จดทะเบียนรถและโอนกรรมสิทธิ์ในชื่อชาวต่างชาติ

ได้ กฎหมายว่าด้วยรถยนต์ไม่ได้ห้ามคนต่างด้าวเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์รถ สิ่งที่นายทะเบียนต้องการคือการพิสูจน์ตัวบุคคลและที่อยู่ในราชอาณาจักร โดยทั่วไปคือหนังสือเดินทางพร้อมหน้าตรวจลงตราที่ยังมีผล และหลักฐานที่อยู่ซึ่งอาจเป็นใบรับรองถิ่นที่อยู่จากสถานเอกอัครราชทูตของตน หนังสือรับรองที่อยู่จากสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง หรือทะเบียนบ้าน ท.ร.13 หากมีชื่ออยู่ เอกสารทุกฉบับต้องยังไม่หมดอายุตามที่สำนักงานขนส่งกำหนดในวันยื่น

มีสองช่องทางหลัก ช่องทางแรกคือสถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลของประเทศผู้ยื่นออกหนังสือรับรองที่อยู่ให้ ซึ่งบางแห่งออกเป็นภาษาอังกฤษและต้องแปลเป็นไทยพร้อมรับรองคำแปล ช่องทางที่สองคือสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองในพื้นที่ออกหนังสือรับรองที่พักอาศัย โดยมักขอให้แนบแบบแจ้งที่พัก ตม.30 สัญญาเช่า และรูปถ่าย ควรสอบถามสำนักงานขนส่งที่จะยื่นก่อนว่ารับแบบใด เพราะแต่ละพื้นที่กำหนดรายละเอียดต่างกัน

ผู้โอนและผู้รับโอนต้องลงนามในแบบคำขอโอนและรับโอน พร้อมสมุดคู่มือจดทะเบียนรถเล่มจริง สำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของทั้งสองฝ่าย และหลักฐานที่อยู่ของผู้รับโอน กฎหมายว่าด้วยรถยนต์กำหนดให้แจ้งการโอนต่อนายทะเบียนภายในสิบห้าวันนับแต่วันโอน หากพ้นกำหนดมีโทษปรับ ทางที่ปลอดภัยคือไปดำเนินการที่สำนักงานขนส่งพร้อมกันทั้งสองฝ่าย หรือใช้หนังสือมอบอำนาจที่ลงนามครบถ้วน

ต้องยื่นคำขอแจ้งย้ายรถออกที่สำนักงานขนส่งจังหวัดต้นทาง แล้วนำหลักฐานการแจ้งย้ายไปแจ้งย้ายเข้าที่จังหวัดปลายทาง นายทะเบียนปลายทางจะกำหนดหมายเลขทะเบียนใหม่และบันทึกในสมุดคู่มือจดทะเบียนรถ กรณีรถมีภาระผูกพันเช่าซื้อ ต้องได้รับความยินยอมจากผู้ให้เช่าซื้อซึ่งเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ในเล่มก่อน มิฉะนั้นนายทะเบียนจะไม่รับดำเนินการ

ต้องแจ้งไม่ใช้รถตลอดไปหรือดำเนินการตามที่นายทะเบียนกำหนด และคืนแผ่นป้ายทะเบียนพร้อมสมุดคู่มือจดทะเบียนรถ จากนั้นทำพิธีการส่งออกกับกรมศุลกากร ประเทศปลายทางมักขอสมุดคู่มือจดทะเบียนรถฉบับแปลเป็นภาษาอังกฤษพร้อมรับรองคำแปลโดยกรมการกงสุล และหนังสือรับรองว่าไม่มีภาระผูกพัน จึงควรเตรียมชุดแปลและนิติกรณ์ล่วงหน้าก่อนรถออกจากท่า

ได้ตามหลักตัวแทนใน ป.พ.พ. โดยใช้แบบหนังสือมอบอำนาจที่ระบุกิจการชัดเจน เช่น โอนกรรมสิทธิ์ แจ้งย้าย ต่อภาษี หรือขอเล่มทะเบียนใหม่ พร้อมแนบสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของผู้มอบและผู้รับมอบที่ลงนามรับรองสำเนาถูกต้อง ควรระบุทะเบียนรถและเลขตัวถังในหนังสือมอบอำนาจ เพราะนายทะเบียนจะตรวจเทียบกับเล่มทะเบียน

