มอบอำนาจด้านธนาคาร ภาษี และการเงิน

ใบมอบอำนาจเป็นตราสารตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ท้ายประมวลรัษฎากร ลักษณะแห่งตราสารที่ 7 อัตราต่างกันตามว่ามอบให้บุคคลเดียวกระทำการครั้งเดียว มอบให้กระทำการมากกว่าครั้งเดียว หรือมอบให้หลายคนต่างคนต่างกระทำ ควรตรวจอัตราปัจจุบันจากกรมสรรพากร (rd.go.th) ก่อนปิดแสตมป์ เพราะเอกสารที่ปิดอากรไม่ครบใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่มให้ครบ

ส่วนใหญ่ไม่รับ ธนาคารมักมีแบบฟอร์มมอบอำนาจของตนเองและกำหนดให้ลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่สาขา หรือรับรองลายมือชื่อโดยสถานทูตไทยหากอยู่ต่างประเทศ ก่อนจัดทำเอกสารควรโทรถามสาขาที่เปิดบัญชีไว้ว่าใช้แบบใด ต้องมีพยานกี่คน และรับเอกสารที่รับรองด้วยวิธีใดบ้าง เพื่อไม่ให้เสียเที่ยว

ได้ กรมสรรพากรยอมรับการมอบอำนาจให้ดำเนินการแทนโดยต้องมีใบมอบอำนาจติดอากรแสตมป์ครบถ้วน พร้อมสำเนาบัตรประชาชนของทั้งสองฝ่ายที่รับรองสำเนาถูกต้อง กรณีรับเช็คคืนภาษีหรือรับเงินโอน ควรระบุเลขบัญชีและชื่อบัญชีให้ชัดเจนในเอกสาร เพื่อป้องกันปัญหาการจ่ายเงินผิดตัว

ได้ สำนักงานประกันสังคมและผู้จัดการกองทุนมักมีแบบคำขอของตนเองและขอใบมอบอำนาจแนบ ควรระบุประเภทสิทธิที่ต้องการดำเนินการ เช่น ขอรับประโยชน์ทดแทนกรณีชราภาพ ขอหนังสือรับรองการส่งเงินสมทบ หรือขอรับเงินคืนจากกองทุน และแนบหลักฐานความสัมพันธ์หากผู้รับมอบอำนาจเป็นญาติ

กฎหมายไทยไม่ได้กำหนดจำนวนพยานไว้เป็นการทั่วไปสำหรับใบมอบอำนาจ แต่แบบของกรมที่ดินและแบบของธนาคารส่วนใหญ่กำหนดพยานสองคน และประเทศปลายทางหลายแห่ง เช่น สหราชอาณาจักรและออสเตรเลีย ก็มักกำหนดพยานที่ไม่ใช่ผู้มีส่วนได้เสียและไม่ใช่ญาติ จึงควรเตรียมพยานสองคนพร้อมสำเนาบัตรประจำตัวไว้เสมอ

โดยทั่วไปไม่ได้ ต้องผ่านการรับรองต่อเนื่องในประเทศต้นทางก่อน แล้วให้สถานเอกอัครราชทูตไทยในประเทศนั้นรับรอง จากนั้นแปลเป็นภาษาไทยและให้กรมการกงสุลรับรองคำแปล จึงนำไปยื่นต่อสำนักงานที่ดิน ธนาคาร ศาล หรือหน่วยงานไทยได้ ระยะเวลารวมโดยทั่วไปหลายสัปดาห์ ขึ้นกับคิวของแต่ละหน่วยงาน

ทำหนังสือบอกเลิกการมอบอำนาจเป็นลายลักษณ์อักษร แจ้งผู้รับมอบอำนาจ และแจ้งหน่วยงานที่อาจมีการนำเอกสารไปใช้ เช่น สำนักงานที่ดินท้องที่และธนาคาร พร้อมขอคืนต้นฉบับ ควรเก็บหลักฐานการแจ้งไว้ เพราะหากบุคคลภายนอกทำการโดยสุจริตก่อนได้รับแจ้ง ผลของนิติกรรมอาจยังผูกพันผู้มอบอำนาจได้

