ล่ามที่สถานทูต สถานกงสุล และกรมการกงสุล

ต้อง ล่ามต้องสาบานหรือปฏิญาณตนต่อศาลว่าจะแปลข้อความให้ถูกต้องตรงตามความจริงก่อนปฏิบัติหน้าที่ การแปลเท็จอาจเข้าข่ายความผิดอาญาได้ ล่ามจึงมีหน้าที่แปลทุกถ้อยคำตามที่พูดจริง ไม่สรุป ไม่เพิ่มเติม และไม่ให้คำแนะนำแก่คู่ความ

ได้ในทางปฏิบัติ แต่เป็นคนละหน้าที่ ล่ามพูด (interpreter) ทำหน้าที่แปลคำเบิกความสด ส่วนผู้แปลเอกสาร (translator) รับรองคำแปลเป็นลายลักษณ์อักษร งานทั้งสองอาจถูกโต้แย้งแยกกัน จึงควรระบุให้ชัดว่าใครรับรองอะไร

โดยทั่วไปต้องผ่านการรับรองจากหน่วยงานของประเทศต้นทางและสถานทูต แปลเป็นภาษาไทย แล้วนำไปรับรองคำแปลที่กรมการกงสุลก่อนยื่นต่อนายทะเบียน เมื่ออนุสัญญา Apostille มีผลกับประเทศไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 ขั้นตอนรับรองฝั่งต่างประเทศจะสั้นลง แต่คำแปลภาษาไทยยังจำเป็นเช่นเดิม

ในวันลงนามหนังสือมอบอำนาจ ผู้มอบอำนาจต้องเข้าใจขอบเขตอำนาจที่มอบให้ หากลงนามในต่างประเทศ มักต้องผ่านการรับรองที่สถานทูตไทยหรือ Notary Public ท้องถิ่นและนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล ส่วนวันจดทะเบียนที่สำนักงานที่ดินผู้รับมอบอำนาจเป็นผู้ดำเนินการแทน

ล่ามแปลด้วยวาจาในเหตุการณ์จริง ส่วนผู้รับรองคำแปลลงนามรับรองความถูกต้องของเอกสารที่แปลเป็นลายลักษณ์อักษร หน่วยงานปลายทางบางแห่งต้องการทั้งสองอย่าง เช่น มีล่ามในวันลงนาม และมีคำแปลรับรองแนบไปกับเอกสาร

ขึ้นกับสถานทูตแต่ละแห่ง บางแห่งมีเจ้าหน้าที่พูดไทยได้ บางแห่งกำหนดให้ผู้ยื่นสาบานตนเป็นภาษาอังกฤษ หากไม่มั่นใจ ควรพาล่ามไป และตรวจสอบเงื่อนไขการนัดหมายจากเว็บไซต์ของสถานทูตนั้นก่อนล่วงหน้า

การรับรองนิติกรณ์ของกรมการกงสุลเป็นการรับรองลายมือชื่อของผู้มีอำนาจหรือความถูกต้องของคำแปลตามหลักเกณฑ์ที่กรมกำหนด ผู้แปลควรลงชื่อรับรองคำแปลพร้อมข้อมูลติดต่อ และคำแปลต้องตรงกับต้นฉบับทุกรายละเอียด รวมถึงตัวเลข วันที่ และการสะกดชื่อ

ยังต้องใช้ Apostille ซึ่งจะมีผลกับประเทศไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 เป็นการรับรองลายมือชื่อและตราประทับของเจ้าหน้าที่เท่านั้น ไม่ได้รับรองเนื้อหาหรือแทนคำแปล หน่วยงานปลายทางยังคงขอคำแปลในภาษาราชการของตนตามเดิม

แต่ละสถานทูตกำหนดต่างกัน บางแห่งมีบัญชีล่ามและนักแปลที่รับรองไว้และรับเฉพาะรายชื่อในบัญชีนั้น บางแห่งรับล่ามอิสระที่ผู้ยื่นนำมาเองแต่ขอสำเนาบัตรประจำตัวและใบรับรองคุณวุฒิภาษา ก่อนนัดสัมภาษณ์ควรสอบถามฝ่ายกงสุลโดยตรงหรืออ่านหน้าคำแนะนำการยื่นบนเว็บไซต์สถานทูต และเตรียมสำรองรายชื่อล่ามไว้อีกหนึ่งคน เพราะหากล่ามไม่ผ่านเกณฑ์ในวันนัด การสัมภาษณ์อาจถูกเลื่อนออกไปหลายสัปดาห์

หน้าที่ล่ามคือแปลด้วยวาจาในเหตุการณ์ ส่วนเอกสารที่ยื่นต่อหน่วยงานต้องเป็นคำแปลเป็นลายลักษณ์อักษรที่รับรองแยกต่างหาก หากปลายทางเป็นกรมการกงสุล คำแปลต้องอยู่ในรูปแบบที่กองสัญชาติและนิติกรณ์รับพิจารณา หากปลายทางเป็นศาลหรือคู่สัญญาต่างประเทศ อาจต้องมีคำรับรองของผู้แปลและการรับรองลายมือชื่อเพิ่ม จึงควรแยกงบและเวลาสองส่วนเสมอ คือค่าล่ามในวันนัดและค่าคำแปลรับรองของเอกสาร

งานล่ามคือการแปลด้วยวาจา ส่วนคำแปลเอกสารเป็นงานแปลลายลักษณ์อักษรที่ต้องมีผู้แปลรับรองและอาจต้องรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล บางกรณีผู้ให้บริการรายเดียวทำได้ทั้งสองอย่าง แต่ต้องออกเอกสารแยกกัน เพราะหน่วยงานปลายทางตรวจรูปแบบการรับรองไม่เหมือนกัน

หลายสถานทูตไม่อนุญาตให้บุคคลภายนอกเข้าห้องสัมภาษณ์ และบางแห่งจัดล่ามของตนเอง จึงควรตรวจระเบียบของสถานทูตนั้นก่อน สิ่งที่ล่ามช่วยได้แน่นอนคือการซ้อมคำถาม เตรียมคำอธิบายเอกสาร และตรวจความสอดคล้องของข้อมูลในแบบฟอร์ม