หย่า การสมรสใหม่ และการรับรองสถานภาพหลังหย่า

โดยทั่วไปคือบัตรประจำตัวประชาชนตัวจริง ทะเบียนบ้าน และเอกสารแสดงการเปลี่ยนชื่อ-สกุลหากเคยเปลี่ยน หากเคยสมรสมาก่อนต้องมีใบสำคัญการหย่า (คร.7) หรือมรณบัตรของคู่สมรสเดิม ในบางกรณีนายทะเบียนอาจขอหนังสือรับรองความเป็นโสดจากสำนักทะเบียนท้องที่เพิ่มเติม

ทั่วไปต้องใช้หนังสือเดินทาง หลักฐานสถานภาพ เช่น ใบหย่าหรือมรณบัตรของคู่สมรสเดิม และข้อมูลของคู่สมรสฝ่ายไทย บางสถานทูตออกให้ในวันเดียวโดยนัดหมายล่วงหน้า บางแห่งเป็นการทำคำสาบานต่อเจ้าหน้าที่กงสุล และบางประเทศ เช่น สหราชอาณาจักร ใช้ระบบประกาศแจ้งความประสงค์สมรสซึ่งใช้เวลานานกว่า โปรดตรวจสอบขั้นตอนและค่าธรรมเนียมกับสถานทูตของคุณโดยตรง

ต้องใช้คำพิพากษาหย่าหรือใบสำคัญการหย่าฉบับทางการ ผ่านการรับรองตามระบบของประเทศที่ออกเอกสาร แล้วนำมาแปลเป็นไทยและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล ในหลายกรณีสถานทูตของคุณจะอ้างถึงเอกสารนี้ในหนังสือรับรองสถานภาพการสมรสอยู่แล้ว ซึ่งช่วยให้นายทะเบียนพิจารณาได้เร็วขึ้น

ไม่เสมอไป หากทั้งสองฝ่ายตกลงกันได้ สามารถหย่าโดยความยินยอมที่สำนักทะเบียน โดยทำหนังสือหย่าที่มีพยาน 2 คน แล้วจดทะเบียนหย่าเพื่อรับ คร.7 ส่วนกรณีที่อีกฝ่ายไม่ยินยอมหรือไม่อยู่ในไทย ต้องฟ้องหย่าต่อศาลโดยอ้างเหตุหย่าตามกฎหมาย ซึ่งใช้เวลานานกว่ามาก

ขึ้นกับกฎหมายของประเทศนั้น หลายประเทศยอมรับการหย่าที่ทำถูกต้องตามกฎหมายของประเทศที่จดทะเบียนสมรส แต่บางประเทศต้องนำเอกสารไปจดบันทึกหรือขอให้ศาลรับรองก่อน จึงควรขอ คร.7 พร้อมสำเนาทะเบียนหย่าที่คัดรับรอง แปลเป็นภาษาราชการของประเทศปลายทาง และผ่านนิติกรณ์ให้ครบ

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดเงื่อนไขเกี่ยวกับระยะเวลา 310 วันนับแต่การสมรสเดิมสิ้นสุด เพื่อป้องกันปัญหาข้อสันนิษฐานความเป็นบิดาของบุตร โดยมีข้อยกเว้น เช่น มีใบรับรองแพทย์ว่าไม่ได้ตั้งครรภ์ คลอดบุตรแล้วในช่วงเวลานั้น สมรสกับคู่สมรสเดิม หรือมีคำสั่งศาลอนุญาต ควรตรวจสอบกรณีของคุณกับนายทะเบียนล่วงหน้า

ต้องใช้มรณบัตรหรือหนังสือรับรองการตายฉบับทางการของคู่สมรสเดิม หากออกโดยหน่วยงานต่างประเทศต้องผ่านการรับรองของประเทศนั้นและนำมาแปลไทยพร้อมรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล และควรเตรียมหลักฐานการสมรสเดิมประกอบ เพื่อให้นายทะเบียนตรวจสอบความต่อเนื่องของสถานภาพได้

เลือกได้ พระราชบัญญัติคำนำหน้านามหญิง พ.ศ. 2551 ให้หญิงที่จดทะเบียนสมรสแล้วเลือกใช้คำนำหน้าว่า “นาง” หรือ “นางสาว” ได้ตามความสมัครใจ และหญิงที่หย่าหรือคู่สมรสเสียชีวิตก็เลือกได้เช่นกัน การเปลี่ยนคำนำหน้าจะมีผลต่อเอกสารราชการอื่น จึงควรทำพร้อมกับการแก้ไขบัตรประชาชนและหนังสือเดินทาง

