มอบอำนาจเรื่องครอบครัว บุตร และหนังสือยินยอม

อย่างน้อยต้องมีชื่อ-นามสกุลและเลขประจำตัวของผู้มอบอำนาจและผู้รับมอบอำนาจตรงตามบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทาง กิจการที่มอบอำนาจอย่างเฉพาะเจาะจง ทรัพย์สินหรือเลขที่เอกสารที่เกี่ยวข้อง ระยะเวลาหรือเงื่อนไขสิ้นสุด สถานที่และวันที่ลงนาม ลายมือชื่อผู้มอบอำนาจ และลายมือชื่อพยานตามที่หน่วยงานผู้รับกำหนด

ต้องบรรลุนิติภาวะ มีความสามารถตามกฎหมาย และไม่มีส่วนได้เสียขัดกันในเรื่องที่มอบหมาย เช่น ไม่ควรให้ผู้ซื้อเป็นผู้รับมอบอำนาจของผู้ขายในสัญญาเดียวกัน หน่วยงานหลายแห่งขอสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของผู้รับมอบอำนาจพร้อมลายมือชื่อรับรองสำเนาถูกต้องแนบมาด้วยเสมอ

การยื่นคำร้องต่อศาลเป็นเรื่องที่ต้องมีทนายความดำเนินการ โดยทายาทที่อยู่ต่างประเทศสามารถลงนามในใบแต่งทนายและหนังสือให้ความยินยอมของทายาทต่อหน้าเจ้าหน้าที่สถานทูตหรือสถานกงสุลไทย แล้วส่งฉบับจริงกลับมาประกอบคำร้อง ศาลบางแห่งขอให้ทายาทเบิกความด้วยตนเองหรือผ่านระบบวิดีโอคอนเฟอเรนซ์ จึงควรเตรียมแผนสำรองไว้

หนังสือให้ความยินยอมเป็นการแสดงว่าทายาทคนนั้นไม่คัดค้านให้บุคคลใดเป็นผู้จัดการมรดก ส่วนหนังสือมอบอำนาจเป็นการให้ผู้อื่นทำการแทนตน สองอย่างนี้ใช้แทนกันไม่ได้ และในคดีจัดการมรดกมักต้องใช้ทั้งคู่ พร้อมมรณบัตร ทะเบียนบ้านที่จำหน่ายชื่อผู้ตาย และเอกสารแสดงความเป็นทายาท

บิดาหรือมารดาที่ไม่ได้เดินทางไปด้วยควรทำหนังสือยินยอมระบุชื่อบุตร เลขหนังสือเดินทาง ประเทศปลายทาง ช่วงเวลาเดินทาง ชื่อผู้ดูแลระหว่างเดินทาง และข้อมูลติดต่อ ลงนามต่อหน้าทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสาร หรือเจ้าหน้าที่สถานทูตไทยหากอยู่ต่างประเทศ บางประเทศปลายทางขอให้แปลเป็นภาษาของประเทศนั้นและรับรองต่อเนื่องด้วย

กรณีผู้เยาว์อายุต่ำกว่า 20 ปี กรมการกงสุลกำหนดให้ผู้มีอำนาจปกครองมาแสดงตนหรือมีหนังสือยินยอมที่รับรองลายมือชื่ออย่างถูกต้อง หากฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอยู่ต่างประเทศ ให้ทำหนังสือยินยอมต่อหน้าเจ้าหน้าที่สถานทูตหรือสถานกงสุลไทย ควรตรวจรายการเอกสารล่าสุดจาก consular.mfa.go.th ก่อนนัดหมาย

การจดทะเบียนหย่าโดยความยินยอม ณ สำนักทะเบียน โดยหลักคู่สมรสทั้งสองฝ่ายต้องแสดงตน แต่กรมการปกครองมีแนวปฏิบัติสำหรับการหย่าต่างสำนักทะเบียนและกรณีฝ่ายหนึ่งอยู่ต่างประเทศ ซึ่งต้องดำเนินการผ่านสถานทูตไทย ไม่ใช่การมอบอำนาจให้บุคคลอื่นลงนามแทน ควรสอบถามสำนักทะเบียนอำเภอที่จะยื่นก่อนเตรียมเอกสาร

อันดับต้น ๆ คือ ชื่อสะกดไม่ตรงหนังสือเดินทางหรือบัตรประชาชน ขอบเขตอำนาจกว้างเกินไปหรือไม่ครอบคลุมสิ่งที่จะทำจริง เว้นช่องว่างหรือแก้ไขโดยไม่ลงชื่อกำกับ ปิดอากรแสตมป์ไม่ครบ ใช้แบบฟอร์มเก่าที่หน่วยงานยกเลิกแล้ว ลำดับรับรองผิด เช่น ส่งกงสุลก่อนรับรองลายมือชื่อ และคำแปลไม่ครอบคลุมตราประทับหรือหน้าหลังของเอกสาร

