การส่งเสริมการลงทุน BOI — กิจการที่ได้รับส่งเสริม สิทธิประโยชน์ และขั้นตอนยื่น

ห้างหุ้นส่วนจำกัดจัดตั้งง่ายและมีต้นทุนบริหารต่ำกว่า แต่หุ้นส่วนผู้จัดการรับผิดไม่จำกัดในหนี้ของห้าง ส่วนบริษัทจำกัดแยกความรับผิดของผู้ถือหุ้นไว้เพียงค่าหุ้นที่ยังส่งใช้ไม่ครบ และเป็นรูปแบบที่หน่วยงานราชการคุ้นเคยที่สุดเมื่อขอใบอนุญาตทำงานหรือขอส่งเสริมการลงทุน กรณีมีผู้ถือหุ้นต่างชาติหรือวางแผนจ้างคนต่างชาติ บริษัทจำกัดมักเหมาะกว่า

ผิด มาตรา 36 ของพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวห้ามคนไทยถือหุ้นแทนหรือให้ความช่วยเหลือเพื่อให้คนต่างด้าวประกอบธุรกิจโดยหลีกเลี่ยงกฎหมาย มีทั้งโทษปรับและโทษจำคุก และกรมพัฒนาธุรกิจการค้าตรวจสอบที่มาของเงินลงทุนของผู้ถือหุ้นไทยเป็นระยะ สำนักงานของเราไม่รับงานที่ใช้โครงสร้างนอมินี และจะเสนอทางเลือกที่ถูกกฎหมายแทน เช่น FBL, Treaty of Amity หรือ BOI

หนังสือรับรองการประกอบธุรกิจใช้กับกรณีที่กฎหมายหรือสนธิสัญญายกเว้นให้อยู่แล้ว เช่น Treaty of Amity หรือกิจการที่ได้รับส่งเสริมจาก BOI หรืออยู่ในนิคมอุตสาหกรรม จึงเป็นการรับรองสิทธิที่มีอยู่ ส่วน FBL เป็นการขออนุญาตใหม่ที่ต้องผ่านดุลพินิจของคณะกรรมการ กระบวนการรับรองจึงเร็วกว่าและมีความแน่นอนสูงกว่าการขออนุญาต

BOI ส่งเสริมกิจการตามบัญชีประเภทกิจการที่ให้การส่งเสริม ครอบคลุมเกษตรและแปรรูปอาหาร อุตสาหกรรมการแพทย์ เครื่องจักรและยานยนต์ เครื่องใช้ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ เคมีภัณฑ์ ดิจิทัลและซอฟต์แวร์ กิจการฐานความรู้และบริการ รวมถึงสำนักงานภูมิภาค (IBC) รายละเอียดเงื่อนไขและสิทธิประโยชน์ของแต่ละประเภทประกาศอยู่ที่ boi.go.th และมีการปรับปรุงเป็นระยะ จึงควรตรวจฉบับล่าสุดก่อนวางแผน

โดยทั่วไปกิจการที่ได้รับส่งเสริมสามารถให้คนต่างชาติถือหุ้นได้ 100% เว้นแต่กิจการที่อยู่ในบัญชี 1 ท้ายพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว หรือกิจการที่ประกาศ BOI กำหนดเงื่อนไขสัดส่วนหุ้นไทยไว้เป็นการเฉพาะ เมื่อได้บัตรส่งเสริมแล้ว บริษัทยังต้องยื่นขอหนังสือรับรองการประกอบธุรกิจที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้าเพื่อให้สถานะถูกต้องครบถ้วน

นอกจากการยกเว้นหรือลดหย่อนภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประเภทกิจการ ยังมีสิทธิยกเว้นอากรขาเข้าเครื่องจักรและวัตถุดิบสำหรับการผลิตเพื่อส่งออก สิทธิถือกรรมสิทธิ์ที่ดินเพื่อประกอบกิจการที่ได้รับส่งเสริม สิทธินำช่างฝีมือและผู้ชำนาญการต่างชาติเข้ามาทำงานผ่านระบบ e-Expert และการใช้บริการศูนย์ One Stop Service สำหรับวีซ่าและใบอนุญาตทำงาน

ยื่นคำขอผ่านระบบ e-Investment ของ BOI พร้อมแผนธุรกิจ โครงสร้างการลงทุน และประมาณการทางการเงิน จากนั้นจะมีการชี้แจงโครงการต่อเจ้าหน้าที่ ระยะเวลาพิจารณาขึ้นกับขนาดเงินลงทุน โครงการขนาดเล็กใช้เวลาสั้นกว่าโครงการที่ต้องเสนอคณะกรรมการ เมื่ออนุมัติแล้วต้องตอบรับมติและยื่นขอรับบัตรส่งเสริมภายในกำหนด มิฉะนั้นการอนุมัติสิ้นผล

