รถขนส่ง ป้ายเหลือง และใบอนุญาตขับรถตามกฎหมายขนส่ง

ประเทศไทยเป็นภาคีอนุสัญญาว่าด้วยการจราจรทางถนนทั้งฉบับเจนีวา ค.ศ. 1949 และฉบับเวียนนา ค.ศ. 1968 ใบขับขี่สากลที่ออกตามอนุสัญญาที่ไทยรับรองจึงใช้ขับรถได้ตามอายุที่ระบุในเอกสาร ซึ่งโดยทั่วไปคือหนึ่งปี และต้องแสดงคู่กับใบขับขี่ในประเทศที่ออกให้เสมอ เมื่อพำนักในไทยยาวและมีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง กรมการขนส่งทางบกแนะนำให้เปลี่ยนมาถือใบอนุญาตขับรถของไทย

ขึ้นอยู่กับดุลพินิจตามระเบียบและประเภทเอกสารที่นำมาแสดง ผู้ที่มีใบอนุญาตขับรถต่างประเทศที่ยังมีผลและมีคำแปลรับรอง มักได้รับยกเว้นการอบรมและการทดสอบข้อเขียนหรือทดสอบขับรถบางส่วน แต่ยังต้องผ่านการทดสอบสมรรถภาพร่างกายทุกกรณี ผู้ที่ไม่มีใบขับขี่เดิมต้องเข้าอบรมตามหลักสูตรที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดและสอบทั้งข้อเขียนและปฏิบัติ

ลำดับที่ถูกต้องคือ ซื้อหรือต่ออายุประกันภัยตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถ พ.ศ. 2535 ให้คุ้มครองตลอดปีภาษีที่จะต่อ จากนั้นนำรถเข้าตรวจสภาพหากเข้าเงื่อนไขอายุรถ แล้วจึงยื่นชำระภาษีที่สำนักงานขนส่ง จุดบริการเลื่อนล้อต่อภาษี หรือช่องทางออนไลน์ของกรมการขนส่งทางบก ถ้าไม่มีหลักฐานประกัน พ.ร.บ. ที่ยังมีผล ระบบจะไม่รับชำระภาษี

ตามหลักเกณฑ์ของกรมการขนส่งทางบก รถยนต์นั่งส่วนบุคคลไม่เกินเจ็ดคนต้องตรวจสภาพเมื่อมีอายุการใช้งานครบเจ็ดปีนับแต่วันจดทะเบียนครั้งแรก รถจักรยานยนต์ต้องตรวจเมื่อครบห้าปี การตรวจทำได้ที่สถานตรวจสภาพรถเอกชนที่ได้รับอนุญาต ซึ่งจะออกใบรับรองการตรวจสภาพให้ใช้ยื่นต่อภาษี รถที่ดัดแปลงสภาพต้องแจ้งแก้ไขรายการในเล่มทะเบียนก่อน มิฉะนั้นอาจไม่ผ่านการตรวจ

การค้างชำระภาษีรถประจำปีต้องเสียเงินเพิ่มตามอัตราที่กฎหมายกำหนดนับจากวันครบกำหนด และหากขาดต่อภาษีติดต่อกันเกินสามปี ทะเบียนรถจะถูกระงับ เจ้าของต้องคืนแผ่นป้ายทะเบียนและดำเนินการจดทะเบียนใหม่พร้อมชำระภาษีที่ค้างย้อนหลัง จึงควรตรวจสถานะภาษีทางเว็บไซต์หรือแอปพลิเคชันของกรมการขนส่งทางบกก่อนซื้อรถมือสองทุกครั้ง

มีผลในทางปฏิบัติ ระบบเชื่อมโยงข้อมูลใบสั่งระหว่างสำนักงานตำรวจแห่งชาติกับกรมการขนส่งทางบกทำให้เจ้าของรถที่มีใบสั่งค้างชำระได้รับเครื่องหมายแสดงการเสียภาษีชั่วคราวอายุสามสิบวันแทนป้ายภาษีปกติ และต้องไปชำระค่าปรับให้เรียบร้อยจึงจะได้รับป้ายภาษีเต็มปี จึงควรตรวจสอบใบสั่งค้างก่อนถึงกำหนดต่อภาษีทุกครั้ง