ทนายความผู้ทำคำรับรองลายมือชื่อและเอกสารที่ขึ้นทะเบียนกับสภาทนายความในพระบรมราชูปถัมภ์ รับรองได้ว่าผู้ลงนามได้ลงลายมือชื่อต่อหน้าตนจริงและได้แสดงเอกสารพิสูจน์ตัวบุคคล การรับรองนี้ใช้ประกอบเอกสารที่จะส่งไปใช้ต่างประเทศเป็นหลัก ส่วนงานภายในประเทศที่ยื่นต่อนายทะเบียน สำนักงานขนส่งจะดูความครบถ้วนของแบบฟอร์มและหลักฐานประกอบเป็นสำคัญ

แจ้งความไว้เป็นหลักฐานที่สถานีตำรวจเพื่อขอบันทึกประจำวัน แล้วยื่นคำขอใบแทนสมุดคู่มือจดทะเบียนรถที่สำนักงานขนส่งที่รถจดทะเบียนอยู่ พร้อมหลักฐานพิสูจน์ตัวบุคคลของผู้ถือกรรมสิทธิ์ หากรถติดภาระเช่าซื้อ ผู้ให้เช่าซื้อในฐานะเจ้าของกรรมสิทธิ์ต้องเป็นผู้ยื่นหรือมอบอำนาจ ระหว่างรอใบแทนจะโอนหรือย้ายรถไม่ได้

ตามหลักเกณฑ์ของกรมการขนส่งทางบก รถยนต์นั่งส่วนบุคคลไม่เกินเจ็ดคนต้องตรวจสภาพเมื่อมีอายุการใช้งานครบเจ็ดปีนับแต่วันจดทะเบียนครั้งแรก รถจักรยานยนต์ต้องตรวจเมื่อครบห้าปี การตรวจทำได้ที่สถานตรวจสภาพรถเอกชนที่ได้รับอนุญาต ซึ่งจะออกใบรับรองการตรวจสภาพให้ใช้ยื่นต่อภาษี รถที่ดัดแปลงสภาพต้องแจ้งแก้ไขรายการในเล่มทะเบียนก่อน มิฉะนั้นอาจไม่ผ่านการตรวจ

ได้ กฎหมายไม่ได้ห้ามชาวต่างชาติเป็นเจ้าของรถ แต่การจดทะเบียนต้องแสดงหลักฐานถิ่นที่อยู่ในไทย เช่น ใบรับรองถิ่นที่อยู่จากสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง หนังสือรับรองจากสถานทูต หรือใบอนุญาตทำงาน พร้อมหนังสือเดินทางที่มีวีซ่าซึ่งยังไม่หมดอายุ สำนักงานขนส่งแต่ละแห่งอาจกำหนดอายุเอกสารต่างกัน จึงควรยืนยันก่อนยื่น

ต้องใช้สมุดคู่มือจดทะเบียนรถ (เล่มทะเบียน) สัญญาซื้อขายหรือหลักฐานการโอน แบบคำขอโอนและรับโอนที่ลงนามทั้งผู้โอนและผู้รับโอน สำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของทั้งสองฝ่าย และหลักฐานถิ่นที่อยู่กรณีผู้รับโอนเป็นชาวต่างชาติ โดยทั่วไปดำเนินการที่สำนักงานขนส่งเสร็จภายในวันเดียวหากเอกสารครบและรถไม่ต้องตรวจสภาพเพิ่ม

ต้องแจ้งย้ายออกที่สำนักงานขนส่งจังหวัดต้นทาง แล้วนำเล่มทะเบียนไปแจ้งย้ายเข้าที่จังหวัดปลายทาง พร้อมนำรถเข้าตรวจสภาพเพื่อตรวจเลขตัวถังและเลขเครื่องยนต์ จากนั้นจะได้รับแผ่นป้ายทะเบียนใหม่ตามจังหวัดปลายทาง ควรทำให้เสร็จก่อนถึงกำหนดต่อภาษีประจำปีเพื่อลดความยุ่งยาก

โดยหลักเจ้าของตามเล่มทะเบียนคือบริษัทผู้ให้เช่าซื้อ จึงไม่สามารถโอนกรรมสิทธิ์ให้บุคคลอื่นได้จนกว่าจะปิดบัญชีและได้รับเล่มทะเบียนกับหนังสือมอบอำนาจจากบริษัท การ 'ขายดาวน์' โดยไม่แจ้งบริษัทผู้ให้เช่าซื้อทำให้ผู้ขายยังคงมีความรับผิดตามสัญญาและอาจเป็นการผิดสัญญา

