักที่ควรให้ทนายความตรวจร่างก่อนลงนาม

• ต้องมีวันเดือนปีที่ทำพินัยกรรมชัดเจน
• พยานต้องไม่เป็นผู้รับทรัพย์ตามพินัยกรรมนั้น
• การแก้ไขภายหลังต้องทำตามแบบเช่นเดียวกับการทำพินัยกรรม

ทรัพย์สินประเภทใดควรอยู่ในฉบับไทย

ห้องชุดที่ถือกรรมสิทธิ์ในโควตาต่างชาติ สิทธิการเช่าระยะยาว บัญชีเงินฝากในธนาคารไทย รถยนต์และรถจักรยานยนต์ที่จดทะเบียนในไทย เรือที่จดทะเบียนในไทย และหุ้นในบริษัทไทย เป็นทรัพย์สินที่เหมาะจะระบุไว้ในพินัยกรรมไทย

การระบุรายละเอียดให้ตรงกับเอกสารสิทธิเป็นเรื่องสำคัญ เช่น เลขที่ห้องชุด ชื่อโครงการ เลขโฉนด และเลขบัญชี เพราะการระบุกว้างเกินไปทำให้ต้องตีความและอาจเกิดข้อพิพาทระหว่างผู้รับมรดก

การมีพินัยกรรมสองฉบับพร้อมกัน

การมีพินัยกรรมไทยและพินัยกรรมต่างประเทศพร้อมกันเป็นแนวทางที่ใช้กันทั่วไป แต่ต้องเขียนข้อความจำกัดขอบเขตให้ชัดว่าแต่ละฉบับใช้กับทรัพย์สินในประเทศใด

ข้อความมาตรฐานที่ระบุว่าเพิกถอนพินัยกรรมทุกฉบับก่อนหน้าเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของปัญหา เพราะพินัยกรรมฉบับใหม่ที่ทำในต่างประเทศอาจเพิกถอนพินัยกรรมไทยที่ทำไว้ก่อนโดยไม่ได้เจตนา

ควรทบทวนทั้งสองฉบับพร้อมกันทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลงสำคัญ เช่น การสมรส การหย่า การเกิดของบุตร หรือการซื้อขายอสังหาริมทรัพย์

ผู้จัดการมรดกและกระบวนการทางศาล

การตั้งผู้จัดการมรดกในไทยทำโดยยื่นคำร้องต่อศาลที่มีเขตอำนาจ ผู้ที่มีทรัพย์สินในภูเก็ตมักยื่นที่ศาลจังหวัดภูเก็ต โดยต้องมีเอกสารแสดงการตาย บัญชีทรัพย์ และรายชื่อทายาท

ใบมรณบัตรที่ออกในต่างประเทศต้องผ่านการรับรองและแปลก่อนใช้ในศาลไทย ส่วนกรณีที่เสียชีวิตในไทยจะใช้ใบมรณบัตรไทยได้โดยตรง

การระบุชื่อผู้จัดการมรดกที่พำนักในไทยไว้ในพินัยกรรมช่วยลดปัญหาในทางปฏิบัติได้มาก เพราะผู้จัดการมรดกต้องดำเนินการกับหน่วยงานไทยหลายแห่ง

งานรับรองเอกสารที่เกี่ยวข้อง

ผู้ทำพินัยกรรมที่จะส่งสำเนาให้ผู้จัดการมรดกหรือทนายในต่างประเทศ มักต้องใช้สำเนารับรองโดยทนายผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร พร้อมคำแปลที่รับรองความถูกต้อง

หากประเทศผู้รับเป็นภาคีอนุสัญญากรุงเฮก การรับรองจะอยู่ในรูปแบบที่ประเทศนั้นกำหนด ส่วนประเทศที่ไม่ใช่ภาคีจะใช้การรับรองแบบกงสุลตามลำดับชั้น

ข้อควรระวังเฉพาะของชาวต่างชาติ

ชาวต่างชาติไม่สามารถถือกรรมสิทธิ์ที่ดินในไทยได้ตามหลักทั่วไป ดังนั้นการยกที่ดินให้ทายาทต่างชาติในพินัยกรรมจึงมีข้อจำกัดทางกฎหมายที่ต้องออกแบบโครงสร้างอย่างรอบคอบ

กรณีที่คู่สมรสเป็นคนไทยและทรัพย์สินเป็นสินสมรส การจัดการมรดกจะเกี่ยวข้องกับสัดส่วนสินสมรสตามกฎหมายไทย ซึ่งควรตรวจร่วมกับทะเบียนสมรสและเอกสารการได้มาของทรัพย์สิน

ผู้ที่มีสัญญาเช่าระยะยาวควรตรวจข้อสัญญาว่าสิทธิการเช่าตกทอดถึงทายาทได้หรือไม่ เพราะสัญญาบางฉบับกำหนดให้สิทธิสิ้นสุดเมื่อผู้เช่าถึงแก่ความตาย