พื้นฐานหนังสือมอบอำนาจและแบบที่ถูกต้อง

หนังสือมอบอำนาจทั่วไปให้ผู้รับมอบอำนาจทำกิจการแทนได้ในขอบเขตกว้าง ส่วนมอบอำนาจเฉพาะการระบุกิจการเดียวหรือชุดกิจการที่จำกัด เช่น ขายที่ดินแปลงหนึ่งตามเลขโฉนดที่ระบุ ในทางปฏิบัติหน่วยงานไทยและต่างประเทศเกือบทั้งหมดต้องการแบบเฉพาะการ เพราะตรวจสอบขอบเขตได้ชัดเจนกว่าและลดข้อโต้แย้งภายหลัง หลักเรื่องตัวแทนอยู่ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 797 เป็นต้นไป

อย่างน้อยต้องมีชื่อ-นามสกุลและเลขประจำตัวของผู้มอบอำนาจและผู้รับมอบอำนาจตรงตามบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทาง กิจการที่มอบอำนาจอย่างเฉพาะเจาะจง ทรัพย์สินหรือเลขที่เอกสารที่เกี่ยวข้อง ระยะเวลาหรือเงื่อนไขสิ้นสุด สถานที่และวันที่ลงนาม ลายมือชื่อผู้มอบอำนาจ และลายมือชื่อพยานตามที่หน่วยงานผู้รับกำหนด

ใบมอบอำนาจเป็นตราสารตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ท้ายประมวลรัษฎากร ลักษณะแห่งตราสารที่ 7 อัตราต่างกันตามว่ามอบให้บุคคลเดียวกระทำการครั้งเดียว มอบให้กระทำการมากกว่าครั้งเดียว หรือมอบให้หลายคนต่างคนต่างกระทำ ควรตรวจอัตราปัจจุบันจากกรมสรรพากร (rd.go.th) ก่อนปิดแสตมป์ เพราะเอกสารที่ปิดอากรไม่ครบใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่มให้ครบ

ยึดตามหน่วยงานผู้รับ ถ้าจะใช้กับสำนักงานที่ดิน อำเภอ ศาล หรือส่วนราชการไทย ให้ทำเป็นภาษาไทย ถ้าจะใช้ต่างประเทศให้ทำเป็นภาษาของหน่วยงานปลายทางหรือทำสองภาษาในฉบับเดียวกัน กรณีสองภาษา ควรระบุว่าฉบับภาษาใดใช้บังคับเมื่อข้อความขัดกัน เพื่อไม่ให้ตีความคลาดเคลื่อน

ต้องบรรลุนิติภาวะ มีความสามารถตามกฎหมาย และไม่มีส่วนได้เสียขัดกันในเรื่องที่มอบหมาย เช่น ไม่ควรให้ผู้ซื้อเป็นผู้รับมอบอำนาจของผู้ขายในสัญญาเดียวกัน หน่วยงานหลายแห่งขอสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของผู้รับมอบอำนาจพร้อมลายมือชื่อรับรองสำเนาถูกต้องแนบมาด้วยเสมอ

ได้ โดยทั่วไปสำนักงานที่ดินต้องการหนังสือมอบอำนาจตามแบบของกรมที่ดิน (ท.ด.21 สำหรับที่ดิน และแบบสำหรับห้องชุดในกรณีอาคารชุด) กรอกให้ครบทุกช่อง ระบุประเภทนิติกรรม เลขโฉนดหรือเลขห้องชุด เนื้อที่ และราคาที่ตกลง พร้อมแนบบัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของทั้งสองฝ่าย ควรตรวจแบบฟอร์มล่าสุดจาก dol.go.th ก่อนกรอกทุกครั้ง

โดยทั่วไปลงนามในแบบมอบอำนาจของกรมที่ดินต่อหน้าเจ้าหน้าที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยในประเทศที่พำนัก เพื่อให้รับรองลายมือชื่อ แล้วส่งฉบับจริงกลับมาให้ผู้รับมอบอำนาจในไทยยื่นที่สำนักงานที่ดิน ถ้าลงนามต่อหน้า notary ท้องถิ่นแทน จะต้องผ่านการรับรองต่อเนื่องและแปลเป็นไทยพร้อมรับรองคำแปลก่อน ควรถามสำนักงานที่ดินท้องที่ล่วงหน้าเพราะแนวปฏิบัติแต่ละแห่งต่างกัน

จริง กรมที่ดินเตือนไว้ชัดเจนว่าอย่าลงชื่อในแบบมอบอำนาจที่ยังไม่กรอกข้อความ และให้ขีดฆ่าช่องว่างที่ไม่ใช้ เพราะการเว้นช่องว่างเปิดโอกาสให้เติมข้อความเพิ่มภายหลัง ซึ่งเป็นสาเหตุของข้อพิพาทเรื่องการโอนที่ดินจำนวนมาก หากมีการแก้ไขข้อความ ผู้มอบอำนาจต้องลงลายมือชื่อกำกับทุกจุดที่แก้

