บัตรประจำตัวประชาชนและเลข 13 หลัก

โดยทั่วไปสำนักทะเบียนจะเรียกหนังสือรับรองการเกิดจากสถานพยาบาล บัตรประจำตัวประชาชนของผู้แจ้งและของบิดามารดา ทะเบียนบ้านที่จะเพิ่มชื่อเด็ก และใบสำคัญการสมรสของบิดามารดาถ้ามี หากบิดาเป็นชาวต่างชาติจะเรียกหนังสือเดินทางพร้อมคำแปลที่รับรองแล้ว ควรโทรสอบถามรายการเอกสารกับสำนักทะเบียนที่จะไปยื่นก่อนเดินทาง เพราะบางแห่งขอเอกสารเพิ่ม

ขอใบแทนหรือขอคัดรับรองรายการสูติบัตรได้ที่สำนักทะเบียนที่แจ้งเกิดไว้ หรือที่สำนักทะเบียนอื่นเมื่อข้อมูลอยู่ในฐานข้อมูลทะเบียนราษฎรกลางแล้ว ให้นำบัตรประจำตัวประชาชนของเจ้าของรายการหรือของผู้มีส่วนได้เสียไปแสดง กรณีมอบให้ผู้อื่นไปดำเนินการต้องมีหนังสือมอบอำนาจ

ควรแก้ไขให้ครบชุด ได้แก่ บัตรประจำตัวประชาชน ทะเบียนบ้าน หนังสือเดินทาง ใบอนุญาตขับรถ บัญชีธนาคาร ทะเบียนรถ กรมธรรม์ประกัน และเอกสารการศึกษา หากมีเอกสารต่างประเทศหรือวีซ่าในชื่อเดิม ต้องเก็บหนังสือสำคัญการเปลี่ยนชื่อพร้อมคำแปลรับรองไว้แสดงคู่กันเสมอ ไม่เช่นนั้นหน่วยงานปลายทางจะถือว่าเป็นคนละบุคคล

ได้ กฎหมายให้คู่สมรสตกลงกันว่าจะใช้ชื่อสกุลของฝ่ายใดหรือใช้ชื่อสกุลเดิมของตนก็ได้ หากจะใช้ชื่อสกุลคู่สมรสต่างชาติ ต้องนำใบสำคัญการสมรสหรือทะเบียนสมรสพร้อมคำแปลที่รับรองแล้วไปบันทึกที่สำนักทะเบียน แล้วจึงเปลี่ยนบัตรประจำตัวประชาชนและหนังสือเดินทางตามลำดับ

นำใบสำคัญการหย่าหรือคำพิพากษาที่ถึงที่สุดไปยื่นต่อสำนักทะเบียนเพื่อขอกลับไปใช้ชื่อสกุลเดิม จากนั้นแก้ทะเบียนบ้าน บัตรประจำตัวประชาชน และหนังสือเดินทาง หากหย่าที่ต่างประเทศ ต้องนำคำพิพากษาหรือทะเบียนหย่าต่างประเทศไปรับรองและบันทึกฐานะแห่งครอบครัวในไทยก่อน

ตามพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ. 2526 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ผู้มีสัญชาติไทยต้องขอมีบัตรเมื่ออายุครบ 7 ปีบริบูรณ์ และต้องยื่นภายใน 60 วันนับแต่วันที่มีหน้าที่ ผู้ที่บัตรหมดอายุก็ต้องขอทำใหม่ภายใน 60 วันนับแต่วันบัตรหมดอายุ มิฉะนั้นมีโทษปรับ

ปัจจุบันการขอบัตรใหม่กรณีบัตรหายหรือถูกทำลายทำได้ที่สำนักทะเบียนโดยไม่ต้องมีใบแจ้งความในหลายท้องที่ เพราะเจ้าหน้าที่ตรวจสอบตัวบุคคลจากฐานข้อมูลลายพิมพ์นิ้วมือและภาพใบหน้าได้ แต่บางสำนักทะเบียนยังขอหลักฐานอื่นประกอบ จึงควรนำเอกสารที่มีรูปถ่ายซึ่งทางราชการออกให้ เช่น ใบขับขี่หรือหนังสือเดินทาง ไปด้วย

สถานเอกอัครราชทูตและสถานกงสุลใหญ่บางแห่งให้บริการทำบัตรประจำตัวประชาชนสำหรับคนไทยในต่างประเทศ โดยต้องมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านไทยและข้อมูลชีวมาตรในระบบแล้ว ควรตรวจสอบกับสถานทูตหรือสถานกงสุลที่ท่านอยู่ในเขตอาณาว่าเปิดให้บริการและต้องนัดหมายล่วงหน้าหรือไม่