กฎหมายไม่ได้กำหนดอายุไว้เป็นการทั่วไป แต่หน่วยงานผู้รับกำหนดเอง ในทางปฏิบัติสำนักงานที่ดิน ธนาคาร และสถานทูตหลายแห่งขอเอกสารที่ลงนามไม่เกิน 3–6 เดือน หากเอกสารเก่ากว่านั้นมักถูกขอให้ทำใหม่ จึงควรวางแผนให้การลงนามใกล้กับวันใช้งานจริงมากที่สุด

ใบมอบอำนาจเป็นตราสารลำดับที่ 7 ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ท้ายประมวลรัษฎากร อัตราต่างกันตามว่ามอบให้บุคคลเดียวกระทำการครั้งเดียว มอบให้บุคคลเดียวกระทำการมากกว่าครั้งเดียว หรือมอบให้หลายคนต่างคนต่างกระทำ ผู้มอบอำนาจเป็นผู้มีหน้าที่เสียอากรและต้องขีดฆ่าแสตมป์ ตราสารที่ไม่ปิดอากรครบใช้เป็นพยานหลักฐานในคดีแพ่งไม่ได้จนกว่าจะเสียอากรและเงินเพิ่ม ควรตรวจอัตราปัจจุบันกับกรมสรรพากรก่อนทุกครั้ง

ธนาคารส่วนใหญ่ใช้แบบฟอร์มมอบอำนาจของธนาคารเองและมักไม่รับหนังสือมอบอำนาจทั่วไป เพราะอยู่ภายใต้กฎการรู้จักลูกค้าและการป้องกันการฟอกเงิน แนวปฏิบัติที่ได้ผลคือติดต่อสาขาเจ้าของบัญชีล่วงหน้าเพื่อขอแบบฟอร์มเฉพาะ ให้เจ้าของบัญชีลงนามต่อหน้าโนตารีในต่างประเทศ ผ่านการรับรองสถานทูตหรืออะพอสทีลตามช่วงเวลา แล้วส่งต้นฉบับกลับมา ธนาคารอาจขอวิดีโอคอลยืนยันตัวตนเพิ่ม

สิ้นผลเมื่อครบกำหนดเวลาที่ระบุ เมื่อกิจการที่มอบสำเร็จ เมื่อผู้มอบอำนาจถอน เมื่อผู้รับมอบบอกเลิก หรือเมื่อฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งตาย ตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือล้มละลาย ตามหลักในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ การเพิกถอนที่ปลอดภัยคือทำหนังสือเพิกถอนเป็นลายลักษณ์อักษร แจ้งผู้รับมอบอำนาจ และที่สำคัญกว่าคือแจ้งบุคคลภายนอกที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานที่ดิน ธนาคาร หรือคู่สัญญา เพราะบุคคลภายนอกที่สุจริตและไม่รู้เรื่องการเพิกถอนยังอาจได้รับความคุ้มครอง

นอกจากหนังสือมอบอำนาจแล้ว ต้องมีหลักฐานว่าผู้ลงนามมีอำนาจผูกพันบริษัท ได้แก่ หนังสือรับรองการจดทะเบียนนิติบุคคลที่ออกไม่เกินหกเดือน บัญชีรายชื่อกรรมการ และมติที่ประชุมกรรมการอนุมัติการมอบอำนาจ เอกสารทั้งชุดต้องผ่านการรับรองในต่างประเทศตามช่องทางเดียวกับหนังสือมอบอำนาจ แล้วแปลเป็นไทยและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุลก่อนยื่นต่อกรมพัฒนาธุรกิจการค้าหรือหน่วยงานผู้รับ