ส่วนใหญ่ไม่รับ ธนาคารมักมีแบบฟอร์มมอบอำนาจของตนเองและกำหนดให้ลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่สาขา หรือรับรองลายมือชื่อโดยสถานทูตไทยหากอยู่ต่างประเทศ ก่อนจัดทำเอกสารควรโทรถามสาขาที่เปิดบัญชีไว้ว่าใช้แบบใด ต้องมีพยานกี่คน และรับเอกสารที่รับรองด้วยวิธีใดบ้าง เพื่อไม่ให้เสียเที่ยว

ได้ กรมสรรพากรยอมรับการมอบอำนาจให้ดำเนินการแทนโดยต้องมีใบมอบอำนาจติดอากรแสตมป์ครบถ้วน พร้อมสำเนาบัตรประชาชนของทั้งสองฝ่ายที่รับรองสำเนาถูกต้อง กรณีรับเช็คคืนภาษีหรือรับเงินโอน ควรระบุเลขบัญชีและชื่อบัญชีให้ชัดเจนในเอกสาร เพื่อป้องกันปัญหาการจ่ายเงินผิดตัว

ได้ สำนักงานประกันสังคมและผู้จัดการกองทุนมักมีแบบคำขอของตนเองและขอใบมอบอำนาจแนบ ควรระบุประเภทสิทธิที่ต้องการดำเนินการ เช่น ขอรับประโยชน์ทดแทนกรณีชราภาพ ขอหนังสือรับรองการส่งเงินสมทบ หรือขอรับเงินคืนจากกองทุน และแนบหลักฐานความสัมพันธ์หากผู้รับมอบอำนาจเป็นญาติ

ต้องมีหนังสือมอบอำนาจลงนามโดยกรรมการผู้มีอำนาจตามที่ปรากฏในหนังสือรับรองนิติบุคคลของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า พร้อมประทับตราสำคัญหากหนังสือรับรองระบุว่าต้องประทับตรา แนบหนังสือรับรองที่ออกไม่เกินระยะเวลาที่ผู้รับกำหนด (ปกติ 1–6 เดือน) สำเนาบัตรประชาชนกรรมการและผู้รับมอบอำนาจ และปิดอากรแสตมป์ให้ครบ

ทำได้ก็ต่อเมื่อหนังสือมอบอำนาจฉบับแรกให้อำนาจมอบช่วงไว้ชัดเจน หากไม่ได้ระบุ ผู้รับมอบอำนาจไม่มีสิทธิตั้งผู้รับมอบอำนาจช่วงได้เอง หน่วยงานผู้รับมักขอดูสายอำนาจครบทั้งสองฉบับพร้อมกัน และในทางปฏิบัติควรหลีกเลี่ยงการมอบช่วงหลายทอด เพราะเพิ่มโอกาสถูกตีกลับอย่างมาก

ทำหนังสือบอกเลิกการมอบอำนาจเป็นลายลักษณ์อักษร แจ้งผู้รับมอบอำนาจ และแจ้งหน่วยงานที่อาจมีการนำเอกสารไปใช้ เช่น สำนักงานที่ดินท้องที่และธนาคาร พร้อมขอคืนต้นฉบับ ควรเก็บหลักฐานการแจ้งไว้ เพราะหากบุคคลภายนอกทำการโดยสุจริตก่อนได้รับแจ้ง ผลของนิติกรรมอาจยังผูกพันผู้มอบอำนาจได้

โดยหลักการมอบอำนาจสิ้นสุดลงเมื่อผู้มอบอำนาจถึงแก่ความตาย ตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือล้มละลาย การนำเอกสารไปใช้ต่อหลังจากนั้นอาจเป็นความผิด และหน่วยงานจะปฏิเสธเมื่อพบมรณบัตรหรือการจำหน่ายชื่อในทะเบียนบ้าน กรณีเช่นนี้ต้องเข้าสู่กระบวนการจัดการมรดกแทน

อันดับต้น ๆ คือ ชื่อสะกดไม่ตรงหนังสือเดินทางหรือบัตรประชาชน ขอบเขตอำนาจกว้างเกินไปหรือไม่ครอบคลุมสิ่งที่จะทำจริง เว้นช่องว่างหรือแก้ไขโดยไม่ลงชื่อกำกับ ปิดอากรแสตมป์ไม่ครบ ใช้แบบฟอร์มเก่าที่หน่วยงานยกเลิกแล้ว ลำดับรับรองผิด เช่น ส่งกงสุลก่อนรับรองลายมือชื่อ และคำแปลไม่ครอบคลุมตราประทับหรือหน้าหลังของเอกสาร

