ขออยู่ต่อและเปลี่ยนประเภทวีซ่าในไทย

วีซ่าคือการตรวจลงตราที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยออกให้ก่อนเดินทาง ใช้แสดงเพื่อขอเข้าประเทศเท่านั้น ส่วนจำนวนวันที่อยู่ได้จริงมาจากตราประทับที่เจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองประทับที่ด่าน และเมื่อจะอยู่นานกว่านั้นต้องยื่นขออนุญาตอยู่ต่อกับสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองแยกอีกขั้นหนึ่ง สองสิ่งนี้คนละเรื่องกันและมีวันหมดอายุคนละชุด

ในประเทศไทยไม่มีการต่ออายุตราวีซ่าเดิม สิ่งที่ยื่นภายในประเทศคือการขออนุญาตอยู่ต่อในราชอาณาจักรตามแบบ ตม.7 ซึ่งพิจารณาจากเหตุผลการพำนัก เช่น ทำงาน สมรส หรือเกษียณ หากได้รับอนุมัติจะได้ตราประทับให้อยู่ต่อ ไม่ได้แก้ไขตราวีซ่าที่สถานทูตออกให้แต่อย่างใด

โดยทั่วไปผู้ที่เข้ามาด้วยสิทธิยกเว้นการตรวจลงตราหรือวีซ่าท่องเที่ยว สามารถยื่น ตม.7 ขออยู่ต่อเพื่อการท่องเที่ยวได้อีกช่วงหนึ่งที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง โดยมีค่าธรรมเนียมตามอัตราที่ประกาศ ผลการอนุมัติและจำนวนวันเป็นดุลพินิจของเจ้าหน้าที่ ควรยื่นก่อนวันครบกำหนดอนุญาตเพื่อไม่ให้กลายเป็นการอยู่เกินกำหนด

การเข้าออกถี่ด้วยสิทธิระยะสั้นติดต่อกันหลายรอบอาจถูกเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองซักถามเพิ่มเติมหรือปฏิเสธการเข้าเมือง เพราะถือเป็นการใช้สิทธิท่องเที่ยวเพื่อพำนักต่อเนื่อง ผู้ที่ต้องอยู่ยาวควรเลือกประเภทวีซ่าที่ตรงกับวัตถุประสงค์จริง เช่น Non-B สำหรับทำงาน หรือ Non-ED สำหรับศึกษา แทนการต่ออายุระยะสั้นซ้ำ

ใช้ต่อไม่ได้โดยอัตโนมัติ ใบอนุญาตทำงานผูกกับนายจ้าง ตำแหน่ง และสถานที่ทำงานที่ระบุไว้ เมื่อเปลี่ยนนายจ้างต้องดำเนินการยกเลิกและยื่นขอใหม่ตามขั้นตอนของกรมการจัดหางาน พร้อมทั้งแจ้งสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองเพื่อปรับสถานะการอยู่ต่อ ช่วงรอยต่อนี้ควรวางแผนล่วงหน้าเพื่อไม่ให้สิทธิพำนักขาดช่วง

ควรยื่นก่อนวันครบกำหนดอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักร โดยหลายสำนักงานแนะนำให้ยื่นล่วงหน้าประมาณ 15 ถึง 30 วันเพื่อเผื่อคิวและการขอเอกสารเพิ่ม การยื่นในวันสุดท้ายเสี่ยงต่อการอยู่เกินกำหนดหากเอกสารไม่ครบ ค่าธรรมเนียมคำขออยู่ต่อเป็นไปตามอัตราที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองประกาศ

อัตราค่าธรรมเนียมคำขออนุญาตอยู่ต่อในราชอาณาจักรเป็นอัตราตามกฎกระทรวงที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองประกาศไว้ ปัจจุบันอยู่ที่ 1,900 บาทต่อคำขอ (ข้อมูล ณ สิงหาคม 2569) ส่วนใบอนุญาตกลับเข้ามาในราชอาณาจักรและคำขออื่นมีอัตราแยกต่างหาก โปรดตรวจสอบอัตราล่าสุดที่ immigration.go.th ก่อนยื่น

