บัญชี ผู้สอบบัญชี และการยื่นงบการเงินประจำปี

ลำดับมาตรฐานคือ (1) จองชื่อนิติบุคคลผ่านระบบของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า (2) จัดทำหนังสือบริคณห์สนธิระบุชื่อ ที่ตั้งสำนักงาน วัตถุประสงค์ ทุนจดทะเบียน และผู้เริ่มก่อการ (3) ประชุมจัดตั้งเพื่อแต่งตั้งกรรมการและผู้สอบบัญชี (4) ยื่นจดทะเบียนจัดตั้งบริษัท ปัจจุบันสามารถยื่นบริคณห์สนธิและจัดตั้งในคราวเดียวกันได้ ทำให้ได้หนังสือรับรองภายในวันเดียวหากเอกสารครบถ้วน ตรวจรายละเอียดขั้นตอนล่าสุดที่ dbd.go.th

ต้องมีตราสารโอนหุ้นที่ลงนามโดยผู้โอนและผู้รับโอนพร้อมพยาน แก้ไขสมุดทะเบียนผู้ถือหุ้น และนำส่งบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) ต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้า หากการโอนทำให้สัดส่วนต่างชาติถึงกึ่งหนึ่งขึ้นไปและบริษัททำธุรกิจในบัญชีสงวน ต้องขอ FBL หรือปรับโครงสร้างก่อน มิฉะนั้นบริษัทจะประกอบธุรกิจนั้นต่อไม่ได้ตั้งแต่วันที่สถานะเปลี่ยน

ต้องขอเมื่อนิติบุคคลมีสถานะเป็นคนต่างด้าว คือมีคนต่างด้าวถือหุ้นตั้งแต่กึ่งหนึ่งขึ้นไป และจะประกอบธุรกิจที่อยู่ในบัญชี 2 หรือบัญชี 3 ท้ายพระราชบัญญัติฯ การยื่นทำที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้า ต้องแสดงแผนธุรกิจ ประมาณการงบการเงิน การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการจ้างงานคนไทย กรอบเวลาพิจารณาตามกฎหมายคือประมาณ 60 วันนับแต่วันรับคำขอที่ครบถ้วน แต่ในทางปฏิบัติควรเผื่อเวลามากกว่านั้น

ต้องยื่น บริษัทมีหน้าที่ยื่น ภ.ง.ด.51 กลางปีและ ภ.ง.ด.50 ปลายปีพร้อมงบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบ แม้ผลประกอบการเป็นศูนย์หรือขาดทุน การไม่ยื่นทำให้มีค่าปรับอาญาและเบี้ยปรับ และเป็นเหตุให้ถูกปฏิเสธการต่อใบอนุญาตทำงานหรือการขออยู่ต่อของผู้บริหารต่างชาติ

ต้องมีทั้งคู่ ตามพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 บริษัทต้องจัดให้มีผู้ทำบัญชีที่มีคุณสมบัติตามที่กำหนด และงบการเงินของบริษัทจำกัดต้องได้รับการตรวจสอบและแสดงความเห็นโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ผู้สอบบัญชีต้องได้รับแต่งตั้งจากที่ประชุมผู้ถือหุ้นทุกปี

บริษัทจำกัดต้องจัดประชุมสามัญผู้ถือหุ้นเพื่ออนุมัติงบการเงินภายใน 4 เดือนนับแต่วันสิ้นรอบบัญชี และนำส่งงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าภายใน 1 เดือนนับแต่วันที่ที่ประชุมอนุมัติ พร้อมนำส่งบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) ภายใน 14 วันนับแต่วันประชุม ปัจจุบันนำส่งผ่านระบบ DBD e-Filing

มีความผิดตามพระราชบัญญัติการบัญชี ทั้งบริษัทและกรรมการผู้มีอำนาจอาจถูกเปรียบเทียบปรับ นอกจากนี้บริษัทที่ไม่นำส่งงบต่อเนื่องหลายปีอาจถูกนายทะเบียนดำเนินการถอนชื่อออกจากทะเบียน และในทางปฏิบัติจะขอใบอนุญาตทำงาน ต่ออายุวีซ่า หรือเปิดวงเงินกับธนาคารไม่ได้เลย

ตามพระราชบัญญัติการบัญชี ต้องเก็บบัญชีและเอกสารประกอบการลงบัญชีไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันปิดบัญชี และกรมสรรพากรอาจขอให้เก็บนานกว่านั้นในบางกรณี ควรเก็บทั้งไฟล์อิเล็กทรอนิกส์และต้นฉบับกระดาษของเอกสารสำคัญ เช่น ใบกำกับภาษี สัญญา และหลักฐานการนำเงินทุนเข้าจากต่างประเทศ

ถ้าเอกสารครบและผู้ถือหุ้นลงนามพร้อมกัน กระบวนการหลักจบได้ภายในหนึ่งถึงสามวันทำการ ขั้นตอนคือ จองชื่อนิติบุคคลผ่านระบบออนไลน์ของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า จัดทำหนังสือบริคณห์สนธิพร้อมวัตถุประสงค์ จัดประชุมตั้งบริษัทและแต่งตั้งกรรมการ แล้วยื่นจดทะเบียนจัดตั้งพร้อมบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) หลังได้หนังสือรับรองจึงขอเลขประจำตัวผู้เสียภาษี เปิดบัญชีธนาคารนิติบุคคล และจดภาษีมูลค่าเพิ่มถ้าเข้าเกณฑ์หรือจำเป็นต่อการขอใบอนุญาตทำงาน