ทำได้ โดยใช้แบบ ท.ด.21 ของกรมที่ดินและกรอกข้อความให้ครบ ระบุเลขโฉนด เลขที่ดิน หน้าสำรวจ ตำบล อำเภอ จังหวัด และขอบเขตอำนาจว่าให้ขาย รับเงิน และลงนามในสัญญาซื้อขายได้ ห้ามเว้นช่องว่างไว้ให้กรอกภายหลังเพราะเป็นช่องทางทุจริตที่พบบ่อยที่สุด ควรขีดฆ่าช่องว่างและลงลายมือชื่อกำกับ พร้อมแนบสำเนาหนังสือเดินทางที่รับรองสำเนาถูกต้องทุกหน้าที่มีตราประทับตรวจคนเข้าเมือง

ใบมอบอำนาจเป็นตราสารลำดับที่ 7 ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ท้ายประมวลรัษฎากร อัตราต่างกันตามว่ามอบให้บุคคลเดียวกระทำการครั้งเดียว มอบให้บุคคลเดียวกระทำการมากกว่าครั้งเดียว หรือมอบให้หลายคนต่างคนต่างกระทำ ผู้มอบอำนาจเป็นผู้มีหน้าที่เสียอากรและต้องขีดฆ่าแสตมป์ ตราสารที่ไม่ปิดอากรครบใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่ม ควรตรวจอัตราปัจจุบันกับกรมสรรพากรก่อนทุกครั้ง

ธนาคารส่วนใหญ่ใช้แบบฟอร์มมอบอำนาจของธนาคารเองและมักไม่รับหนังสือมอบอำนาจทั่วไป เพราะอยู่ภายใต้กฎการรู้จักลูกค้าและการป้องกันการฟอกเงิน แนวปฏิบัติที่ได้ผลคือติดต่อสาขาเจ้าของบัญชีล่วงหน้าเพื่อขอแบบฟอร์มเฉพาะ ให้เจ้าของบัญชีลงนามต่อหน้าโนตารีในต่างประเทศ ผ่านการรับรองสถานทูตหรืออะพอสทีลตามช่วงเวลา แล้วส่งต้นฉบับกลับมา ธนาคารอาจขอวิดีโอคอลยืนยันตัวตนเพิ่ม

สิ้นผลเมื่อครบกำหนดเวลาที่ระบุ เมื่อกิจการที่มอบสำเร็จ เมื่อผู้มอบอำนาจถอน เมื่อผู้รับมอบบอกเลิก หรือเมื่อฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งตาย ตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือล้มละลาย ตามหลักในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การเพิกถอนที่ปลอดภัยคือทำหนังสือเพิกถอนเป็นลายลักษณ์อักษร แจ้งผู้รับมอบอำนาจ และที่สำคัญกว่าคือแจ้งบุคคลภายนอกที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานที่ดิน ธนาคาร หรือคู่สัญญา เพราะบุคคลภายนอกที่สุจริตและไม่รู้เรื่องการเพิกถอนยังอาจได้รับความคุ้มครอง

จดทะเบียนสมรสต้องมาแสดงเจตนาด้วยตนเองต่อหน้านายทะเบียน มอบอำนาจแทนไม่ได้ ส่วนการหย่าโดยความยินยอมที่สำนักทะเบียน กฎหมายเปิดช่องให้มอบอำนาจได้ในบางกรณีตามระเบียบของกรมการปกครอง โดยต้องใช้แบบมอบอำนาจเฉพาะการ มีพยานครบ และนายทะเบียนมีดุลพินิจตรวจความสมัครใจ ควรสอบถามสำนักทะเบียนอำเภอที่จะยื่นก่อนเตรียมเอกสาร

โดยหลักการกระทำที่เกินขอบอำนาจไม่ผูกพันตัวการ เว้นแต่ตัวการให้สัตยาบันภายหลัง หรือเข้าหลักตัวแทนเชิดที่ทำให้บุคคลภายนอกสุจริตเชื่อโดยมีเหตุอันสมควรว่าผู้นั้นมีอำนาจ ทางป้องกันคือเขียนขอบอำนาจให้แคบและเจาะจง กำหนดวันสิ้นสุด ห้ามมอบอำนาจช่วง และระบุห้ามรับเงินแทนถ้าไม่จำเป็น

ทำได้ต่อเมื่อหนังสือมอบอำนาจฉบับแรกอนุญาตไว้โดยชัดแจ้ง หรือมีพฤติการณ์จำเป็นตามกฎหมายตัวแทน หน่วยงานราชการไทยส่วนใหญ่ระมัดระวังเรื่องนี้มากและมักขอดูหนังสือฉบับต้นทางพร้อมกัน หากไม่ประสงค์ให้มอบช่วงควรเขียนข้อความห้ามไว้ให้ชัดเพื่อลดความเสี่ยง