หากคำขอไม่ได้รับอนุมัติ เจ้าหน้าที่จะกำหนดระยะเวลาสั้นให้จัดการเรื่องส่วนตัวและเดินทางออกนอกประเทศ ผู้ขอควรออกภายในกำหนดเพื่อไม่ให้มีประวัติอยู่เกินกำหนด และสามารถเตรียมเอกสารให้ครบถ้วนแล้วยื่นใหม่ในช่องทางที่เหมาะสม การชี้แจงเหตุผลพร้อมหลักฐานประกอบที่ชัดเจนช่วยลดโอกาสถูกปฏิเสธซ้ำ

ชุดพื้นฐานคือแบบ ตม.7 รูปถ่ายตามขนาดที่กำหนด สำเนาหนังสือเดินทางทุกหน้าที่มีตราประทับ หลักฐานที่พักและแบบแจ้งที่พักของเจ้าบ้าน พร้อมเอกสารสนับสนุนตามเหตุผลการอยู่ต่อ เช่น เอกสารนายจ้าง เอกสารสมรส หรือหลักฐานการเงิน แต่ละสำนักงานอาจขอเอกสารเพิ่มตามข้อเท็จจริงของแต่ละราย

ให้ยื่นที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองที่รับผิดชอบพื้นที่ที่พักอาศัยหรือที่ตั้งสถานประกอบการตามที่ระบุในเอกสาร ไม่ใช่สำนักงานใดก็ได้ หากย้ายที่พักหรือย้ายที่ทำงานข้ามจังหวัดต้องแจ้งเปลี่ยนแปลงและอาจต้องยื่นในพื้นที่ใหม่ ควรตรวจสอบเขตพื้นที่รับผิดชอบและระบบจองคิวของสำนักงานนั้นก่อนเดินทางไป

การแจ้งรับคนต่างด้าวเข้าพักอาศัยตามแบบ ตม.30 เป็นหน้าที่ของเจ้าบ้าน เจ้าของเคหสถาน ผู้จัดการโรงแรมหรือผู้ให้เช่า ไม่ใช่ของผู้พำนักโดยตรง แต่ในทางปฏิบัติหลักฐานการแจ้งมักถูกขอประกอบการยื่นขออยู่ต่อและการรายงานตัว 90 วัน ผู้เช่าจึงควรขอสำเนาหลักฐานการแจ้งเก็บไว้ทุกครั้ง

ให้ไปแจ้งด้วยตนเองที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในพื้นที่โดยเร็วที่สุด กรณีแจ้งล่าช้ามีค่าปรับตามที่กฎหมายกำหนด และหากถูกตรวจพบระหว่างการตรวจสอบอาจมีอัตราสูงขึ้น การรายงานล่าช้าไม่ทำให้สิทธิการพำนักสิ้นสุดทันที แต่เป็นประวัติที่เจ้าหน้าที่เห็นได้เมื่อพิจารณาคำขออยู่ต่อครั้งถัดไป

จำเป็นเมื่อผู้ที่ได้รับอนุญาตให้อยู่ต่อจะเดินทางออกนอกประเทศแล้วกลับเข้ามาโดยยังใช้สิทธิการอยู่ต่อเดิม หากออกนอกประเทศโดยไม่มีใบอนุญาตกลับเข้ามา สิทธิการอยู่ต่อจะสิ้นสุดทันทีและต้องเริ่มกระบวนการใหม่ ใบอนุญาตมีทั้งแบบครั้งเดียวและหลายครั้ง ขอได้ที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองหรือเคาน์เตอร์ที่สนามบิน

เมื่อเปลี่ยนที่พักอาศัย เจ้าบ้านหรือผู้ให้เช่ารายใหม่ต้องแจ้ง ตม.30 สำหรับที่พักใหม่ และผู้พำนักควรปรับปรุงที่อยู่ในระบบรายงานตัว 90 วันให้ตรงกัน หากที่อยู่ในเอกสารไม่ตรงกับที่อยู่จริง คำขออยู่ต่อครั้งถัดไปอาจถูกขอเอกสารเพิ่มเติมหรือให้ชี้แจงก่อนพิจารณา