ไม่เปลี่ยน เลขประจำตัวประชาชน 13 หลักผูกกับตัวบุคคลตลอดชีวิต แม้เปลี่ยนชื่อตัว ชื่อสกุล หรือย้ายทะเบียนบ้านก็ยังเป็นเลขเดิม ด้วยเหตุนี้เลข 13 หลักจึงเป็นตัวเชื่อมที่แม่นยำที่สุดเวลาต้องพิสูจน์ว่าเอกสารชื่อเดิมและชื่อใหม่เป็นของบุคคลเดียวกัน

นำสูติบัตรไทยที่สถานทูตออกให้ หรือสูติบัตรต่างประเทศที่แปลและรับรองนิติกรณ์เรียบร้อยแล้ว ไปยื่นขอเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านที่สำนักทะเบียนซึ่งบิดามารดามีชื่ออยู่ นายทะเบียนจะกำหนดเลขประจำตัวประชาชน 13 หลักให้เด็ก ซึ่งจำเป็นต่อการเรียน การรักษาพยาบาล และการทำบัตรประชาชนในอนาคต

งานทะเบียนราษฎรหลายรายการมอบอำนาจได้ เช่น การขอคัดรับรองสำเนา โดยต้องมีหนังสือมอบอำนาจ สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนของผู้มอบและผู้รับมอบพร้อมลงนามรับรอง แต่รายการที่ต้องแสดงเจตนาหรือเก็บชีวมาตรเอง เช่น การทำบัตรประจำตัวประชาชน การจดทะเบียนสมรส และการรับรองบุตร ต้องมาดำเนินการด้วยตนเอง

ไม่บังคับ พระราชบัญญัติคำนำหน้านามหญิง พ.ศ. 2551 ให้สิทธิเลือกใช้ นาง หรือ นางสาว ได้ตามความสมัครใจ และพระราชบัญญัติชื่อบุคคลให้เลือกใช้นามสกุลเดิม นามสกุลคู่สมรส หรือใช้ร่วมกันได้ หากเลือกเปลี่ยน ให้แจ้งที่สำนักทะเบียนเพื่อออกใบสำคัญและแก้ไขทะเบียนบ้านกับบัตรประชาชน แล้วจึงแก้ไขหนังสือเดินทางตามลำดับ

โดยทั่วไปใช้ทะเบียนสมรสต่างประเทศที่ผ่านการรับรองจากหน่วยงานของประเทศนั้นและสถานทูตไทย หรือหลังวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ใช้ Apostille แทนได้ พร้อมคำแปลภาษาไทยที่รับรองโดยกรมการกงสุล บัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของฝ่ายไทย และหนังสือเดินทางของคู่สมรสต่างชาติ ควรสอบถามสำนักทะเบียนที่จะยื่นล่วงหน้า เพราะบางแห่งขอพยานบุคคลเพิ่ม

ผู้ย้ายเข้าสามารถไปแจ้งที่สำนักทะเบียนปลายทางแห่งเดียวได้โดยไม่ต้องกลับไปแจ้งย้ายออกที่ทะเบียนเดิม ใช้บัตรประชาชน ทะเบียนบ้านเล่มที่จะย้ายเข้า และหนังสือยินยอมของเจ้าบ้านพร้อมสำเนาบัตร ระบบจะตัดชื่อออกจากทะเบียนเดิมให้เอง วิธีนี้ช่วยประหยัดเวลาสำหรับผู้ที่ย้ายมาทำงานที่ภูเก็ต

แก้ทะเบียนบ้าน บัตรประจำตัวประชาชน หนังสือเดินทาง และแจ้งหน่วยงานที่ถือข้อมูล เช่น ธนาคาร ประกันสังคม และกรมสรรพากร สำหรับการใช้ในต่างประเทศ ให้เก็บหนังสือรับรองการเปลี่ยนชื่อพร้อมคำแปลรับรองไว้เป็นหลักฐานเชื่อมโยงตัวบุคคลในเอกสารชุดเดิม

ยื่นคำร้องต่อสำนักทะเบียนที่จดทะเบียนสมรส เพื่อขอคัดสำเนาทะเบียนสมรส คร.4 ที่นายทะเบียนรับรอง โดยใช้บัตรประจำตัวประชาชนหรือหนังสือเดินทางของผู้ร้อง หากจดที่สถานเอกอัครราชทูตไทยในต่างประเทศ ให้ขอผ่านกองคุ้มครองและดูแลผลประโยชน์คนไทยในต่างประเทศ แล้วนำไปแปลและรับรองคำแปลก่อนใช้ต่อ