ต้องดำเนินโครงการตามเงื่อนไขในบัตรส่งเสริม เช่น กำลังผลิต ที่ตั้ง เงินลงทุนขั้นต่ำ และสัดส่วนบุคลากร ต้องรายงานผลการดำเนินงานประจำปีต่อ BOI และแยกบัญชีรายได้ที่ได้รับส่งเสริมออกจากรายได้ที่ไม่ได้รับส่งเสริมเพื่อการคำนวณภาษี หากผิดเงื่อนไข BOI อาจเพิกถอนสิทธิและเรียกภาษีที่ได้รับยกเว้นคืนพร้อมเบี้ยปรับ

การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยให้สิทธิที่เน้นการใช้ที่ดินและการดำเนินงานในเขตนิคม เช่น สิทธิถือกรรมสิทธิ์ที่ดินในนิคมและสิทธิด้านศุลกากรในเขตประกอบการเสรี ส่วน BOI เน้นสิทธิทางภาษีและบุคลากรตามประเภทกิจการ หลายโครงการใช้ทั้งสองระบบควบคู่กัน โดยขอ BOI เพื่อสิทธิภาษี และเช่าหรือซื้อที่ดินในนิคมเพื่อสิทธิด้านสถานที่

หลักเกณฑ์ที่กรมการจัดหางานใช้คือทุนจดทะเบียนที่ชำระแล้ว 2 ล้านบาทต่อคนต่างชาติหนึ่งคน กรณีบริษัทมีคนต่างด้าวถือหุ้นข้างมากและต้องใช้เกณฑ์ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว จำนวนอาจเป็น 3 ล้านบาทต่อประเภทธุรกิจที่ได้รับอนุญาต บริษัทที่ได้รับส่งเสริมจาก BOI ใช้เกณฑ์ตามเงื่อนไขบัตรส่งเสริมแทน

แนวปฏิบัติทั่วไปคือลูกจ้างไทย 4 คนต่อคนต่างชาติ 1 คน โดยลูกจ้างไทยต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคมและมีการนำส่งเงินสมทบจริง เกณฑ์นี้ใช้ทั้งตอนขอใบอนุญาตทำงานและตอนขออยู่ต่อในราชอาณาจักร 1 ปีที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง กิจการที่ได้รับส่งเสริมจาก BOI หรือใช้สิทธิ SMART Visa / LTR มีเกณฑ์ที่ต่างออกไป

International Business Center เหมาะกับกลุ่มบริษัทข้ามชาติที่ต้องการตั้งศูนย์ให้บริการบริหารจัดการ บริการทางเทคนิค หรือบริหารเงินให้แก่บริษัทในเครือ โดยมีสิทธิประโยชน์ทางภาษีตามเงื่อนไขของกรมสรรพากรและอาจขอส่งเสริมจาก BOI ควบคู่ได้ เงื่อนไขสำคัญคือค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานขั้นต่ำต่อปีและจำนวนพนักงานที่มีทักษะ

โดยหลัก ถ้าธุรกิจอยู่ในบัญชีท้ายพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 ต่างชาติถือเกินกึ่งหนึ่งไม่ได้เว้นแต่ได้รับใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว หรือได้สิทธิตามสนธิสัญญา เช่น Treaty of Amity สำหรับสัญชาติอเมริกัน หรือได้รับการส่งเสริมจาก BOI ธุรกิจที่ไม่อยู่ในบัญชีต้องห้าม เช่น การผลิตบางประเภท ต่างชาติถือหุ้นได้ถึงร้อยเปอร์เซ็นต์โดยไม่ต้องขออนุญาตเพิ่ม

นอมินีคือการให้คนไทยถือหุ้นแทนต่างชาติโดยไม่ได้ลงทุนจริงและไม่มีอำนาจจริง มาตรา 36 ของพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวกำหนดโทษทั้งกับคนไทยที่ให้ถือแทนและต่างชาติที่ใช้ให้ถือแทน ทั้งโทษปรับและจำคุก และศาลอาจสั่งเลิกการถือหุ้นนั้น ปัจจุบันกรมพัฒนาธุรกิจการค้าเรียกหลักฐานที่มาของเงินลงทุนของผู้ถือหุ้นไทยเพิ่มขึ้นเมื่อโครงสร้างมีต่างชาติร่วม ทางที่ปลอดภัยคือใช้ FBL, Amity, BOI หรือออกแบบธุรกิจให้ไม่อยู่ในบัญชีต้องห้าม

ปกติราวหกสิบวันทำการนับจากวันที่คำขอครบถ้วนสำหรับกรณีที่ต้องผ่านคณะกรรมการการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว หากเป็นหนังสือรับรองตามสนธิสัญญาหรือกรณี BOI จะเร็วกว่า สิ่งที่ทำให้ล่าช้าที่สุดคือแผนธุรกิจที่อธิบายการถ่ายทอดเทคโนโลยีและประโยชน์ต่อเศรษฐกิจไทยไม่ชัด และเอกสารบริษัทแม่จากต่างประเทศที่ยังไม่ผ่านการรับรองครบถ้วน