โดยหลักมีสามเส้นทาง คือ Non-O เพื่อการใช้ชีวิตบั้นปลายซึ่งขออยู่ต่อปีต่อปี Non-OA ที่ยื่นจากต่างประเทศและมีเงื่อนไขประกันสุขภาพ และ Non-OX สำหรับบางสัญชาติที่ให้สิทธิพำนักระยะยาวกว่าโดยมีเกณฑ์การเงินและประกันสูงกว่า ทั้งสามแบบมีผู้พิจารณาและเอกสารไม่เหมือนกัน ควรเลือกให้ตรงกับสถานะจริง

แนวปฏิบัติที่ใช้กันคือมีเงินฝากในบัญชีธนาคารในประเทศไทยตามจำนวนที่กำหนด หรือมีรายได้ประจำต่อเดือนตามเกณฑ์ หรือใช้สองอย่างรวมกันให้ครบยอดต่อปี โดยเงินฝากต้องอยู่ในบัญชีตามระยะเวลาที่กำหนดก่อนและหลังยื่น ตัวเลขและระยะเวลาการฝากอ้างอิงประกาศของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ควรตรวจสอบอัตราล่าสุดก่อนโอนเงิน

วีซ่าประเภทเพื่อการใช้ชีวิตบั้นปลายไม่ได้ให้สิทธิทำงาน หากต้องการทำงานต้องเปลี่ยนไปใช้ประเภทที่รองรับและขอใบอนุญาตทำงานตามกฎหมาย การรับงานโดยไม่มีใบอนุญาตมีโทษและกระทบต่อการพิจารณาอยู่ต่อในอนาคต ผู้ที่ต้องการทั้งพำนักยาวและทำงานควรพิจารณาช่องทางอื่น เช่น LTR ที่มีเงื่อนไขเฉพาะ

โดยทั่วไปคู่สมรสสามารถยื่นขออยู่ต่อในฐานะผู้ติดตามได้ โดยต้องแสดงทะเบียนสมรสที่ผ่านการรับรองและแปลตามที่หน่วยงานกำหนด พร้อมหลักฐานการเงินของผู้ยื่นหลัก เงื่อนไขและจำนวนวันที่อนุญาตขึ้นกับดุลพินิจของเจ้าหน้าที่และประเภทวีซ่าของผู้ยื่นหลัก จึงควรเตรียมเอกสารความสัมพันธ์ให้ครบตั้งแต่ต้น

ต้องมีวีซ่าประเภทคนอยู่ชั่วคราวรหัส O ตามเหตุผลสมรส แล้วยื่น ตม.7 ขออยู่ต่อพร้อมทะเบียนสมรส ทะเบียนบ้านและบัตรประชาชนของคู่สมรสไทย ภาพถ่ายที่แสดงการอยู่ร่วมกัน แผนที่ที่พัก และหลักฐานการเงินตามเกณฑ์ เจ้าหน้าที่อาจนัดตรวจสอบที่พักอาศัยก่อนอนุมัติ

สิทธิพำนักในฐานะผู้ติดตามไม่ได้รวมสิทธิทำงาน หากผู้ติดตามต้องการทำงานต้องมีนายจ้างยื่นขอใบอนุญาตทำงานและปรับสถานะการพำนักให้สอดคล้อง การทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตส่งผลทั้งต่อผู้ทำงานและนายจ้าง และอาจกระทบการพิจารณาอยู่ต่อของทั้งครอบครัวในรอบถัดไป

การมีถิ่นที่อยู่ถาวรคือสถานะตามกฎหมายที่ทำให้ไม่ต้องขออยู่ต่อเป็นรอบและไม่ต้องรายงานตัว 90 วัน แต่มีโควตาต่อสัญชาติต่อปีและเงื่อนไขคุณสมบัติที่เข้มกว่ามาก เช่น ระยะเวลาการถือวีซ่าต่อเนื่องและหลักฐานภาษี ส่วนวีซ่าระยะยาวเป็นการอนุญาตชั่วคราวที่ต้องรักษาเงื่อนไขต่อเนื่องทุกปี