หน่วยงานไทยพิจารณาจากฉบับภาษาไทยเป็นหลัก การจัดทำแบบสองภาษาในเอกสารเดียวช่วยให้ผู้มอบอำนาจชาวต่างชาติเข้าใจสิ่งที่ลงนามและลดข้อโต้แย้งภายหลัง ควรมีข้อความระบุว่าหากตีความขัดกันให้ยึดฉบับภาษาใด และถ้าเอกสารต้นฉบับเป็นภาษาต่างประเทศล้วนต้องแปลและรับรองคำแปลก่อนยื่น

ได้ โดยกรมสรรพากรมีแบบมอบอำนาจของหน่วยงานสำหรับการยื่นแบบ ติดต่อ และรับเงินคืน ต้องปิดอากรแสตมป์ตามลักษณะตราสารใบมอบอำนาจ แนบสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของทั้งสองฝ่ายที่รับรองสำเนาถูกต้อง กรณีเช็คคืนภาษีระบุชื่อผู้เสียภาษี ธนาคารอาจขอเอกสารเพิ่มเติมก่อนเข้าบัญชีผู้รับมอบอำนาจ

ต้องใช้แบบมอบอำนาจที่แนบท้ายคำขอจดทะเบียนของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ระบุรายการจดทะเบียนที่มอบให้ทำอย่างเจาะจง เช่น จดทะเบียนแก้ไขกรรมการ เพิ่มทุน หรือย้ายที่ตั้งสำนักงาน ผู้มอบอำนาจต้องเป็นกรรมการผู้มีอำนาจตามหนังสือรับรอง ปิดอากรแสตมป์ตามอัตรา และแนบสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางที่รับรองสำเนาถูกต้อง

ขอให้เจ้าหน้าที่ระบุเหตุผลเป็นลายลักษณ์อักษรหรือชี้จุดที่ไม่ผ่านให้ชัดเจน เก็บสำเนาเอกสารที่ยื่นทั้งชุด แล้วแก้เฉพาะจุดนั้นเพื่อไม่ต้องเริ่มกระบวนการรับรองใหม่ทั้งหมด กรณีที่ต้องแก้ตัวข้อความในหนังสือมอบอำนาจที่ผ่านการรับรองแล้ว ต้องทำฉบับใหม่และรับรองใหม่ ไม่ควรขูดลบหรือแก้ด้วยปากกาเพราะจะทำให้เอกสารเสียไปทั้งฉบับ

ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 7 ใบมอบอำนาจ อัตราจะต่างกันตามลักษณะการมอบ เช่น มอบให้บุคคลเดียวทำการครั้งเดียว มอบให้บุคคลเดียวทำการหลายครั้ง หรือมอบให้หลายคน โดยเป็นค่าอากรหลักสิบบาทต่อฉบับหรือต่อคนแล้วแต่กรณี ควรตรวจอัตราปัจจุบันจากประกาศกรมสรรพากรก่อนไปยื่น เพราะหากปิดอากรไม่ครบ เจ้าพนักงานอาจให้ปิดเพิ่มพร้อมเงินเพิ่มหน้าเคาน์เตอร์และทำให้เสียเวลาในวันนัดโอน

ทำหนังสือบอกเลิกการมอบอำนาจเป็นลายลักษณ์อักษร แจ้งไปยังผู้รับมอบอำนาจโดยวิธีที่พิสูจน์การได้รับได้ เช่น ไปรษณีย์ตอบรับหรือ EMS พร้อมเก็บหลักฐาน จากนั้นแจ้งหน่วยงานหรือคู่สัญญาที่อาจถูกนำเอกสารเดิมไปใช้ เช่น สำนักงานที่ดิน ธนาคาร หรือกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เพื่อป้องกันบุคคลภายนอกที่สุจริตเข้าใจว่ายังมีอำนาจอยู่ กรณีมีความเสี่ยงถูกนำไปใช้ในทางมิชอบควรปรึกษาทนายความเพื่อพิจารณาแจ้งความไว้เป็นหลักฐาน

การกระทำที่เกินขอบอำนาจโดยหลักไม่ผูกพันตัวการ เว้นแต่ตัวการให้สัตยาบันภายหลัง หรือเข้าลักษณะตัวแทนเชิดที่ทำให้บุคคลภายนอกสุจริตเข้าใจได้ว่ามีอำนาจ ผู้รับมอบอาจต้องรับผิดต่อบุคคลภายนอกและต่อตัวการเป็นการส่วนตัว วิธีป้องกันคือเขียนขอบเขตให้แคบและเฉพาะเจาะจง เช่น ระบุเลขที่โฉนด เลขบัญชี หรือชื่อคู่สัญญา แทนถ้อยคำกว้างว่ากระทำการใด ๆ แทนได้ทั้งสิ้น