รถที่จดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์จะใช้แผ่นป้ายพื้นขาวสำหรับรถส่วนบุคคล และพื้นเหลืองสำหรับรถรับจ้างหรือรถสาธารณะตามกฎหมายเดียวกัน ส่วนรถบรรทุกและรถโดยสารขนาดใหญ่จดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก ซึ่งใช้เลขทะเบียนคนละระบบ มีข้อกำหนดเรื่องใบอนุญาตประกอบการขนส่งและใบอนุญาตขับรถคนละประเภทกัน

กฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกแบ่งใบอนุญาตผู้ประจำรถประเภทผู้ขับรถออกเป็นสี่ชนิด ชนิดที่หนึ่งสำหรับรถที่มีน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมไม่เกินสามพันห้าร้อยกิโลกรัม ชนิดที่สองสำหรับรถที่เกินกว่านั้นและรถโดยสาร ชนิดที่สามสำหรับรถลากจูงหรือรถพ่วง และชนิดที่สี่สำหรับรถที่ใช้ขนส่งวัตถุอันตราย ผู้ขับรถบรรทุกเพื่อการค้าจึงใช้ใบขับขี่รถยนต์ส่วนบุคคลไม่ได้

งานขับขี่ยานยนต์ที่ไม่ใช้เครื่องจักรกลหรืองานขับรถรับจ้างอยู่ในกลุ่มอาชีพที่สงวนไว้สำหรับคนไทยตามบัญชีท้ายประกาศที่ออกตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว ชาวต่างชาติจึงไม่สามารถขอใบอนุญาตทำงานเพื่อประกอบอาชีพขับรถรับจ้างได้ การขับรถของบริษัทเพื่อกิจธุระของตนเองเป็นคนละเรื่องกับการรับจ้างขับรถ ควรตรวจขอบเขตงานในใบอนุญาตทำงานก่อนเสมอ

กฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกกำหนดคุณสมบัติผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งไว้ รวมถึงสัดส่วนการถือหุ้นและกรรมการที่ต้องเป็นผู้มีสัญชาติไทยตามที่กฎหมายกำหนด นอกจากนี้ธุรกิจขนส่งทางบกยังอยู่ในบัญชีแนบท้ายพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 การลงทุนของต่างชาติจึงต้องวางโครงสร้างให้สอดคล้องกับทั้งสองกฎหมาย และควรตรวจสอบกับกรมการขนส่งทางบกและกรมพัฒนาธุรกิจการค้าก่อนจดทะเบียน

ได้ โดยทำหนังสือมอบอำนาจตามแบบของกรมการขนส่งทางบก แนบสำเนาบัตรประชาชนหรือหนังสือเดินทางของผู้มอบอำนาจที่รับรองสำเนาถูกต้อง หากผู้มอบอำนาจอยู่ต่างประเทศ ต้องลงนามต่อหน้าเจ้าหน้าที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทย หรือให้ Notary Public ในประเทศนั้นรับรองลายมือชื่อแล้วขอ Apostille หรือรับรองสถานทูตไทยตามระบบของประเทศนั้น

ทำได้ตามหลักเกณฑ์การนำเข้าชั่วคราวของกรมศุลกากร โดยต้องมีหลักประกัน เอกสารกรรมสิทธิ์รถ ประกันภัยที่ใช้ในไทย และมีกำหนดเวลาส่งกลับ หากขับข้ามพรมแดนทางบกยังต้องดำเนินการกับกรมการขนส่งทางบกเรื่องเอกสารรถและป้ายชั่วคราวตามระเบียบ เงื่อนไขและระยะเวลาเปลี่ยนได้ ควรตรวจสอบก่อนออกเดินทาง

ต้องมีหลักฐาน พ.ร.บ.คุ้มครองผู้ประสบภัยจากรถที่ยังคุ้มครองในช่วงปีภาษี และใบตรวจสภาพจากสถานตรวจสภาพรถเอกชน (ตรอ.) เมื่อรถยนต์นั่งส่วนบุคคลมีอายุใช้งานครบเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด (โดยทั่วไปเกิน 7 ปี สำหรับรถยนต์ และเกิน 5 ปี สำหรับรถจักรยานยนต์) ต่อภาษีล่วงหน้าได้ตามระยะเวลาที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด

ต้องแสดงใบขับขี่ต้นฉบับที่ยังไม่หมดอายุ พร้อมคำแปลภาษาไทยที่รับรองความถูกต้อง หรือหนังสือรับรองใบขับขี่จากสถานทูตของประเทศผู้ออก เอกสารประจำตัวและหลักฐานถิ่นที่อยู่ และใบรับรองแพทย์ กรณีเข้าเงื่อนไขที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด อาจได้รับยกเว้นการทดสอบข้อเขียนหรือทดสอบขับรถบางส่วน แต่ยังต้องทดสอบสมรรถภาพร่างกาย เงื่อนไขการยกเว้นแตกต่างกันตามประเทศผู้ออกใบขับขี่ ควรตรวจสอบกับสำนักงานขนส่งก่อน

โดยทั่วไปยื่นล่วงหน้าได้ตามระยะเวลาที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดก่อนวันหมดอายุ หากขาดต่อไม่นาน จะต้องอบรมและทดสอบสมรรถภาพร่างกายใหม่ แต่หากขาดต่อเป็นเวลานานตามเกณฑ์ที่กำหนด จะต้องสอบข้อเขียนใหม่ และหากขาดต่อนานกว่านั้นอีกจะต้องสอบขับรถใหม่ทั้งหมด ระยะเวลาแต่ละขั้นเปลี่ยนแปลงได้ตามระเบียบ ควรตรวจสอบก่อนวันหมดอายุ

ไม่โดยลำพัง ผู้ถือใบขับขี่ไทยที่จะขับรถในต่างประเทศควรขอใบอนุญาตขับรถระหว่างประเทศจากกรมการขนส่งทางบก โดยเลือกแบบตามอนุสัญญาที่ประเทศปลายทางเป็นภาคี (เจนีวา 1949 หรือเวียนนา 1968) และต้องพกใบขับขี่ไทยฉบับจริงควบคู่กันเสมอ บางประเทศยังกำหนดให้มีคำแปลรับรองเพิ่มเติม ควรตรวจสอบกฎของประเทศปลายทาง

ใบขับขี่สาธารณะออกตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์สำหรับรถรับจ้างที่จดทะเบียนตามกฎหมายนั้น ส่วนใบอนุญาตเป็นผู้ขับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกใช้กับรถบรรทุกและรถโดยสารที่จดทะเบียนตามกฎหมายขนส่ง แบ่งเป็นชนิดตามน้ำหนักและประเภทรถ ทั้งสองระบบกำหนดคุณสมบัติเพิ่มเติม เช่น การตรวจประวัติอาชญากรรม และมีข้อจำกัดเรื่องสัญชาติในบางประเภท

โดยหลักงานขับรถรับจ้างเป็นอาชีพที่มีข้อจำกัดสำหรับคนต่างด้าวตามกฎหมายว่าด้วยการบริหารจัดการการทำงานของคนต่างด้าว และระเบียบของกรมการขนส่งทางบกกำหนดคุณสมบัติผู้ขอใบขับขี่สาธารณะไว้เฉพาะ จึงควรตรวจสอบสถานะงานที่ห้ามคนต่างด้าวทำและเงื่อนไขใบอนุญาตทำงานก่อน ไม่ควรเริ่มขับรับจ้างก่อนได้ข้อยุติจากหน่วยงาน

กรมการขนส่งทางบกให้บริการชำระภาษีรถประจำปีผ่านช่องทางออนไลน์สำหรับรถบางประเภทที่เข้าเงื่อนไข เช่น รถไม่ค้างชำระเกินเกณฑ์และไม่มีการเปลี่ยนแปลงรายการที่ต้องตรวจสภาพโดยเจ้าหน้าที่ ผู้ใช้บริการต้องมีหลักฐานประกันภัยภาคบังคับที่ยังมีผลในระบบ และรถที่ต้องตรวจสภาพต้องผ่าน ตรอ. ก่อน เงื่อนไขอาจต่างกันสำหรับผู้ถือหนังสือเดินทาง ควรตรวจสอบในระบบก่อน

ระบบเชื่อมโยงข้อมูลใบสั่งระหว่างสำนักงานตำรวจแห่งชาติกับกรมการขนส่งทางบกทำให้ผู้ที่มีใบสั่งค้างชำระอาจได้รับเพียงหลักฐานชั่วคราวแทนเครื่องหมายแสดงการเสียภาษีจนกว่าจะชำระค่าปรับ แนวปฏิบัติมีการปรับเปลี่ยนตามระเบียบและคำพิพากษาที่เกี่ยวข้อง จึงควรตรวจสอบสถานะใบสั่งก่อนวันต่อภาษี