การพำนักด้วยเหตุผลการศึกษาไม่ได้ให้สิทธิทำงานโดยอัตโนมัติ หากจะทำงานต้องมีใบอนุญาตทำงานที่ถูกต้องและต้องเป็นงานที่กฎหมายเปิดให้ทำได้ นักเรียนควรตรวจสอบเงื่อนไขกับสถานศึกษาและกรมการจัดหางานก่อนรับงาน เพราะการทำงานโดยไม่ได้รับอนุญาตกระทบทั้งสถานะนักเรียนและการอยู่ต่อ

ได้หากสถาบันที่เรียนได้รับอนุญาตให้เปิดสอนและอยู่ในกลุ่มที่หน่วยงานรับรองสำหรับการยื่นวีซ่า โดยผู้เรียนต้องแสดงหลักฐานการลงทะเบียน ตารางเรียน และการเข้าเรียนตามเกณฑ์ การขออยู่ต่อรอบถัดไปมักพิจารณาจากสถิติการเข้าเรียนและผลการเรียน จึงไม่ควรใช้ช่องทางนี้เพียงเพื่อพำนัก

เมื่อเหตุผลการพำนักสิ้นสุด สิทธิการอยู่ต่อจะสิ้นสุดตามวันที่อนุญาตไว้ ผู้ที่ต้องการอยู่ต่อควรเปลี่ยนเหตุผลการพำนัก เช่น มีนายจ้างยื่นขอ Non-B และใบอนุญาตทำงาน หรือเดินทางออกแล้วยื่นวีซ่าประเภทใหม่จากต่างประเทศ ควรเริ่มดำเนินการก่อนวันครบกำหนดเพื่อไม่ให้เกิดช่วงพำนักเกินกำหนด

ผู้ถือ LTR รายงานตัวปีละหนึ่งครั้งแทนทุก 90 วัน แต่หน้าที่แจ้งที่พักของเจ้าบ้านตาม ตม.30 ยังคงอยู่ทุกครั้งที่เดินทางกลับเข้าประเทศหรือเปลี่ยนที่พัก ส่วนผู้ถือ DTV ที่อยู่ต่อเนื่องเกิน 90 วันยังต้องรายงานตัว 90 วันตามปกติ

ไม่ต้อง เพราะ DTV เป็นวีซ่าประเภท multiple entry อยู่แล้ว การเดินทางออกและกลับเข้ามาจะได้รับอนุญาตให้อยู่ใหม่ 180 วันนับจากวันเข้า แต่ถ้าอยู่ระหว่างการได้รับอนุญาตให้อยู่ต่อจากสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง (ต่อ 180 วันในไทย) การออกนอกประเทศจะทำให้สิทธิอยู่ต่อสิ้นสุด จึงควรวางแผนวันเดินทางให้สอดคล้อง

แนวปฏิบัติทั่วไปคือยื่นได้ล่วงหน้าประมาณ 30-45 วันก่อนวันสิ้นสุดการอนุญาตให้อยู่ในราชอาณาจักร และต้องยื่นก่อนวันหมดอายุเสมอ เพราะการยื่นหลังหมดอายุแม้เพียงวันเดียวถือเป็น overstay ทันที เอกสารหลักคือแบบ ตม.7 รูปถ่าย สำเนาหนังสือเดินทางทุกหน้าที่มีตราประทับ ใบรับแจ้งที่พัก (TM30) และเอกสารสนับสนุนตามเหตุผลการอยู่ต่อ ค่าธรรมเนียม 1,900 บาท ทีมงานเราช่วยจัดชุดเอกสารและตรวจความครบถ้วนก่อนวันนัด เพื่อลดโอกาสถูกให้กลับไปแก้เอกสาร