โดยทั่วไปต้องใช้หนังสือเดินทางพร้อมหน้าตรวจลงตราที่ยังมีผล หลักฐานถิ่นที่อยู่ในไทย (ใบรับรองถิ่นที่อยู่จากสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง หนังสือรับรองที่อยู่จากสถานทูตของตน หรือใบอนุญาตทำงาน) และใบรับรองแพทย์ที่ออกไม่เกินระยะเวลาที่สำนักงานขนส่งกำหนด จากนั้นเข้ารับการอบรม ทดสอบสมรรถภาพร่างกาย ทดสอบข้อเขียนและทดสอบขับรถ เอกสารภาษาต่างประเทศต้องมีคำแปลภาษาไทยที่รับรองแล้ว รายละเอียดและอายุเอกสารต่างกันในแต่ละสำนักงาน ควรยืนยันล่วงหน้า

รถยนต์นั่งส่วนบุคคลไม่เกิน 7 คนต้องตรวจสภาพก่อนต่อภาษีเมื่อมีอายุใช้งานครบตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด ส่วนรถจักรยานยนต์มีเกณฑ์อายุของตนเอง ตรวจได้ที่สถานตรวจสภาพรถเอกชนที่ได้รับอนุญาต (ตรอ.) หรือสำนักงานขนส่งในกรณีที่ต้องตรวจโดยเจ้าหน้าที่ เช่น รถที่แจ้งย้าย เปลี่ยนสี เปลี่ยนเครื่องยนต์ หรือรถที่ระงับทะเบียนแล้ว

ต้องแจ้งต่อนายทะเบียนภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดนับแต่วันเปลี่ยน พร้อมนำรถเข้าตรวจสภาพเพื่อบันทึกรายการในสมุดคู่มือจดทะเบียน กรณีเปลี่ยนเครื่องยนต์ต้องมีหลักฐานที่มาของเครื่อง เช่น ใบเสร็จหรือใบแจ้งจำหน่าย และหมายเลขเครื่องต้องตรงกับเอกสาร การไม่แจ้งมีโทษปรับและทำให้ข้อมูลทะเบียนไม่ตรงกับรถ ซึ่งกระทบการโอนและการเคลมประกัน

ต้องติดตั้งโดยผู้ติดตั้งที่ได้รับความเห็นชอบ มีวิศวกรรับรอง และนำรถไปแจ้งเปลี่ยนแปลงรายการต่อนายทะเบียนเพื่อบันทึกในเล่มทะเบียน ถังบรรจุก๊าซมีกำหนดตรวจและทดสอบตามรอบที่กำหนด หากไม่บันทึกรายการหรือปล่อยให้การตรวจถังขาดอายุ จะต่อภาษีไม่ได้และอาจถูกปฏิเสธความคุ้มครองตามกรมธรรม์

ยื่นคำขอใบแทนสมุดคู่มือจดทะเบียนรถที่สำนักงานขนส่งที่รถจดทะเบียนอยู่ พร้อมเอกสารประจำตัวเจ้าของรถ และบันทึกประจำวันของพนักงานสอบสวนกรณีเจ้าหน้าที่ร้องขอ หากรถติดภาระเช่าซื้อ ผู้ยื่นคือบริษัทผู้ให้เช่าซื้อในฐานะผู้ถือกรรมสิทธิ์ หากเจ้าของอยู่ต่างประเทศต้องมอบอำนาจโดยรับรองลายมือชื่อที่สถานทูตไทยหรือผ่านระบบ Apostille แล้วแปลรับรอง

ควรตรวจว่าเลขตัวถังและเลขเครื่องยนต์ตรงกับที่ระบุในเล่มทะเบียน ตรวจรายการผู้ถือกรรมสิทธิ์ว่าเป็นชื่อผู้ขายจริงหรือยังเป็นบริษัทเช่าซื้อ ตรวจภาระภาษีค้างชำระ และตรวจว่ามีบันทึกการเปลี่ยนสี เปลี่ยนเครื่อง หรือดัดแปลงที่ยังไม่แจ้งหรือไม่ ควรทำสัญญาซื้อขายเป็นลายลักษณ์อักษรและโอนที่สำนักงานขนส่งพร้อมกันทั้งสองฝ่ายเพื่อลดความเสี่ยง