งานจดทะเบียนนิติบุคคลมีแบบใบมอบอำนาจของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าให้ใช้โดยเฉพาะ ต้องกรอกชื่อผู้มอบตามที่ปรากฏในหนังสือรับรอง ระบุเรื่องที่มอบให้ชัด เช่น ยื่นคำขอจดทะเบียนแก้ไขกรรมการ พร้อมติดอากรแสตมป์และแนบสำเนาบัตรประชาชนของทั้งสองฝ่ายที่รับรองสำเนาถูกต้อง หากผู้มอบเป็นชาวต่างชาติให้ใช้สำเนาหนังสือเดินทางและลงลายมือชื่อให้เหมือนกับที่ปรากฏในหนังสือเดินทาง

หน่วยงานราชการส่วนใหญ่ต้องการต้นฉบับที่มีลายมือชื่อจริงและอากรแสตมป์ติดครบ สำเนาใช้ได้เฉพาะกรณีที่หน่วยงานอนุญาตและมักต้องมีผู้รับรองสำเนาถูกต้อง หากธุรกรรมมีหลายขั้นตอนควรทำต้นฉบับหลายฉบับตั้งแต่แรก ระบุว่าแต่ละฉบับใช้กับเรื่องใด เพื่อไม่ต้องส่งเอกสารข้ามประเทศซ้ำ ซึ่งเป็นสาเหตุความล่าช้าที่พบบ่อยที่สุดในงานมอบอำนาจข้ามประเทศ

ใบแต่งทนายความเป็นเอกสารเฉพาะที่ยื่นต่อศาลเพื่อให้ทนายมีอำนาจว่าความในคดี ต้องใช้แบบพิมพ์ของศาลและลงลายมือชื่อคู่ความ ส่วนหนังสือมอบอำนาจทั่วไปใช้สำหรับการติดต่อหน่วยงานหรือทำนิติกรรมนอกศาล หากอยู่ต่างประเทศและต้องแต่งทนายในคดีที่ไทย ต้องให้สถานทูตหรือสถานกงสุลไทยรับรองลายมือชื่อในใบแต่งทนาย และควรประสานทนายผู้รับผิดชอบคดีเรื่องกำหนดวันนัดล่วงหน้า

ใช้ได้และช่วยลดความเข้าใจผิดของทั้งสองฝ่าย แต่ควรระบุไว้ท้ายเอกสารว่าหากข้อความสองภาษาขัดกันให้ยึดฉบับภาษาใดเป็นหลัก สำหรับการยื่นต่อหน่วยงานราชการไทย ข้อความภาษาไทยต้องครบถ้วนและถูกต้องตามศัพท์ที่หน่วยงานใช้ ส่วนการนำไปใช้ต่างประเทศอาจยังต้องมีคำแปลรับรองแยกอีกฉบับตามที่ผู้รับปลายทางกำหนด

กฎหมายทั่วไปไม่ได้บังคับจำนวนพยานสำหรับใบมอบอำนาจทุกกรณี แต่แบบของหน่วยงานหลายแห่งเช่นแบบ ท.ด.21 ของกรมที่ดินกำหนดช่องพยานไว้สองคน ในทางปฏิบัติจึงควรมีพยานสองคนที่บรรลุนิติภาวะ ไม่ใช่ผู้รับมอบอำนาจเอง และไม่ใช่ผู้มีส่วนได้เสียในธุรกรรมนั้น พร้อมเขียนชื่อตัวบรรจงกำกับใต้ลายมือชื่อเพื่อให้ติดต่อยืนยันได้ภายหลัง

ทำได้ต่อเมื่อหนังสือมอบอำนาจฉบับแรกระบุอนุญาตให้มอบอำนาจช่วงไว้อย่างชัดแจ้ง หากไม่ได้ระบุ ผู้รับมอบไม่มีสิทธิตั้งตัวแทนช่วงและการกระทำนั้นอาจไม่ผูกพันตัวการ เมื่อทำมอบอำนาจช่วงต้องแนบต้นฉบับฉบับแรกไปแสดงด้วยเสมอ และขอบเขตของฉบับช่วงต้องไม่กว้างกว่าฉบับแรก หน่วยงานหลายแห่งตรวจจุดนี้อย่างเข้มงวดเพราะเป็นช่องทางการทุจริตที่พบบ่อย

วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือขอแบบฟอร์มหรือตัวอย่างถ้อยคำจากหน่วยงานผู้รับก่อนร่าง เพราะธนาคาร สำนักงานที่ดิน กรมพัฒนาธุรกิจการค้า และหน่วยงานต่างประเทศต่างมีข้อกำหนดของตนเอง จากนั้นจึงร่างให้ตรงคำที่เขาใช้ ระบุเลขอ้างอิงของทรัพย์สินหรือคดี และส่งร่างให้เจ้าหน้าที่ตรวจทางอีเมลก่อนนำไปรับรอง จะลดการเดินทางซ้ำและลดความเสี่ยงเอกสารถูกตีกลับจากต่างประเทศได้มาก

ธนาคารแต่ละแห่งกำหนดแบบฟอร์มและเงื่อนไขของตนเอง หลายแห่งรับเฉพาะแบบของธนาคารและต้องลงนามต่อหน้าพนักงาน หากผู้มอบอำนาจอยู่ต่างประเทศ แนวปฏิบัติที่ใช้บ่อยคือให้ลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่กงสุลไทยหรือโนตารีพับลิก แล้วนำมาแปลและรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุลก่อนยื่น เอกสารที่ควรเตรียมคือ พาสปอร์ตหรือบัตรประชาชนของทั้งสองฝ่าย สมุดบัญชีหรือเลขบัญชี และหนังสือมอบอำนาจที่ระบุขอบเขตให้ชัด ข้อควรระวังคือระบุอำนาจกว้างเกินไปมักถูกปฏิเสธ ควรถามสาขาที่เปิดบัญชีไว้ก่อนจัดทำเอกสาร

ทำได้ โดยทั่วไปต้องระบุขอบเขตให้ชัดว่ามอบอำนาจให้ยื่นแบบใด ปีภาษีใด และรวมถึงการรับเงินคืนภาษีหรือไม่ เอกสารที่มักใช้คือ หนังสือมอบอำนาจติดอากรแสตมป์ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ สำเนาบัตรประชาชน/พาสปอร์ตของผู้มอบและผู้รับมอบพร้อมรับรองสำเนาถูกต้อง และเอกสารประกอบการยื่น ข้อควรระวังคือถ้าไม่ระบุอำนาจรับเงินคืนไว้ เจ้าหน้าที่จะไม่จ่ายคืนให้ผู้รับมอบ และการติดอากรไม่ครบทำให้ใช้เป็นพยานหลักฐานได้ยากขึ้น

การเพิกถอนควรทำเป็นหนังสือ ระบุฉบับที่ต้องการเพิกถอน วันที่ และแจ้งให้ผู้รับมอบอำนาจทราบ พร้อมแจ้งบุคคลภายนอกที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานที่ดิน ธนาคาร หรือคู่สัญญา เพราะการกระทำที่ผู้รับมอบทำไปโดยบุคคลภายนอกสุจริตยังอาจผูกพันผู้มอบได้ตามหลักตัวแทนใน ป.พ.พ. ขั้นตอนที่แนะนำคือส่งหนังสือแบบมีหลักฐานการรับ เก็บใบตอบรับ และขอคืนต้นฉบับที่มอบไป ข้อควรระวังคือการบอกเลิกทางวาจาพิสูจน์ยากเมื่อเกิดข้อพิพาท

ในทางปฏิบัติหน่วยงานไทยหลายแห่งเก็บต้นฉบับไว้ในสำนวน จึงควรจัดทำแยกฉบับตามเรื่องและตามหน่วยงาน หรือจัดทำหลายต้นฉบับที่ลงนามพร้อมกัน สำหรับงานที่ดินมักต้องใช้แบบของกรมที่ดินโดยเฉพาะ ส่วนงานทะเบียนธุรกิจใช้แบบที่ระบุอำนาจตามที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้ากำหนด คำแนะนำคือสอบถามจำนวนต้นฉบับที่ปลายทางต้องการก่อนลงนาม เพราะถ้าผู้มอบอำนาจอยู่ต่างประเทศ การขอลายมือชื่อเพิ่มภายหลังมีต้นทุนและเวลามาก

เราตรวจร่างในฐานะที่ปรึกษา โดยเทียบวัตถุประสงค์จริงของคุณกับแบบฟอร์มที่หน่วยงานปลายทางใช้ ระบุอำนาจให้พอดี ไม่กว้างจนเสี่ยงและไม่แคบจนใช้ไม่ได้ ตรวจการติดอากรแสตมป์ จำนวนต้นฉบับ พยาน และภาษาที่ต้องแปล พร้อมวางลำดับการรับรองข้ามประเทศให้เสร็จในรอบเดียว ทีมงานมีประสบการณ์มากกว่า 15 ปีกับงานที่ดิน ธุรกิจ คดี และงานกงสุล หากไม่ต้องการเสี่ยงถูกตีกลับ ส่งร่างหรือเล่าเป้าหมายให้เราประเมินขั้นตอนก่อนลงนามได้