กฎหมายไม่ได้กำหนดอายุตายตัว แต่หน่วยงานผู้รับมักตั้งเกณฑ์ภายในของตนเอง สำนักงานที่ดินและธนาคารหลายแห่งขอเอกสารที่ลงนามไม่เกินสามถึงหกเดือน แนวปฏิบัติที่ปลอดภัยคือระบุวันสิ้นสุดในตัวเอกสารเอง และสอบถามเกณฑ์ของหน่วยงานปลายทางก่อนส่งเอกสารข้ามประเทศ เพราะการทำใหม่จากต่างประเทศใช้เวลาหลายสัปดาห์

ได้ โดยกรมสรรพากรมีแบบมอบอำนาจของหน่วยงานสำหรับการยื่นแบบ ติดต่อ และรับเงินคืน ต้องปิดอากรแสตมป์ตามลักษณะตราสารใบมอบอำนาจ แนบสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของทั้งสองฝ่ายที่รับรองสำเนาถูกต้อง กรณีเช็คคืนภาษีระบุชื่อผู้เสียภาษี ธนาคารอาจขอเอกสารเพิ่มเติมก่อนเข้าบัญชีผู้รับมอบอำนาจ

ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ ลักษณะแห่งตราสาร 7 ใบมอบอำนาจ อัตราจะต่างกันตามลักษณะการมอบ เช่น มอบให้บุคคลเดียวทำการครั้งเดียว มอบให้บุคคลเดียวทำการหลายครั้ง หรือมอบให้หลายคน โดยเป็นค่าอากรหลักสิบบาทต่อฉบับหรือต่อคนแล้วแต่กรณี ควรตรวจอัตราปัจจุบันจากประกาศกรมสรรพากรก่อนไปยื่น เพราะหากปิดอากรไม่ครบ เจ้าพนักงานอาจให้ปิดเพิ่มพร้อมเงินเพิ่มหน้าเคาน์เตอร์และทำให้เสียเวลาในวันนัดโอน

กฎหมายไม่ได้กำหนดอายุตายตัวไว้ หนังสือมอบอำนาจจะสิ้นผลเมื่อทำการที่มอบเสร็จสิ้น เมื่อผู้มอบเพิกถอน เมื่อผู้มอบหรือผู้รับมอบถึงแก่ความตาย หรือเมื่อครบกำหนดที่ระบุไว้ในเอกสาร ในทางปฏิบัติหลายหน่วยงานเช่นธนาคารหรือสำนักงานที่ดินมักไม่รับเอกสารที่ลงวันที่นานเกินหกเดือนถึงหนึ่งปี จึงควรระบุขอบเขตและช่วงเวลาให้ชัด และทำฉบับใหม่หากธุรกรรมล่าช้าออกไป

ทำหนังสือบอกเลิกการมอบอำนาจเป็นลายลักษณ์อักษร แจ้งไปยังผู้รับมอบอำนาจโดยวิธีที่พิสูจน์การได้รับได้ เช่น ไปรษณีย์ตอบรับหรือ EMS พร้อมเก็บหลักฐาน จากนั้นแจ้งหน่วยงานหรือคู่สัญญาที่อาจถูกนำเอกสารเดิมไปใช้ เช่น สำนักงานที่ดิน ธนาคาร หรือกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เพื่อป้องกันบุคคลภายนอกที่สุจริตเข้าใจว่ายังมีอำนาจอยู่ กรณีมีความเสี่ยงถูกนำไปใช้ในทางมิชอบควรปรึกษาทนายความเพื่อพิจารณาแจ้งความไว้เป็นหลักฐาน

การกระทำที่เกินขอบอำนาจโดยหลักไม่ผูกพันตัวการ เว้นแต่ตัวการให้สัตยาบันภายหลัง หรือเข้าลักษณะตัวแทนเชิดที่ทำให้บุคคลภายนอกสุจริตเข้าใจได้ว่ามีอำนาจ ผู้รับมอบอาจต้องรับผิดต่อบุคคลภายนอกและต่อตัวการเป็นการส่วนตัว วิธีป้องกันคือเขียนขอบเขตให้แคบและเฉพาะเจาะจง เช่น ระบุเลขที่โฉนด เลขบัญชี หรือชื่อคู่สัญญา แทนถ้อยคำกว้างว่ากระทำการใด ๆ แทนได้ทั้งสิ้น