โดยทั่วไปต้องมีกรมธรรม์หรือเลขที่กรมธรรม์ ใบขับขี่ของผู้ขับขณะเกิดเหตุ สมุดคู่มือจดทะเบียนรถ บันทึกประจำวันของพนักงานสอบสวน ใบเสนอราคาซ่อมหรือใบเสร็จค่ารักษาพยาบาล และหนังสือมอบอำนาจกรณีให้ผู้อื่นดำเนินการแทน เอกสารภาษาต่างประเทศที่ใช้ประกอบ เช่น ใบขับขี่หรือหนังสือรับรอง ควรมีคำแปลภาษาไทยที่รับรองแล้ว

หมายเลขทะเบียนที่ได้จากการประมูลของกรมการขนส่งทางบกเป็นสิทธิของผู้ประมูลและสามารถนำไปใช้กับรถของตนตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด รวมถึงการย้ายหมายเลขไปใช้กับรถคันอื่นภายใต้เงื่อนไขและเอกสารที่นายทะเบียนกำหนด ควรตรวจสอบหลักเกณฑ์ปัจจุบันกับสำนักงานขนส่ง เนื่องจากระเบียบเรื่องการโอนสิทธิและการนำไปใช้มีการปรับปรุงเป็นระยะ

ให้แปลเป็นภาษาปลายทางโดยผู้แปลที่รับผิดชอบคำแปล แล้วนำไปรับรองคำแปลที่กองสัญชาติและนิติกรณ์ กรมการกงสุล จากนั้นตามระบบของประเทศปลายทางอาจต้องรับรองต่อที่สถานทูตของประเทศนั้นในไทย หรือขอ Apostille หากประเทศปลายทางและไทยใช้ระบบดังกล่าวร่วมกันในขณะยื่น ควรยืนยันข้อกำหนดกับหน่วยงานผู้รับเอกสารก่อนเริ่มขั้นตอน

ทำได้โดยมอบอำนาจให้ผู้แทนดำเนินการที่สำนักงานขนส่ง โดยหนังสือมอบอำนาจต้องระบุทะเบียนรถ เลขตัวรถ และขอบเขตการดำเนินการชัดเจน หากลงนามในต่างประเทศ ควรให้สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยรับรองลายมือชื่อ พร้อมแนบสำเนาหนังสือเดินทางที่รับรองแล้ว

สำนักงานขนส่งมักขอหนังสือรับรองที่อยู่จากสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองหรือจากสถานทูตของตนในไทย ประกอบกับหนังสือเดินทาง วีซ่าที่ยังมีผล และหลักฐานการพักอาศัย เช่น สัญญาเช่าและใบแจ้งที่พัก TM30 รูปแบบที่ยอมรับต่างกันตามสำนักงาน ควรสอบถามล่วงหน้า

ต้องได้รับความยินยอมจากผู้ให้เช่าซื้อหรือผู้ทรงสิทธิตามสมุดคู่มือจดทะเบียนก่อน โดยมักขอหนังสือยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษรและสำเนาเอกสารของนิติบุคคลผู้ให้สินเชื่อ หากใช้ต่างประเทศจะต้องแปลและรับรองคำแปลให้ตรงชื่อคู่สัญญาทุกจุด

แนวปฏิบัติของนายทะเบียนคือขอคำแปลภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษที่รับรองความถูกต้อง โดยคำแปลต้องระบุชื่อผู้ถือ วันเดือนปีเกิด ประเภทรถที่ขับได้ วันออกและวันสิ้นอายุตรงกับต้นฉบับทุกจุด บางสำนักงานขอให้สถานทูตของประเทศผู้ออกใบอนุญาตรับรองเพิ่ม จึงควรถามสำนักงานขนส่งที่จะยื่นก่อน

โดยทั่วไปต้องมีหนังสือแสดงการจดทะเบียนรถของประเทศต้นทาง หนังสือเดินทางผู้นำเข้า หลักฐานประกันภัยที่คุ้มครองในไทย และเอกสารตามระเบียบการนำเข้าชั่วคราวของกรมศุลกากร เอกสารต่างประเทศที่ไม่ใช่ภาษาอังกฤษมักต้องแปลและรับรองคำแปล ควรยื่นคำร้องล่วงหน้าเพราะมีการกำหนดจำนวนวันที่อยู่ในประเทศ