งานทะเบียนที่สำนักงานที่ดินใช้แบบพิมพ์ของกรมที่ดินโดยเฉพาะ ไม่ใช่หนังสือมอบอำนาจแบบทั่วไป เอกสารที่ต้องเตรียมคือ แบบมอบอำนาจของกรมที่ดินที่กรอกครบและไม่มีช่องว่าง โฉนดฉบับจริง บัตรประชาชน/พาสปอร์ตและทะเบียนบ้านของผู้มอบและผู้รับมอบ พร้อมสำเนารับรองถูกต้อง ขั้นตอนคือ (1) ระบุรายการที่มอบให้ชัด เช่น ขาย จำนอง หรือรับโอนแปลงใด (2) ลงนามโดยมีพยานสองคน (3) ถ้าลงนามต่างประเทศให้ผ่าน Notary และรับรองสถานทูต แล้วยื่นรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล (4) ยื่นต่อสำนักงานที่ดินพร้อมคู่สัญญาอีกฝ่าย ข้อควรระวังที่ทำให้เรื่องตกบ่อยคือ เว้นช่องว่างในแบบพิมพ์ ระบุเลขโฉนดผิด หรือชื่อสะกดไม่ตรงเอกสารสิทธิ ถ้าไม่อยากเสี่ยงเดินเรื่องซ้ำ ทีมเราตรวจแบบและสายเอกสารให้ก่อนยื่น

ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ในประมวลรัษฎากร ตราสารมอบอำนาจต้องปิดอากรแสตมป์ตามลักษณะการมอบ โดยการมอบอำนาจให้บุคคลเดียวหรือหลายคนเพื่อกระทำการครั้งเดียวเสียอัตราต่ำ ส่วนการมอบให้กระทำการหลายครั้งหรือมอบให้หลายคนแยกกันกระทำจะคิดเพิ่มขึ้น ควรตรวจอัตราปัจจุบันจากกรมสรรพากรหรือสอบถามหน่วยงานปลายทางก่อนปิด ข้อควรระวังคือ การไม่ปิดอากรหรือปิดไม่ครบไม่ทำให้ตราสารเสียเปล่าในทางแพ่งเสมอไป แต่มีผลต่อการรับฟังเป็นพยานในคดีและอาจต้องเสียเงินเพิ่ม จึงควรปิดและขีดฆ่าอากรให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น

ทำได้ทั้งการยื่นแบบ ขอคืนภาษี รับหนังสือ และให้ถ้อยคำ แต่ควรระบุขอบเขตให้ชัดเป็นข้อ ๆ เช่น ยื่นแบบภาษีปีใด รับเช็คคืนภาษีหรือไม่ และให้ถ้อยคำแทนได้เพียงใด เอกสารที่ใช้คือ หนังสือมอบอำนาจปิดอากรแสตมป์ สำเนาบัตร/พาสปอร์ตของผู้มอบและผู้รับมอบพร้อมลงนามรับรอง และเอกสารประกอบแบบภาษี ข้อควรระวังคือ ถ้าเป็นการรับเงินคืนภาษีต้องระบุอำนาจรับเงินไว้ชัดเจน ไม่เช่นนั้นเจ้าหน้าที่จะไม่จ่าย และการมอบอำนาจกว้างเกินไปสร้างความเสี่ยงต่อผู้มอบเอง คำแนะนำคือกำหนดระยะเวลาสิ้นสุดของอำนาจไว้ในเอกสารด้วย

โดยหลักการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ สัญญาตัวแทนระงับลงเมื่อตัวการถึงแก่ความตาย ตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือล้มละลาย ดังนั้นการใช้หนังสือมอบอำนาจต่อหลังผู้มอบเสียชีวิตย่อมทำไม่ได้ และหน่วยงานทะเบียนจะปฏิเสธเมื่อทราบ สิ่งที่ต้องทำแทนคือ ดำเนินการทางมรดก โดยขอตั้งผู้จัดการมรดกจากศาลแล้วให้ผู้จัดการมรดกทำนิติกรรมในนามกองมรดก เอกสารที่ต้องใช้คือ ใบมรณบัตร ทะเบียนบ้านผู้ตาย เอกสารแสดงทรัพย์ และบัญชีเครือญาติ ข้อควรระวังคือ การฝืนใช้หนังสือมอบอำนาจเดิมอาจเข้าข่ายความผิดอาญา ทีมเราช่วยวางลำดับเรื่องมรดกและเอกสารข้ามประเทศให้ได้