TM30 เป็นหน้าที่ของเจ้าบ้าน เจ้าของห้อง หรือผู้ครอบครองเคหสถานที่ต้องแจ้งว่ามีคนต่างด้าวเข้าพัก ภายใน 24 ชั่วโมงนับแต่เข้าพัก ส่วนการรายงานตัว 90 วัน (ตม.47) เป็นหน้าที่ของคนต่างด้าวเองที่อยู่ในไทยต่อเนื่องครบ 90 วัน ต้องแจ้งที่อยู่ปัจจุบัน ยื่นได้ที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ทางไปรษณีย์ หรือระบบออนไลน์ในช่วง 15 วันก่อนถึงกำหนดจนถึง 7 วันหลังกำหนด สองเรื่องนี้แยกกันคนละหน้าที่ และการมี TM30 ครบถ้วนมักถูกเรียกดูตอนยื่น ตม.7

Re-entry permit ใช้รักษาสิทธิการอยู่ต่อที่ได้รับอนุญาตไว้เมื่อต้องเดินทางออกนอกประเทศ หากไม่ทำ การอนุญาตให้อยู่ต่อจะสิ้นสุดทันทีที่ออกจากราชอาณาจักร แบบ single ค่าธรรมเนียม 1,000 บาท เหมาะกับผู้ที่เดินทางออกครั้งเดียวก่อนรอบต่ออายุถัดไป ส่วน multiple 3,800 บาท คุ้มกว่าเมื่อออกนอกประเทศตั้งแต่ 4 ครั้งขึ้นไปในรอบอนุญาตเดียวกัน ขอได้ที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองหรือเคาน์เตอร์ที่สนามบินก่อนเช็กอิน

กรณีเข้ามาด้วยการยกเว้นวีซ่าหรือวีซ่าท่องเที่ยว สามารถขอเปลี่ยนเป็น Non-Immigrant ในไทยได้ตามหลักเกณฑ์ โดยต้องเหลือวันอนุญาตไม่น้อยกว่า 15 วัน (บางสำนักงานกำหนด 21 วัน) และมีเอกสารสนับสนุนตามประเภทที่ขอเปลี่ยน ค่าธรรมเนียมเปลี่ยนประเภท 2,000 บาท เมื่อได้ Non-Immigrant 90 วันแล้วจึงยื่น ตม.7 ขออยู่ต่อ 1 ปีต่อไป กรณีเอกสารนายจ้างยังไม่พร้อม การออกไปยื่นที่สถานทูตนอกประเทศบางครั้งเร็วกว่า เราช่วยประเมินสองทางเลือกให้ก่อนตัดสินใจ

แนวทางที่ใช้กันคือ เงินฝากในบัญชีธนาคารไทยของผู้ยื่น 400,000 บาท คงอยู่ต่อเนื่องไม่น้อยกว่า 2 เดือนก่อนวันยื่น หรือแสดงรายได้ประจำเดือนไม่น้อยกว่า 40,000 บาทพร้อมหนังสือรับรองรายได้จากสถานทูต หรือใช้วิธีผสมให้ครบตามเกณฑ์รวมทั้งปี เอกสารประกอบสำคัญคือทะเบียนสมรส ทะเบียนบ้านและบัตรประชาชนของคู่สมรสไทย ภาพถ่ายคู่ในบ้านพัก และแผนที่ที่พัก เจ้าหน้าที่อาจนัดเยี่ยมบ้านเพื่อยืนยันการอยู่ร่วมกันจริง

สำหรับการต่ออายุในไทย เงินฝาก 800,000 บาทต้องอยู่ในบัญชีไม่น้อยกว่า 2 เดือนก่อนวันยื่น จากนั้นต้องคงไว้ต่ออีก 3 เดือนหลังได้รับอนุญาต และตลอดปีต้องคงยอดไม่ต่ำกว่า 400,000 บาท หรือใช้รายได้เดือนละ 65,000 บาทแทนก็ได้ กรณี O-A ที่ยื่นจากต่างประเทศต้องมีประกันสุขภาพตามวงเงินที่ประกาศกำหนดและใบรับรองประวัติอาชญากรรมเพิ่ม การวางแผนวันโอนเงินผิดจังหวะเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดที่ทำให้ต้องเลื่อนยื่น