ต้องแจ้งไม่ใช้รถตลอดไปหรือดำเนินการตามระเบียบของกรมการขนส่งทางบกเพื่อยกเลิกทะเบียนและคืนแผ่นป้าย จากนั้นผ่านพิธีการส่งออกกับกรมศุลกากรพร้อมเอกสารกรรมสิทธิ์ และประเทศปลายทางจะกำหนดเอกสารของตนเอง เช่น หนังสือรับรองการจดทะเบียนพร้อมคำแปลรับรองและการรับรองนิติกรณ์ ควรตรวจสอบข้อกำหนดปลายทางก่อนถอนทะเบียนในไทย

หมายเลขทะเบียนที่ได้จากการประมูลของกรมการขนส่งทางบกเป็นสิทธิของผู้ประมูลและสามารถนำไปใช้กับรถของตนตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด รวมถึงการย้ายหมายเลขไปใช้กับรถคันอื่นภายใต้เงื่อนไขและเอกสารที่นายทะเบียนกำหนด ควรตรวจสอบหลักเกณฑ์ปัจจุบันกับสำนักงานขนส่ง เนื่องจากระเบียบเรื่องการโอนสิทธิและการนำไปใช้มีการปรับปรุงเป็นระยะ

เราช่วยตรวจความครบถ้วนของชุดเอกสารก่อนยื่น จัดทำและตรวจหนังสือมอบอำนาจให้ตรงแบบของกรมการขนส่งทางบก จัดแปลและรับรองคำแปลเอกสารต่างประเทศ ประสานขั้นตอนนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล และจัดล่ามเมื่อต้องให้ถ้อยคำกับเจ้าหน้าที่ ทั้งนี้การอนุมัติเป็นดุลพินิจของหน่วยงานราชการ เราไม่สามารถเร่งคิวหรือรับรองผลแทนหน่วยงานได้ กรุณาสอบถามค่าบริการและระยะเวลาทางโทรศัพท์ LINE หรืออีเมล

หลายประเทศให้ใช้ใบขับขี่ไทยร่วมกับใบอนุญาตขับรถระหว่างประเทศตามอนุสัญญาเวียนนาหรือเจนีวา ซึ่งขอได้ที่กรมการขนส่งทางบก บางประเทศขอคำแปลใบขับขี่ที่รับรองคำแปลจากกรมการกงสุลแทน ควรตรวจข้อกำหนดของประเทศปลายทางและอายุใบอนุญาตให้ครอบคลุมช่วงเดินทาง

คำแปลใช้ประกอบการยื่นคำขอเปลี่ยนหรือขอรับใบอนุญาตของไทยได้ แต่ไม่ใช่ใบอนุญาตในตัวเอง สิทธิการขับขี่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ของกรมการขนส่งทางบกและประเทศคู่ภาคี ผู้ขับควรพกใบอนุญาตต้นฉบับพร้อมหลักฐานการเข้าเมืองไว้ตลอด

ควรเผื่ออย่างน้อยสองถึงสี่สัปดาห์ต่อเรื่อง เพราะรวมเวลาขอเอกสารจากผู้ให้เช่าซื้อหรือกรมการขนส่งทางบก เวลาแปล คิวรับรองคำแปลที่กรมการกงสุล และเวลาพิธีการศุลกากรหรือคิวสถานทูตปลายทาง กรณีที่มีทั้งโอนและส่งออกควรเผื่อมากกว่านั้น

บางหน่วยงานยอมรับเอกสารที่ตรวจสอบได้ผ่านระบบของกรมการขนส่งทางบก แต่ขั้นตอนรับรองคำแปลและการรับรองจากสถานทูตส่วนใหญ่ยังยึดเอกสารกระดาษที่หน่วยงานรับรอง จึงควรขอฉบับกระดาษควบคู่และสอบถามรูปแบบที่ผู้รับยอมรับก่อนยื่น

ใบขับขี่ที่สิ้นอายุเกิน 1 ปีแต่ไม่เกิน 3 ปีต้องสอบข้อเขียนใหม่ หากเกิน 3 ปีต้องอบรม สอบข้อเขียน และสอบขับรถใหม่ทั้งหมด ทุกกรณีต้องมีใบรับรองแพทย์ที่ออกไม่เกินระยะเวลาที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดและผ่านการทดสอบสมรรถภาพร่างกาย ควรจองคิวออนไลน์ล่วงหน้าเพราะคิวในจังหวัดท่องเที่ยวมักเต็มเร็ว