ทำได้เมื่อหนังสือมอบอำนาจฉบับแรกให้อำนาจมอบช่วงไว้โดยชัดแจ้ง หากไม่ได้ระบุ ตัวแทนไม่มีสิทธิตั้งตัวแทนช่วงเว้นแต่มีเหตุจำเป็นตามกฎหมาย วิธีเขียนที่ปลอดภัยคือ ระบุถ้อยคำว่า มีอำนาจมอบอำนาจช่วงให้บุคคลอื่นกระทำการตามที่ระบุไว้นี้ได้ พร้อมจำกัดขอบเขตและระยะเวลา เอกสารที่ต้องแนบเมื่อยื่นคือ ต้นฉบับหรือสำเนารับรองของฉบับแรก ฉบับมอบช่วง และบัตรประจำตัวของทุกฝ่าย ข้อควรระวังคือ หน่วยงานหลายแห่ง เช่น สำนักงานที่ดินและธนาคาร มีแนวปฏิบัติเข้มเรื่องมอบช่วง ควรสอบถามปลายทางก่อนทำ

ทำได้ในทางร่าง แต่ในทางปฏิบัติหน่วยงานปลายทางมักขอฉบับที่ระบุอำนาจเฉพาะเรื่อง เช่น กรมที่ดินใช้แบบพิมพ์ของกรมที่ดินสำหรับการโอน ธนาคารใช้แบบของธนาคารเอง และศาลต้องการถ้อยคำที่ระบุคดีและศาลที่ยื่น การเขียนอำนาจกว้างเกินไปทำให้ถูกตีความว่าไม่ชัดเจนและถูกปฏิเสธ แนวทางที่ปลอดภัยคือแยกฉบับตามหน่วยงาน หรือทำฉบับหลักที่ระบุรายการอำนาจเป็นข้อ ๆ พร้อมขอบเขต วันเริ่ม วันสิ้นสุด และข้อห้ามมอบอำนาจช่วง แล้วออกสำเนารับรองให้ผู้รับมอบอำนาจถือไปแต่ละหน่วยงาน

ได้เฉพาะเมื่อหนังสือมอบอำนาจระบุไว้ชัดว่าให้มอบอำนาจช่วงได้ หากไม่ระบุ หน่วยงานส่วนใหญ่จะไม่รับ และการกระทำอาจไม่ผูกพันผู้มอบอำนาจ หากคาดว่าผู้รับมอบอำนาจอาจติดภารกิจ ควรเขียนเงื่อนไขการมอบอำนาจช่วงพร้อมกำหนดตัวบุคคลหรือคุณสมบัติของผู้รับช่วงไว้ล่วงหน้า และกำหนดว่าให้แจ้งผู้มอบอำนาจเป็นลายลักษณ์อักษรทุกครั้ง

เส้นทางคือ จัดทำและลงนามต่อหน้าโนตารีปับลิกหรือเจ้าหน้าที่สถานทูตไทยในประเทศนั้น หากประเทศต้นทางเป็นภาคีอนุสัญญาเฮก ให้ขออะพอสทีลจากหน่วยงานที่กำหนด หากไม่ใช่ภาคี ให้ผ่านกระทรวงการต่างประเทศต้นทางแล้วรับรองที่สถานทูตไทย เมื่อเอกสารเข้าประเทศไทยแล้วต้องแปลเป็นภาษาไทยและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล ก่อนยื่นต่อหน่วยงานไทย ระยะเวลารวมขึ้นกับคิวของแต่ละหน่วยงาน

กรมที่ดินมีแบบพิมพ์เฉพาะ ได้แก่ แบบมอบอำนาจที่ดิน ท.ด.21 สำหรับที่ดิน และ อ.ช.21 สำหรับห้องชุด ควรกรอกให้ครบ ไม่เว้นช่องว่าง ระบุเลขโฉนดหรือเลขห้องชุด เนื้อที่ และประเภทนิติกรรมให้ตรงกับสารบบ พร้อมแนบสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของทั้งสองฝ่ายที่รับรองสำเนาถูกต้อง หากผู้มอบอำนาจเป็นชาวต่างชาติที่ลงนามนอกประเทศ ต้องผ่านการรับรองระหว่างประเทศและแปลรับรองก่อน

โดยหลักการมอบอำนาจสิ้นสุดลงเมื่อผู้มอบอำนาจถึงแก่ความตายหรือตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ การนำไปใช้ต่อหลังจากนั้นอาจไม่มีผลผูกพันและมีความเสี่ยงทางกฎหมาย กรณีจัดการทรัพย์มรดกต้องเปลี่ยนเส้นทางไปสู่การตั้งผู้จัดการมรดกโดยคำสั่งศาล บางประเทศมีเครื่องมือแยกต่างหากที่ยังมีผลเมื่อผู้มอบอำนาจไร้ความสามารถ ซึ่งต้องร่างตามกฎหมายของประเทศนั้นโดยเฉพาะ