โรงเรียนต้องได้รับอนุญาตจากกระทรวงศึกษาธิการและออกหนังสือรับรองการเป็นนักเรียนพร้อมเอกสารสถานศึกษาให้ทุกรอบการต่ออายุ ตม. มักอนุญาตครั้งละ 90 วันสำหรับหลักสูตรภาษา และพิจารณาจากอัตราการเข้าเรียนจริง บางสำนักงานเรียกสัมภาษณ์หรือทดสอบภาษาเบื้องต้น การขาดเรียนสะสมเป็นเหตุผลที่ถูกปฏิเสธบ่อย นักเรียนที่ต้องการทำงานควบต้องเปลี่ยนไปใช้วีซ่าที่รองรับการทำงานพร้อมใบอนุญาตทำงาน

ขั้นแรกคือแจ้งเกิดที่สำนักทะเบียนท้องถิ่นภายใน 15 วันเพื่อรับสูติบัตรไทย จากนั้นแจ้งเกิดต่อสถานทูตของประเทศตนเพื่อออกหนังสือเดินทางให้เด็ก เมื่อมีหนังสือเดินทางแล้วจึงยื่นขอ Non-Immigrant ประเภทติดตามครอบครัวและขออยู่ต่อให้สอดคล้องกับผู้ปกครอง สูติบัตรไทยที่จะใช้กับต่างประเทศต้องแปลอังกฤษและรับรองที่กรมการกงสุลก่อน เราจัดการขั้นตอนแปล-รับรอง-ยื่น ตม. ให้ครบในชุดเดียวได้

กรณี O-A และ O-X มีข้อกำหนดประกันสุขภาพตามประกาศ โดยต้องคุ้มครองทั้งผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยในตามวงเงินที่กำหนด และกรมธรรม์ต้องอยู่ในระบบตรวจสอบของ longstay.tgia.org หากซื้อจากบริษัทไทย ส่วนกรมธรรม์ต่างประเทศต้องใช้แบบฟอร์มรับรองของสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองที่บริษัทประกันลงนาม สำหรับ LTR ใช้เกณฑ์ของ BOI ซึ่งยอมรับเงินฝากทดแทนได้ ควรตรวจวันคุ้มครองให้ครอบคลุมตลอดช่วงที่ขออยู่ต่อ ไม่ใช่แค่วันที่ยื่น

หลักปฏิบัติคือใช้เล่มเดียวกันตลอดตั้งแต่ขอวีซ่า เข้าเมือง ต่ออายุ จนถึงเดินทางออก เพราะประวัติการเข้าเมืองผูกกับเลขหนังสือเดินทางที่ใช้ประทับตรา หากจำเป็นต้องเปลี่ยนเล่ม เช่น เล่มเดิมหมดอายุ ต้องนำเล่มเก่าที่มีตราประทับและวีซ่าไปแสดงคู่กับเล่มใหม่ และแจ้ง ตม. เพื่อโอนบันทึกการอนุญาต การสลับเล่มโดยไม่แจ้งทำให้ข้อมูลในระบบไม่ตรงและมีปัญหาตอนต่ออายุ

ขึ้นอยู่กับประเภทและสถานะของคดี ความผิดลหุโทษที่จบด้วยค่าปรับมักไม่กระทบการต่ออายุโดยตรง แต่ความผิดที่มีโทษจำคุก คดียาเสพติด หรือความผิดเกี่ยวกับการเข้าเมือง มีน้ำหนักมากในการพิจารณาและอาจเข้าข่ายบุคคลต้องห้าม กรณีคดียังอยู่ระหว่างพิจารณา ตม. อาจอนุญาตให้อยู่ต่อเป็นช่วงสั้นเพื่อดำเนินคดี ควรให้ทนายความประเมินสถานะคดีคู่กับการวางแผนวีซ่า เพราะการยื่นโดยไม่แจ้งข้อเท็จจริงจะยิ่งเพิ่มความเสี่ยง