ต้องทำทุกปีแม้ไม่มีรายการค้า งบการเงินต้องผ่านผู้สอบบัญชีรับอนุญาต อนุมัติในที่ประชุมผู้ถือหุ้นภายในสี่เดือนนับจากวันสิ้นรอบบัญชี ยื่น ส.บช.3 และงบการเงินต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าภายในหนึ่งเดือนนับจากวันประชุม และยื่นแบบ ภ.ง.ด.50 ต่อกรมสรรพากรภายในหนึ่งร้อยห้าสิบวันนับจากวันสิ้นรอบบัญชี การไม่ยื่นมีทั้งค่าปรับและผลต่อการต่อวีซ่าของกรรมการต่างชาติ

นอกจากงบการเงินประจำปีตามปกติ บริษัทที่ได้รับ FBL ต้องรายงานตามเงื่อนไขในใบอนุญาต บริษัท BOI ต้องรายงานผลการดำเนินงานผ่านระบบ e-Monitoring และรักษาเงื่อนไขการลงทุนตามบัตรส่งเสริม ส่วนกรณีมีผู้ถือหุ้นต่างชาติทั่วไป กรมพัฒนาธุรกิจการค้าอาจขอเอกสารแสดงที่มาของเงินลงทุนของผู้ถือหุ้นไทยประกอบตอนจดทะเบียนหรือเมื่อมีการตรวจสอบ

หลักเกณฑ์ของกรมการจัดหางานใช้ทุนจดทะเบียนชำระแล้วสองล้านบาทต่อชาวต่างชาติหนึ่งคน และหากคู่สมรสเป็นคนไทยที่จดทะเบียนสมรสถูกต้อง เกณฑ์จะลดเหลือหนึ่งล้านบาท ควบคู่กันต้องมีลูกจ้างไทยประกันตนสี่คนต่อชาวต่างชาติหนึ่งคน บริษัทที่ได้รับการส่งเสริมจาก BOI ใช้เกณฑ์ของสำนักงาน BOI แทน ขั้นตอนคือเตรียมงบการเงินหรือหลักฐานการชำระค่าหุ้น หนังสือรับรองบริษัท แบบนำส่งประกันสังคมย้อนหลัง แล้วยื่นพร้อมคำขอ ข้อควรระวังคือทุนต้องชำระจริงและตรวจสอบเส้นทางเงินได้ ถ้าไม่อยากยุ่งยากกับการจัดชุดเอกสารและการนัดหมาย ทีมที่ปรึกษาของเราดูแลให้ครบตั้งแต่ตรวจโครงสร้างจนรับเล่ม

บริษัทจำกัดต้องจัดประชุมสามัญผู้ถือหุ้นอนุมัติงบการเงินภายในสี่เดือนนับแต่วันสิ้นรอบบัญชี ยื่นบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น (บอจ.5) ภายในสิบสี่วันนับแต่วันประชุม และนำส่งงบการเงินผ่านระบบ DBD e-Filing ภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันอนุมัติ ส่วนภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี (ภ.ง.ด.50) ยื่นภายในหนึ่งร้อยห้าสิบวันนับแต่วันสิ้นรอบบัญชี ข้อควรระวังคือค่าปรับสะสมจากการยื่นล่าช้าเกิดขึ้นกับทั้งบริษัทและกรรมการผู้มีอำนาจ

ต้องยื่น แม้ไม่มีรายการค้าเลยก็ยังต้องจัดทำงบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต นำส่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและกรมสรรพากรตามกำหนดเดิม รวมถึงยื่นแบบภาษีรายเดือนที่เกี่ยวข้อง เช่น ภ.ง.ด.1 ภ.ง.ด.3 ภ.ง.ด.53 และ ภ.พ.30 หากจดภาษีมูลค่าเพิ่มไว้ ข้อควรระวังคือการปล่อยให้บริษัทนิ่งโดยไม่ยื่นแบบ อาจถูกขีดชื่อออกจากทะเบียนและกระทบใบอนุญาตทำงานของพนักงานต่างชาติทันที

ขั้นตอนคือมีมติพิเศษให้เลิกบริษัท จดทะเบียนเลิกและแต่งตั้งผู้ชำระบัญชีภายในสิบสี่วัน ประกาศโฆษณาในหนังสือพิมพ์และส่งหนังสือบอกกล่าวเจ้าหนี้ จัดทำงบ ณ วันเลิกให้ผู้สอบบัญชีตรวจสอบ คืนใบทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มและแจ้งเลิกต่อกรมสรรพากร แล้วจึงจดทะเบียนเสร็จการชำระบัญชี ในทางปฏิบัติมักใช้เวลาราวสี่ถึงแปดเดือนเพราะต้องรอการตรวจคืนภาษี ข้อควรระวังคือหน้าที่ยื่นแบบภาษียังคงอยู่จนกว่าจะจดเสร็จการชำระบัญชี