ทำได้ โดยใช้แบบ ท.ด.21 ของกรมที่ดินและกรอกข้อความให้ครบ ระบุเลขโฉนด เลขที่ดิน หน้าสำรวจ ตำบล อำเภอ จังหวัด และขอบเขตอำนาจว่าให้ขาย รับเงิน และลงนามในสัญญาซื้อขายได้ ห้ามเว้นช่องว่างไว้ให้กรอกภายหลังเพราะเป็นช่องทางทุจริตที่พบบ่อยที่สุด ควรขีดฆ่าช่องว่างและลงลายมือชื่อกำกับ พร้อมแนบสำเนาหนังสือเดินทางที่รับรองสำเนาถูกต้องทุกหน้าที่มีตราประทับตรวจคนเข้าเมือง

จดทะเบียนสมรสต้องมาแสดงเจตนาด้วยตนเองต่อหน้านายทะเบียน มอบอำนาจแทนไม่ได้ ส่วนการหย่าโดยความยินยอมที่สำนักทะเบียน กฎหมายเปิดช่องให้มอบอำนาจได้ในบางกรณีตามระเบียบของกรมการปกครอง โดยต้องใช้แบบมอบอำนาจเฉพาะการ มีพยานครบ และนายทะเบียนมีดุลพินิจตรวจความสมัครใจ ควรสอบถามสำนักทะเบียนอำเภอที่จะยื่นก่อนเตรียมเอกสาร

การยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกต่อศาลต้องดำเนินการโดยทายาทหรือผู้มีส่วนได้เสีย แต่ทายาทที่อยู่ต่างประเทศสามารถมอบอำนาจให้ทนายความยื่นคำร้องและดำเนินกระบวนพิจารณาแทนได้ พร้อมทำหนังสือให้ความยินยอมของทายาทคนอื่น เอกสารจากต่างประเทศต้องผ่านการรับรองและแปลตามช่องทางปกติ ส่วนการโอนทรัพย์หลังศาลมีคำสั่งจะดำเนินการโดยผู้จัดการมรดกที่ศาลตั้ง

ต้องตรงกับลายมือชื่อในหนังสือเดินทางหรือบัตรประชาชนที่ใช้แสดงตน หากลายมือชื่อเปลี่ยนไปจากเดิม ควรลงทั้งแบบเก่าและแบบใหม่พร้อมคำรับรองของโนตารีหรือทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อ เจ้าหน้าที่มักปฏิเสธเอกสารเมื่อสะกดชื่อไม่ตรงกับหนังสือเดินทางแม้ต่างเพียงตัวอักษรเดียว

ได้ โดยกรมสรรพากรมีแบบมอบอำนาจของหน่วยงานสำหรับการยื่นแบบ ติดต่อ และรับเงินคืน ต้องปิดอากรแสตมป์ตามลักษณะตราสารใบมอบอำนาจ แนบสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของทั้งสองฝ่ายที่รับรองสำเนาถูกต้อง กรณีเช็คคืนภาษีระบุชื่อผู้เสียภาษี ธนาคารอาจขอเอกสารเพิ่มเติมก่อนเข้าบัญชีผู้รับมอบอำนาจ

ตรวจห้าจุดตามลำดับ ชื่อและเลขเอกสารแสดงตนสะกดตรงหนังสือเดินทาง ขอบอำนาจเขียนเจาะจงถึงธุรกรรมและทรัพย์ที่ระบุได้ วันที่และสถานที่ลงนามครบ ไม่มีช่องว่างที่กรอกภายหลังได้ และรูปแบบการรับรองตรงกับที่หน่วยงานปลายทางประกาศไว้ ควรขอให้หน่วยงานผู้รับยืนยันร่างก่อนนำไปลงนามต่อหน้าโนตารี เพราะการแก้หลังรับรองแล้วต้องเริ่มกระบวนการใหม่ทั้งหมด

ผู้เยาว์ทำนิติกรรมสำคัญต้องได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม และการจำหน่ายอสังหาริมทรัพย์ของผู้เยาว์ต้องขออนุญาตศาล ส่วนคนไร้ความสามารถมอบอำนาจเองไม่ได้ ผู้อนุบาลเป็นผู้ดำเนินการตามขอบอำนาจที่กฎหมายกำหนดและบางกรณีต้องขออนุญาตศาลด้วย เจ้าพนักงานที่ดินจะขอดูคำสั่งศาลประกอบทุกครั้ง