FBL คือใบอนุญาตให้ต่างชาติทำธุรกิจที่ถูกสงวน ส่วน BOI คือการส่งเสริมการลงทุนที่ให้สิทธิประโยชน์เพิ่ม เช่น ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลตามประเภทกิจการ สิทธิถือกรรมสิทธิ์ที่ดินเพื่อกิจการ และโควตาช่างฝีมือต่างชาติผ่านระบบ e-Expert ถ้ากิจการเข้าข่ายบัญชีประเภทกิจการที่ BOI ส่งเสริม เช่น ซอฟต์แวร์ ดิจิทัล หรือ IBC ควรเลือก BOI ก่อนเพราะได้ทั้งสิทธิถือหุ้นต่างชาติและสิทธิภาษี

หลักปฏิบัติคือทุนจดทะเบียนชำระแล้วสองล้านบาทต่อชาวต่างชาติหนึ่งคน และหนึ่งล้านบาทหากต่างชาตินั้นสมรสกับคนไทยและจดทะเบียนถูกต้อง พร้อมอัตราส่วนลูกจ้างไทยสี่คนต่อชาวต่างชาติหนึ่งคนที่ขึ้นทะเบียนประกันสังคมจริง กรณีบริษัท BOI หรือกิจการในเขตส่งเสริมบางประเภทได้รับการผ่อนผันเกณฑ์นี้

บริษัทไทยที่ต่างชาติถือหุ้นไม่เกินสี่สิบเก้าเปอร์เซ็นต์ซื้อที่ดินได้ตามกฎหมาย แต่สำนักงานที่ดินจะตรวจที่มาของเงินลงทุนของผู้ถือหุ้นไทยเพื่อป้องกันการถือแทน บริษัทที่ได้รับส่งเสริมจาก BOI หรือได้รับอนุญาตตามกฎหมายเฉพาะสามารถถือกรรมสิทธิ์ที่ดินเพื่อใช้ในกิจการได้ตามขนาดที่กำหนด และต้องใช้ตามวัตถุประสงค์ที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น

นอกจากงบการเงินประจำปีตามปกติ บริษัทที่ได้รับ FBL ต้องรายงานตามเงื่อนไขในใบอนุญาต บริษัท BOI ต้องรายงานผลการดำเนินงานผ่านระบบ e-Monitoring และรักษาเงื่อนไขการลงทุนตามบัตรส่งเสริม ส่วนกรณีมีผู้ถือหุ้นต่างชาติทั่วไป กรมพัฒนาธุรกิจการค้าอาจขอเอกสารแสดงที่มาของเงินลงทุนของผู้ถือหุ้นไทยประกอบตอนจดทะเบียนหรือเมื่อมีการตรวจสอบ

หลักเกณฑ์ของกรมการจัดหางานใช้ทุนจดทะเบียนชำระแล้วสองล้านบาทต่อชาวต่างชาติหนึ่งคน และหากคู่สมรสเป็นคนไทยที่จดทะเบียนสมรสถูกต้อง เกณฑ์จะลดเหลือหนึ่งล้านบาท ควบคู่กันต้องมีลูกจ้างไทยประกันตนสี่คนต่อชาวต่างชาติหนึ่งคน บริษัทที่ได้รับการส่งเสริมจาก BOI ใช้เกณฑ์ของสำนักงาน BOI แทน ขั้นตอนคือเตรียมงบการเงินหรือหลักฐานการชำระค่าหุ้น หนังสือรับรองบริษัท แบบนำส่งประกันสังคมย้อนหลัง แล้วยื่นพร้อมคำขอ ข้อควรระวังคือทุนต้องชำระจริงและตรวจสอบเส้นทางเงินได้ ถ้าไม่อยากยุ่งยากกับการจัดชุดเอกสารและการนัดหมาย ทีมที่ปรึกษาของเราดูแลให้ครบตั้งแต่ตรวจโครงสร้างจนรับเล่ม

ทำได้ในทางสัญญา เพราะการทำงานเกิดขึ้นนอกราชอาณาจักรจึงไม่ต้องมีใบอนุญาตทำงานไทย แต่ต้องพิจารณาภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามอนุสัญญาภาษีซ้อน กฎหมายแรงงานของประเทศที่พนักงานอยู่ และความเสี่ยงเรื่องสถานประกอบการถาวรของบริษัทในประเทศนั้น ข้อควรระวังคือถ้าพนักงานเดินทางเข้ามาทำงานในไทยแม้ช่วงสั้น การประชุมที่มีลักษณะเป็นการทำงานอาจต้องขอใบอนุญาตทำงานแบบเร่งด่วนตามกฎหมายส่งเสริมการลงทุนหรือแบบทั่วไป