สิทธิบัตรการประดิษฐ์และการยื่นผ่าน PCT

พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522 และที่แก้ไขเพิ่มเติม กำหนดอายุสิทธิบัตรการประดิษฐ์ยี่สิบปีนับแต่วันขอรับสิทธิบัตรในราชอาณาจักร โดยต้องชำระค่าธรรมเนียมรายปีตามกำหนด สิทธิบัตรการประดิษฐ์ต้องผ่านเงื่อนไขความใหม่ ขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น และสามารถประยุกต์ในอุตสาหกรรมได้ จึงต้องยื่นก่อนเปิดเผยสาระสำคัญต่อสาธารณะ

ทำให้เสียเงื่อนไขความใหม่ได้ เพราะการประดิษฐ์ที่มีการเปิดเผยสาระสำคัญต่อสาธารณชนแล้วถือเป็นงานที่ปรากฏอยู่แล้ว กฎหมายไทยมีข้อยกเว้นแคบสำหรับการเปิดเผยโดยมิชอบหรือการแสดงในงานแสดงสินค้าระหว่างประเทศที่ทางราชการจัดหรืออนุญาต โดยต้องยื่นคำขอภายในสิบสองเดือนนับแต่วันเปิดเผย แนวปฏิบัติที่ปลอดภัยคือยื่นคำขอก่อนนำเสนอหรือลงตีพิมพ์ทุกกรณี

ประเทศไทยเป็นภาคีสนธิสัญญาความร่วมมือด้านสิทธิบัตรโดยมีผลตั้งแต่วันที่ 24 ธันวาคม 2552 ผู้ขอที่ยื่นคำขอระหว่างประเทศไว้แล้วสามารถเข้าสู่ระยะชาติในไทยได้ภายในสามสิบเดือนนับแต่วันยื่นคำขอแรกหรือวันที่ขอถือสิทธิย้อนหลัง โดยยื่นคำแปลรายละเอียดการประดิษฐ์และข้อถือสิทธิเป็นภาษาไทยพร้อมเอกสารมอบอำนาจต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญา

หลังจากคำขอได้รับการประกาศโฆษณา ผู้ขอต้องยื่นคำขอให้ตรวจสอบการประดิษฐ์ภายในห้าปีนับแต่วันประกาศโฆษณา หากไม่ยื่นภายในกำหนด คำขอจะถือว่าละทิ้ง ระยะเวลาพิจารณาจริงขึ้นกับปริมาณงานและสาขาเทคโนโลยี จึงควรวางแผนงบประมาณและกำหนดเตือนล่วงหน้าไว้ในระบบติดตามคดี ข้อมูลกำหนดเวลาปัจจุบันควรตรวจสอบกับกรมทรัพย์สินทางปัญญาอีกครั้ง

อนุสิทธิบัตรเหมาะกับการประดิษฐ์ที่มีความใหม่และประยุกต์ในอุตสาหกรรมได้ แต่ไม่ถึงขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น จึงไม่ต้องผ่านการตรวจสอบสาระสำคัญก่อนรับจดทะเบียน ทำให้ได้สิทธิเร็วกว่า ส่วนสิทธิบัตรการประดิษฐ์เหมาะกับเทคโนโลยีที่ก้าวหน้าและต้องการอายุคุ้มครองยาว การเลือกควรพิจารณาวงจรชีวิตผลิตภัณฑ์และความเสี่ยงที่คู่แข่งจะโต้แย้งความสมบูรณ์ในภายหลัง

ได้ และมักเป็นแนวทางที่คุ้มค่าที่สุด เช่น กลไกภายในยื่นเป็นสิทธิบัตรการประดิษฐ์หรืออนุสิทธิบัตร รูปทรงภายนอกยื่นเป็นสิทธิบัตรการออกแบบผลิตภัณฑ์ ชื่อและโลโก้ยื่นเป็นเครื่องหมายการค้า ส่วนคู่มือ ภาพกราฟิก และซอฟต์แวร์ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายลิขสิทธิ์อยู่แล้ว การวางแผนพร้อมกันช่วยลดช่องว่างที่คู่แข่งจะเลียนแบบได้