ทำได้ กรมสรรพากรยอมรับการมอบอำนาจให้ยื่นแบบและดำเนินการแทน โดยต้องระบุปีภาษีและประเภทแบบให้ชัด ส่วนการรับเงินคืนภาษีนั้นปัจจุบันมักคืนผ่านพร้อมเพย์ที่ผูกกับเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของเจ้าของสิทธิโดยตรง ผู้รับมอบจึงมักทำได้เพียงยื่นเอกสารและติดตามเรื่อง ไม่ใช่รับเงินแทน ควรตรวจแนวปฏิบัติล่าสุดกับสำนักงานสรรพากรพื้นที่ก่อน

ทำได้ในงานยื่นเอกสารและติดตามเรื่อง เช่น ขึ้นทะเบียนผู้ประกันตน แจ้งเปลี่ยนแปลงข้อมูล หรือยื่นคำขอรับประโยชน์ทดแทน โดยสำนักงานประกันสังคมจะขอหนังสือมอบอำนาจพร้อมสำเนาบัตรประชาชนของทั้งสองฝ่าย ส่วนการรับเงินมักโอนเข้าบัญชีของผู้มีสิทธิเท่านั้น สำหรับกองทุนสำรองเลี้ยงชีพให้ตรวจข้อบังคับกองทุนของนายจ้าง เพราะบางกองทุนกำหนดวิธีมอบอำนาจไว้เป็นการเฉพาะ

วิธีที่ปลอดภัยที่สุดคือขอแบบฟอร์มหรือตัวอย่างถ้อยคำจากหน่วยงานผู้รับก่อนร่าง เพราะธนาคาร สำนักงานที่ดิน กรมพัฒนาธุรกิจการค้า และหน่วยงานต่างประเทศต่างมีข้อกำหนดของตนเอง จากนั้นจึงร่างให้ตรงคำที่เขาใช้ ระบุเลขอ้างอิงของทรัพย์สินหรือคดี และส่งร่างให้เจ้าหน้าที่ตรวจทางอีเมลก่อนนำไปรับรอง จะลดการเดินทางซ้ำและลดความเสี่ยงเอกสารถูกตีกลับจากต่างประเทศได้มาก

ธนาคารแต่ละแห่งกำหนดแบบฟอร์มและเงื่อนไขของตนเอง หลายแห่งรับเฉพาะแบบของธนาคารและต้องลงนามต่อหน้าพนักงาน หากผู้มอบอำนาจอยู่ต่างประเทศ แนวปฏิบัติที่ใช้บ่อยคือให้ลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่กงสุลไทยหรือโนตารีพับลิก แล้วนำมาแปลและรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุลก่อนยื่น เอกสารที่ควรเตรียมคือ พาสปอร์ตหรือบัตรประชาชนของทั้งสองฝ่าย สมุดบัญชีหรือเลขบัญชี และหนังสือมอบอำนาจที่ระบุขอบเขตให้ชัด ข้อควรระวังคือระบุอำนาจกว้างเกินไปมักถูกปฏิเสธ ควรถามสาขาที่เปิดบัญชีไว้ก่อนจัดทำเอกสาร

ทำได้ โดยทั่วไปต้องระบุขอบเขตให้ชัดว่ามอบอำนาจให้ยื่นแบบใด ปีภาษีใด และรวมถึงการรับเงินคืนภาษีหรือไม่ เอกสารที่มักใช้คือ หนังสือมอบอำนาจติดอากรแสตมป์ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ สำเนาบัตรประชาชน/พาสปอร์ตของผู้มอบและผู้รับมอบพร้อมรับรองสำเนาถูกต้อง และเอกสารประกอบการยื่น ข้อควรระวังคือถ้าไม่ระบุอำนาจรับเงินคืนไว้ เจ้าหน้าที่จะไม่จ่ายคืนให้ผู้รับมอบ และการติดอากรไม่ครบทำให้ใช้เป็นพยานหลักฐานได้ยากขึ้น