เมื่อการสมรสสิ้นสุด เหตุผลของการอยู่ต่อย่อมสิ้นไปด้วย ผู้ถือต้องแจ้งและเปลี่ยนไปใช้เหตุอื่น เช่น การทำงาน การเกษียณอายุ หรือการเป็นผู้อุปการะบุตรที่มีสัญชาติไทย ภายในระยะเวลาที่เจ้าหน้าที่กำหนด การอยู่เกินกำหนดโดยไม่ดำเนินการมีผลต่อประวัติการเข้าเมือง จึงควรวางแผนล่วงหน้า

คู่สมรสสามารถตกลงกันเรื่องอำนาจปกครองและระบุไว้ในบันทึกท้ายทะเบียนหย่า หากตกลงไม่ได้ ศาลจะเป็นผู้ชี้ขาดโดยคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของเด็กเป็นสำคัญ ข้อตกลงเรื่องค่าอุปการะเลี้ยงดูควรระบุจำนวนและวิธีชำระให้ชัดเจน เพราะมีผลต่อการบังคับตามข้อตกลงในภายหลัง

ใช้ Statutory Declaration ระบุสถานภาพโสด/หย่า/หม้าย ลงนามต่อเจ้าหน้าที่กงสุลออสเตรเลียในไทยหรือต่อผู้มีอำนาจรับรองในออสเตรเลีย หากเคยหย่าให้แนบคำสั่งหย่า (Divorce Order) หากคู่สมรสเดิมเสียชีวิตให้แนบมรณบัตร ทุกฉบับต้องแปลไทยและรับรองคำแปลกรมการกงสุล เมื่อจดทะเบียนแล้วทะเบียนสมรสไทยใช้ในออสเตรเลียได้โดยผ่านการรับรองกงสุล MFA และแปลโดยนักแปล NAATI

สถานเอกอัครราชทูตเยอรมนีจะออกหนังสือรับรองสถานภาพให้หลังตรวจเอกสารจากเยอรมนี เช่น สูติบัตรฉบับสมบูรณ์ (Geburtsurkunde) ใบทะเบียนบ้าน (Meldebescheinigung) และคำพิพากษาหย่าถ้ามี ขั้นตอนนี้ใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน จึงควรเริ่มล่วงหน้า เมื่อได้หนังสือรับรองแล้วต้องแปลไทยและรับรองที่กรมการกงสุลก่อนยื่นอำเภอ

ต้องแสดงหลักฐานการสิ้นสุดการสมรสเดิม เช่น คำพิพากษาหย่าหรือใบสำคัญการหย่า ที่ผ่านการรับรองและแปลไทยพร้อมรับรองคำแปลกรมการกงสุล หากฝ่ายไทยเคยจดทะเบียนสมรสในไทยมาก่อนและหย่าที่ต่างประเทศ ควรบันทึกการหย่าในทะเบียนไทยก่อน เพื่อไม่ให้ระบบแสดงสถานะสมรสซ้อนซึ่งจะทำให้นายทะเบียนปฏิเสธการจดใหม่

ถ้าเตรียมเอกสารจากประเทศต้นทางมาครบ กระบวนการในไทยมักใช้เวลาประมาณ 3-5 วันทำการ คือวันนัดสถานทูตออกหนังสือรับรอง 1 วัน แปลและรับรองกรมการกงสุลแบบปกติ 2-3 วันทำการ (หรือด่วน 1 วันทำการ) และจดทะเบียนที่อำเภอ 1 วัน หากคู่สมรสมีประวัติหย่าหรือเอกสารต้องขอจากต่างประเทศจะใช้เวลามากกว่านี้

ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์กำหนดระยะเวลาห้ามสมรสใหม่ 310 วันนับแต่ขาดจากการสมรสเดิม โดยมีข้อยกเว้น เช่น มีใบรับรองแพทย์ว่าไม่ได้ตั้งครรภ์ สมรสกับคู่สมรสเดิม คลอดบุตรระหว่างนั้น หรือมีคำสั่งศาลอนุญาต แนวปฏิบัติคือเตรียมใบรับรองแพทย์ล่วงหน้าเพื่อยื่นพร้อมคำร้อง

คัดสำเนาทะเบียนหย่าและใบสำคัญการหย่าที่รับรองจากสำนักทะเบียน แปลเป็นภาษาปลายทาง ยื่นรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล แล้วรับรองต่อที่สถานทูตของประเทศปลายทางหรือใช้อนุสัญญาแฮกตามที่ประเทศนั้นกำหนด บางประเทศต้องมีคำพิพากษาหรือคำสั่งศาลประกอบด้วยหากหย่าโดยความยินยอม