ต้องใช้แบบมอบอำนาจที่แนบท้ายคำขอจดทะเบียนของกรมพัฒนาธุรกิจการค้า ระบุรายการจดทะเบียนที่มอบให้ทำอย่างเจาะจง เช่น จดทะเบียนแก้ไขกรรมการ เพิ่มทุน หรือย้ายที่ตั้งสำนักงาน ผู้มอบอำนาจต้องเป็นกรรมการผู้มีอำนาจตามหนังสือรับรอง ปิดอากรแสตมป์ตามอัตรา และแนบสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางที่รับรองสำเนาถูกต้อง

งานจดทะเบียนนิติบุคคลมีแบบใบมอบอำนาจของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าให้ใช้โดยเฉพาะ ต้องกรอกชื่อผู้มอบตามที่ปรากฏในหนังสือรับรอง ระบุเรื่องที่มอบให้ชัด เช่น ยื่นคำขอจดทะเบียนแก้ไขกรรมการ พร้อมติดอากรแสตมป์และแนบสำเนาบัตรประชาชนของทั้งสองฝ่ายที่รับรองสำเนาถูกต้อง หากผู้มอบเป็นชาวต่างชาติให้ใช้สำเนาหนังสือเดินทางและลงลายมือชื่อให้เหมือนกับที่ปรากฏในหนังสือเดินทาง

โดยทั่วไปใช้หนังสือมอบอำนาจของกรมการขนส่งทางบกหรือแบบทั่วไปที่ระบุเลขทะเบียนรถและเลขตัวถัง พร้อมสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของผู้มอบและผู้รับมอบที่รับรองสำเนาถูกต้อง สมุดคู่มือจดทะเบียนรถ และแบบคำขอโอนที่ลงลายมือชื่อครบถ้วน หากผู้มอบอยู่ต่างประเทศต้องให้สถานทูตหรือสถานกงสุลไทยรับรองลายมือชื่อก่อนส่งกลับมา ควรยืนยันรายการเอกสารกับสำนักงานขนส่งพื้นที่ที่จะยื่นล่วงหน้า

มีโอกาสถูกปฏิเสธสูง เพราะเจ้าหน้าที่ใช้การเทียบลายมือชื่อเป็นหลักในการยืนยันตัวบุคคล หากลายเซ็นเปลี่ยนไปจากเอกสารแสดงตน ควรเซ็นให้เหมือนเอกสารแสดงตนที่นำไปแสดง หรือทำหนังสือรับรองว่าเป็นบุคคลเดียวกันและใช้ลายมือชื่อสองแบบ โดยให้โนตารีพับลิกหรือเจ้าหน้าที่กงสุลรับรองไว้พร้อมกัน จะช่วยลดการถูกตีกลับได้มาก

โดยทั่วไปต้องนัดหมายล่วงหน้าผ่านระบบของสถานทูตหรือสถานกงสุล เตรียมหนังสือเดินทางตัวจริง เอกสารมอบอำนาจที่พิมพ์เรียบร้อยแต่ยังไม่ลงลายมือชื่อ เพราะต้องลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่ พร้อมสำเนาเอกสารประกอบเรื่อง เช่น สำเนาโฉนดหรือหนังสือรับรองบริษัท และค่าธรรมเนียมตามอัตราที่ประกาศไว้ ควรตรวจสอบวันหยุดของสถานทูตและระยะเวลาส่งเอกสารกลับไทยเผื่อไว้ในแผนงาน

กรมที่ดินมีแบบพิมพ์เฉพาะ ได้แก่ แบบมอบอำนาจที่ดิน ท.ด.21 สำหรับที่ดิน และ อ.ช.21 สำหรับห้องชุด ควรกรอกให้ครบ ไม่เว้นช่องว่าง ระบุเลขโฉนดหรือเลขห้องชุด เนื้อที่ และประเภทนิติกรรมให้ตรงกับสารบบ พร้อมแนบสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของทั้งสองฝ่ายที่รับรองสำเนาถูกต้อง หากผู้มอบอำนาจเป็นชาวต่างชาติที่ลงนามนอกประเทศ ต้องผ่านการรับรองระหว่างประเทศและแปลรับรองก่อน

ห้าสาเหตุที่พบบ่อยคือ หนึ่ง ชื่อสะกดไม่ตรงหนังสือเดินทางแม้ต่างเพียงตัวอักษรเดียว สอง ขอบเขตอำนาจกว้างหรือคลุมเครือจนหน่วยงานตีความไม่ได้ สาม ขาดเอกสารแสดงอำนาจของผู้ลงนามฝ่ายนิติบุคคล สี่ ลำดับการรับรองผิดขั้น เช่น แปลก่อนรับรองต้นฉบับ ห้า เอกสารเกินกรอบอายุที่ปลายทางยอมรับ การตรวจร่างและลำดับขั้นก่อนลงนามช่วยลดโอกาสถูกตีกลับได้มากที่สุด