สิทธิบัตรการประดิษฐ์คุ้มครองยี่สิบปีนับแต่วันยื่น ต้องมีความใหม่ ขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น และประยุกต์ในอุตสาหกรรมได้ ต้องผ่านการตรวจสอบสาระสำคัญซึ่งใช้เวลาหลายปี ส่วนอนุสิทธิบัตรคุ้มครองหกปีและต่ออายุได้สองครั้งครั้งละสองปี รวมสูงสุดสิบปี ไม่ต้องมีขั้นการประดิษฐ์สูงและได้รับจดทะเบียนเร็วกว่ามาก เหมาะกับการปรับปรุงเชิงเทคนิคที่วงจรสินค้าไม่ยาว

คุ้มครองรูปร่างภายนอกหรือลวดลายที่ใช้กับผลิตภัณฑ์ซึ่งมีความใหม่ อายุสิบปีนับแต่วันยื่น ไม่คุ้มครองการทำงานหรือหลักการทางเทคนิค การเปิดเผยแบบต่อสาธารณะก่อนยื่นทำให้เสียความใหม่ จึงควรยื่นก่อนเปิดตัวสินค้าหรืออย่างน้อยควบคุมการเปิดเผยด้วยสัญญารักษาความลับ

สนธิสัญญาความร่วมมือด้านสิทธิบัตรช่วยให้ยื่นคำขอระหว่างประเทศฉบับเดียวเพื่อรักษาวันยื่นในกว่าหนึ่งร้อยห้าสิบประเทศ และขยายเวลาตัดสินใจเข้าสู่ระยะประเทศได้ถึงสามสิบเดือนนับจากวันยื่นแรกสุด เหมาะกับผู้ที่ยังไม่แน่ใจตลาดปลายทางหรือรอผลระดมทุน แต่ PCT ไม่ใช่สิทธิบัตรโลก การให้สิทธิบัตรยังขึ้นกับสำนักงานของแต่ละประเทศ

สิทธิบัตรการประดิษฐ์ต้องมีความใหม่ มีขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น และประยุกต์ในอุตสาหกรรมได้ อายุคุ้มครองยี่สิบปีนับแต่วันยื่น แต่ต้องขอให้ตรวจสอบการประดิษฐ์และใช้เวลาพิจารณานาน ส่วนอนุสิทธิบัตรไม่ต้องมีขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น จดได้เร็วกว่าเพราะตรวจเฉพาะรูปแบบ อายุคุ้มครองหกปีและต่ออายุได้สองครั้งครั้งละสองปี เหมาะกับสิ่งประดิษฐ์ที่ปรับปรุงจากของเดิมและมีวงจรชีวิตสินค้าสั้น หากงานมีความก้าวหน้าเชิงเทคนิคชัดเจนและต้องการคุ้มครองยาว ควรเลือกสิทธิบัตรการประดิษฐ์

การเปิดเผยต่อสาธารณะทำลายความใหม่ตามหลักทั่วไป แต่พระราชบัญญัติสิทธิบัตรมีข้อยกเว้นสำหรับการเปิดเผยที่เกิดจากการกระทำอันมิชอบด้วยกฎหมายของผู้อื่น หรือการที่ผู้ประดิษฐ์แสดงผลงานในงานแสดงสินค้าระหว่างประเทศหรือทางราชการ โดยต้องยื่นคำขอภายในสิบสองเดือนนับแต่วันเปิดเผย จึงควรบันทึกวันเวลาและลักษณะการเปิดเผยไว้เป็นหลักฐาน และหลีกเลี่ยงการเผยแพร่รายละเอียดทางเทคนิคก่อนยื่นคำขอ

ผู้ยื่นต้องดำเนินการเข้าสู่ระยะชาติภายในสามสิบเดือนนับจากวันยื่นคำขอแรกหรือวันที่ขอถือสิทธิย้อนหลัง โดยยื่นคำขอต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญาพร้อมคำแปลรายละเอียดการประดิษฐ์และข้อถือสิทธิเป็นภาษาไทย ระบุเลขที่คำขอระหว่างประเทศ และแต่งตั้งตัวแทนในไทยหากผู้ขออยู่ต่างประเทศ จากนั้นต้องยื่นคำขอให้ตรวจสอบการประดิษฐ์ภายในกำหนด มิฉะนั้นคำขอจะถูกถือว่าละทิ้ง