ทำได้เมื่อหนังสือมอบอำนาจระบุอำนาจโอนกรรมสิทธิ์รถและรายละเอียดรถชัดเจน ลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลใหญ่ไทยในประเทศนั้น หรือรับรองตามกฎหมายประเทศนั้นแล้วนำมารับรองคำแปล พร้อมสำเนาหนังสือเดินทางที่รับรอง เพื่อให้นายทะเบียนขนส่งรับดำเนินการ

ตามแนวปฏิบัติทั่วไปต้องมีเล่มทะเบียนรถ หลักฐานการปลอดภาระผูกพันหรือหนังสือยินยอมจากผู้ให้เช่าซื้อ ใบเสร็จหรือสัญญาซื้อขาย เอกสารผู้ขนส่ง และแบบพิธีการส่งออกของกรมศุลกากร หากผู้รับปลายทางต้องการเอกสารรับรองเพิ่ม จะต้องแปลและรับรองคำแปลตามที่ประเทศนั้นกำหนด

ระหว่างที่ยังมีภาระผูกพัน กรรมสิทธิ์ยังอยู่กับผู้ให้เช่าซื้อ การโอนหรือส่งออกจึงต้องมีหนังสือยินยอมจากผู้ให้เช่าซื้อหรือปิดบัญชีก่อน แนวปฏิบัติคือขอหนังสือปลอดภาระและเอกสารรับมอบเล่มทะเบียน แล้วจึงยื่นเรื่องต่อนายทะเบียนหรือศุลกากร

ต้องใช้สมุดคู่มือจดทะเบียนรถฉบับจริง สัญญาซื้อขายหรือหลักฐานการโอน แบบคำขอโอนและรับโอน สำเนาบัตรประจำตัวหรือหนังสือเดินทางของทั้งสองฝ่ายพร้อมลงนามรับรอง และหนังสือมอบอำนาจติดอากรแสตมป์หากไม่ไปด้วยตนเอง ขั้นตอนคือยื่นคำขอ ตรวจสภาพรถเมื่อเจ้าหน้าที่กำหนด ชำระค่าธรรมเนียมและภาษี แล้วรับเล่มที่แก้ไขชื่อผู้ถือกรรมสิทธิ์

ต้องได้รับความยินยอมจากผู้ให้เช่าซื้อซึ่งเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ตามเล่มทะเบียน ในทางปฏิบัติสถาบันการเงินจะออกหนังสือยินยอมและมอบอำนาจให้ดำเนินการเฉพาะเรื่อง เช่น ย้ายจังหวัดหรือเปลี่ยนสี ส่วนการโอนกรรมสิทธิ์เต็มรูปแบบมักต้องปิดสัญญาก่อน ควรสอบถามเงื่อนไขและเวลาการออกเอกสารกับผู้ให้เช่าซื้อก่อนวางแผนวันไปสำนักงานขนส่ง

ควรมีสำเนาสมุดคู่มือจดทะเบียน หนังสือยินยอมให้ใช้รถจากเจ้าของหรือสัญญาเช่า กรมธรรม์ประกันภัยที่ระบุขอบเขตผู้ขับขี่ และใบขับขี่ที่ใช้ได้ตามกฎหมายไทย หากผู้ขับเป็นชาวต่างชาติควรมีใบขับขี่ระหว่างประเทศหรือใบขับขี่ไทย เพราะการใช้ใบขับขี่ต่างประเทศที่ไม่เข้าเงื่อนไขอาจกระทบทั้งค่าปรับและสิทธิเรียกร้องค่าสินไหม

ยื่นคำขอแจ้งย้ายออกที่สำนักงานขนส่งจังหวัดต้นทางเพื่อรับหลักฐานการแจ้งย้าย จากนั้นนำรถเข้าตรวจสภาพและยื่นแจ้งย้ายเข้าที่สำนักงานขนส่งจังหวัดภูเก็ตพร้อมสมุดคู่มือ เอกสารผู้ถือกรรมสิทธิ์ และหลักฐานที่อยู่ในจังหวัด ระยะเวลาขึ้นกับการตรวจสอบข้อมูลระหว่างสำนักงาน หากติดไฟแนนซ์ต้องมีหนังสือยินยอมจากผู้ให้เช่าซื้อ