การเพิกถอนควรทำเป็นหนังสือ ระบุฉบับที่ต้องการเพิกถอน วันที่ และแจ้งให้ผู้รับมอบอำนาจทราบ พร้อมแจ้งบุคคลภายนอกที่เกี่ยวข้อง เช่น สำนักงานที่ดิน ธนาคาร หรือคู่สัญญา เพราะการกระทำที่ผู้รับมอบทำไปโดยบุคคลภายนอกสุจริตยังอาจผูกพันผู้มอบได้ตามหลักตัวแทนใน ป.พ.พ. ขั้นตอนที่แนะนำคือส่งหนังสือแบบมีหลักฐานการรับ เก็บใบตอบรับ และขอคืนต้นฉบับที่มอบไป ข้อควรระวังคือการบอกเลิกทางวาจาพิสูจน์ยากเมื่อเกิดข้อพิพาท

ตามบัญชีอัตราอากรแสตมป์ในประมวลรัษฎากร ตราสารมอบอำนาจต้องปิดอากรแสตมป์ตามลักษณะการมอบ โดยการมอบอำนาจให้บุคคลเดียวหรือหลายคนเพื่อกระทำการครั้งเดียวเสียอัตราต่ำ ส่วนการมอบให้กระทำการหลายครั้งหรือมอบให้หลายคนแยกกันกระทำจะคิดเพิ่มขึ้น ควรตรวจอัตราปัจจุบันจากกรมสรรพากรหรือสอบถามหน่วยงานปลายทางก่อนปิด ข้อควรระวังคือ การไม่ปิดอากรหรือปิดไม่ครบไม่ทำให้ตราสารเสียเปล่าในทางแพ่งเสมอไป แต่มีผลต่อการรับฟังเป็นพยานในคดีและอาจต้องเสียเงินเพิ่ม จึงควรปิดและขีดฆ่าอากรให้ถูกต้องตั้งแต่ต้น

ทำได้ทั้งการยื่นแบบ ขอคืนภาษี รับหนังสือ และให้ถ้อยคำ แต่ควรระบุขอบเขตให้ชัดเป็นข้อ ๆ เช่น ยื่นแบบภาษีปีใด รับเช็คคืนภาษีหรือไม่ และให้ถ้อยคำแทนได้เพียงใด เอกสารที่ใช้คือ หนังสือมอบอำนาจปิดอากรแสตมป์ สำเนาบัตร/พาสปอร์ตของผู้มอบและผู้รับมอบพร้อมลงนามรับรอง และเอกสารประกอบแบบภาษี ข้อควรระวังคือ ถ้าเป็นการรับเงินคืนภาษีต้องระบุอำนาจรับเงินไว้ชัดเจน ไม่เช่นนั้นเจ้าหน้าที่จะไม่จ่าย และการมอบอำนาจกว้างเกินไปสร้างความเสี่ยงต่อผู้มอบเอง คำแนะนำคือกำหนดระยะเวลาสิ้นสุดของอำนาจไว้ในเอกสารด้วย

โดยหลักการตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ สัญญาตัวแทนระงับลงเมื่อตัวการถึงแก่ความตาย ตกเป็นผู้ไร้ความสามารถ หรือล้มละลาย ดังนั้นการใช้หนังสือมอบอำนาจต่อหลังผู้มอบเสียชีวิตย่อมทำไม่ได้ และหน่วยงานทะเบียนจะปฏิเสธเมื่อทราบ สิ่งที่ต้องทำแทนคือ ดำเนินการทางมรดก โดยขอตั้งผู้จัดการมรดกจากศาลแล้วให้ผู้จัดการมรดกทำนิติกรรมในนามกองมรดก เอกสารที่ต้องใช้คือ ใบมรณบัตร ทะเบียนบ้านผู้ตาย เอกสารแสดงทรัพย์ และบัญชีเครือญาติ ข้อควรระวังคือ การฝืนใช้หนังสือมอบอำนาจเดิมอาจเข้าข่ายความผิดอาญา ทีมเราช่วยวางลำดับเรื่องมรดกและเอกสารข้ามประเทศให้ได้