สิทธิบัตรการประดิษฐ์คุ้มครองสิ่งประดิษฐ์ที่ใหม่ มีขั้นการประดิษฐ์สูงขึ้น และใช้ในอุตสาหกรรมได้ อายุ 20 ปี ต้องผ่านการตรวจสอบสาระสำคัญซึ่งใช้เวลาหลายปี อนุสิทธิบัตรคุ้มครองการประดิษฐ์ที่ใหม่และใช้ได้จริงโดยไม่ต้องมีขั้นการประดิษฐ์สูง อายุ 6 ปีและต่ออายุได้สองครั้งคราวละ 2 ปี ส่วนสิทธิบัตรออกแบบคุ้มครองรูปลักษณ์ผลิตภัณฑ์ อายุ 10 ปี

โดยหลักการเปิดเผยก่อนยื่นทำให้ขาดความใหม่และถูกปฏิเสธ กฎหมายไทยมีข้อยกเว้นผ่อนผันเมื่อการเปิดเผยเกิดจากการกระทำอันมิชอบต่อผู้ประดิษฐ์ หรือจากการแสดงในงานที่ทางราชการจัดหรือเห็นชอบ โดยต้องยื่นคำขอภายในสิบสองเดือน ประเทศอื่นมีเงื่อนไขต่างกันและหลายประเทศไม่มีผ่อนผันเลย จึงควรยื่นคำขอก่อนนำเสนอในงานแสดงสินค้าหรือระดมทุนเสมอ

คำขอระหว่างประเทศตาม PCT ให้เวลารวม 30 เดือนนับจากวันยื่นคำขอแรกก่อนต้องเข้าสู่ระยะประเทศ ซึ่งประเทศไทยกำหนดที่ 30 เดือนเช่นกัน ระหว่างนี้ผู้ขอจะได้รับรายงานการสืบค้นและความเห็นเบื้องต้น ช่วยประเมินว่าควรลงทุนต่อในประเทศใด เมื่อเข้าระยะประเทศต้องยื่นคำแปลภาษาไทยของรายละเอียดการประดิษฐ์และข้อถือสิทธิพร้อมค่าธรรมเนียมตามกำหนด

สิทธิบัตรการประดิษฐ์ต้องมีขั้นการประดิษฐ์ที่สูงขึ้น ผ่านการตรวจสอบสาระ และมีอายุคุ้มครอง 20 ปีนับแต่วันยื่น ส่วนอนุสิทธิบัตรตรวจสอบเบื้องต้นและได้รับจดทะเบียนเร็วกว่า อายุ 6 ปีและต่ออายุได้สองครั้งครั้งละ 2 ปี รวมไม่เกิน 10 ปี งานที่วงจรชีวิตสินค้าสั้นหรือเป็นการปรับปรุงเชิงเทคนิคไม่ซับซ้อนมักเหมาะกับอนุสิทธิบัตร

อนุสัญญากรุงปารีสให้สิทธิขอถือวันยื่นแรกได้ภายใน 12 เดือนสำหรับสิทธิบัตรการประดิษฐ์ และ 6 เดือนสำหรับการออกแบบผลิตภัณฑ์ หากใช้ระบบ PCT จะยื่นคำขอระหว่างประเทศภายใน 12 เดือนแล้วมีเวลาเข้าสู่ระยะประเทศโดยทั่วไป 30 หรือ 31 เดือนนับจากวันยื่นแรก ควรวางแผนงบประมาณและคำแปลไว้ล่วงหน้าเพราะระยะประเทศมีค่าใช้จ่ายสูงสุด

ทีมที่ปรึกษาของเราซึ่งทำงานเอกสารและทะเบียนข้ามประเทศมากว่า 15 ปีดูแลได้ตั้งแต่สืบค้นก่อนยื่น จัดจำแนกรายการสินค้า ยื่นคำขอและตอบหนังสือนายทะเบียน วางแผนขยายผลผ่านมาดริดหรือ PCT จัดทำคำแปลและนิติกรณ์ ไปจนถึงเฝ้าระวังการละเมิดออนไลน์และประสานงานกับกรมศุลกากร ติดต่อทีมงานทางโทรศัพท์หรือ LINE เพื่อประเมินพอร์ตทรัพย์สินทางปัญญาของคุณก่อนเริ่มงาน