ทำได้เมื่อหนังสือมอบอำนาจฉบับแรกให้อำนาจมอบช่วงไว้โดยชัดแจ้ง หากไม่ได้ระบุ ตัวแทนไม่มีสิทธิตั้งตัวแทนช่วงเว้นแต่มีเหตุจำเป็นตามกฎหมาย วิธีเขียนที่ปลอดภัยคือ ระบุถ้อยคำว่า มีอำนาจมอบอำนาจช่วงให้บุคคลอื่นกระทำการตามที่ระบุไว้นี้ได้ พร้อมจำกัดขอบเขตและระยะเวลา เอกสารที่ต้องแนบเมื่อยื่นคือ ต้นฉบับหรือสำเนารับรองของฉบับแรก ฉบับมอบช่วง และบัตรประจำตัวของทุกฝ่าย ข้อควรระวังคือ หน่วยงานหลายแห่ง เช่น สำนักงานที่ดินและธนาคาร มีแนวปฏิบัติเข้มเรื่องมอบช่วง ควรสอบถามปลายทางก่อนทำ

ทำได้ในทางร่าง แต่ในทางปฏิบัติหน่วยงานปลายทางมักขอฉบับที่ระบุอำนาจเฉพาะเรื่อง เช่น กรมที่ดินใช้แบบพิมพ์ของกรมที่ดินสำหรับการโอน ธนาคารใช้แบบของธนาคารเอง และศาลต้องการถ้อยคำที่ระบุคดีและศาลที่ยื่น การเขียนอำนาจกว้างเกินไปทำให้ถูกตีความว่าไม่ชัดเจนและถูกปฏิเสธ แนวทางที่ปลอดภัยคือแยกฉบับตามหน่วยงาน หรือทำฉบับหลักที่ระบุรายการอำนาจเป็นข้อ ๆ พร้อมขอบเขต วันเริ่ม วันสิ้นสุด และข้อห้ามมอบอำนาจช่วง แล้วออกสำเนารับรองให้ผู้รับมอบอำนาจถือไปแต่ละหน่วยงาน

ทำหนังสือเพิกถอนเป็นลายลักษณ์อักษร ระบุเลขที่หรือวันที่ของฉบับเดิม ชื่อคู่กรณี และวันที่มีผล จากนั้นให้ทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อรับรอง แล้วผ่านนิติกรณ์กรมการกงสุลและช่องทางรับรองปลายทางเช่นเดียวกับฉบับเดิม สิ่งสำคัญคือต้องแจ้งไปยังหน่วยงานที่ถือฉบับเดิมโดยตรง เช่น ธนาคาร ทนายความปลายทาง หรือสำนักงานที่ดินต่างประเทศ เพราะการเพิกถอนมีผลต่อบุคคลภายนอกเมื่อบุคคลนั้นได้รับแจ้งแล้ว

ตัวหนังสือมอบอำนาจไม่มีอายุตายตัวตามกฎหมายหากไม่ได้กำหนดวันสิ้นสุดไว้ แต่หน่วยงานปลายทางมักกำหนดอายุการยอมรับเอง โดยทั่วไปอยู่ในช่วงสามถึงหกเดือนนับจากวันรับรอง ธนาคารและสำนักงานที่ดินต่างประเทศมักเข้มกว่า จึงควรสอบถามอายุที่ยอมรับก่อนเริ่มกระบวนการ และวางแผนให้เอกสารถึงปลายทางก่อนหมดกรอบเวลา