Apostille กับเอกสารการศึกษา — ไทยเริ่มใช้ 28 กุมภาพันธ์ 2570

ประเทศไทยเข้าเป็นภาคีอนุสัญญา Apostille (HCCH Convention 1961) และอนุสัญญาจะมีผลใช้บังคับกับประเทศไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 (28 February 2027) ก่อนวันดังกล่าว เอกสารการศึกษายังต้องใช้ระบบนิติกรณ์กรมการกงสุลและรับรองซ้อนที่สถานทูตปลายทางตามเดิม ข้อมูลสถานะภาคีตรวจสอบได้ที่ hcch.net

เมื่อใช้กับประเทศภาคี เอกสารที่ผ่านการรับรองจากหน่วยงานที่ไทยกำหนดจะได้รับ Apostille แผ่นเดียว ไม่ต้องนำไปรับรองซ้อนที่สถานทูตของประเทศปลายทางอีก ทำให้ลดขั้นตอนและเวลารอลง ส่วนประเทศที่ไม่ได้เป็นภาคี เช่น หลายประเทศในตะวันออกกลางบางกรณี ยังต้องใช้กระบวนการรับรองซ้อนเช่นเดิม

ยังใช้ได้ตามเงื่อนไขของหน่วยงานปลายทาง การรับรองแบบเดิมไม่ได้ถูกยกเลิกย้อนหลัง แต่หน่วยงานปลายทางหลายแห่งกำหนดอายุความสดของเอกสาร เช่น ไม่เกิน 3–6 เดือนนับจากวันรับรอง จึงควรตรวจสอบข้อกำหนดของผู้รับเอกสารก่อนว่าต้องการเอกสารที่รับรองใหม่หรือไม่

ปัจจุบันต้องให้หน่วยงานของประเทศต้นทางรับรอง แล้วนำไปรับรองที่สถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุลไทยในประเทศนั้น จากนั้นนำเข้ามาแปลเป็นไทยและรับรองคำแปลที่กรมการกงสุลอีกครั้ง เมื่ออนุสัญญามีผลกับไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 เอกสารจากประเทศภาคีจะใช้ Apostille จากประเทศต้นทางแทนการรับรองที่สถานทูตไทยได้

ต้องยื่นขอรับรองหลักสูตรและสอบตามหลักเกณฑ์ของแพทยสภาหรือทันตแพทยสภา โดยยื่นวุฒิและทรานสคริปต์ที่ผ่านการรับรองจากสถานทูตของประเทศผู้ออกเอกสารหรือ Apostille ตามที่กำหนด พร้อมคำแปลภาษาไทยที่รับรองแล้ว ขั้นตอนและวิชาที่ต้องสอบเป็นไปตามประกาศของสภาวิชาชีพนั้น

ก่อนที่อนุสัญญา Apostille จะมีผลกับไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 เอกสารที่จะใช้ในประเทศส่วนใหญ่ต้องผ่านนิติกรณ์กรมการกงสุลแล้วนำไปรับรองซ้อนที่สถานทูตหรือสถานกงสุลของประเทศปลายทางในไทย เช่น สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ซาอุดีอาระเบีย กาตาร์ จีน และเวียดนาม เงื่อนไขและค่าธรรมเนียมเป็นไปตามที่แต่ละสถานทูตประกาศ

จีนเป็นภาคีอนุสัญญา Apostille แล้ว แต่ในช่วงก่อนที่อนุสัญญาจะมีผลกับไทย เอกสารไทยที่จะใช้ในจีนยังต้องผ่านนิติกรณ์กรมการกงสุลและรับรองที่สถานเอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศไทย พร้อมคำแปลตามที่สถานทูตกำหนด เมื่อถึงวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 เอกสารไทยจะใช้ Apostille กับจีนได้

โดยทั่วไปมี 3 ขั้น คือ ขอสำเนาปริญญาบัตรและทรานสคริปต์ฉบับรับรองจากสำนักทะเบียนของสถาบัน แปลเป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาปลายทาง แล้วนำไปรับรองคำแปลที่กองสัญชาติและนิติกรณ์ กรมการกงสุล หากประเทศปลายทางยังไม่ใช้ Apostille ต้องเพิ่มขั้นรับรองที่สถานทูตของประเทศนั้นอีกหนึ่งขั้น

อนุสัญญา Apostille จะมีผลกับประเทศไทยวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 เมื่อถึงเวลานั้นเอกสารที่ผ่านการรับรองจากกรมการกงสุลและได้รับ Apostille จะใช้ได้ทันทีในรัฐภาคีกว่า 120 ประเทศ โดยไม่ต้องไปรับรองซ้ำที่สถานทูตปลายทาง ช่วยลดเวลารอและค่าใช้จ่ายในขั้นตอนสุดท้าย ส่วนประเทศที่ไม่ใช่ภาคียังต้องใช้ขั้นตอนสถานทูตตามเดิม

โรงเรียนและคุรุสภามักขอปริญญาบัตร ทรานสคริปต์ ใบรับรองการสอนหรือ TEFL/TESOL และหนังสือรับรองความประพฤติหรือผลตรวจประวัติอาชญากรรมจากประเทศต้นทาง ทุกฉบับต้องผ่านการรับรองจากหน่วยงานต้นทางและสถานทูต หรือใช้ Apostille เมื่อระบบมีผลบังคับ พร้อมคำแปลภาษาไทยที่รับรองโดยกรมการกงสุล เพื่อใช้ประกอบใบอนุญาตประกอบวิชาชีพและใบอนุญาตทำงาน

ก่อนที่อนุสัญญา Apostille จะมีผลกับไทยในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2570 เอกสารไทยยังต้องผ่านการรับรองจากกรมการกงสุลแล้วนำไปรับรองต่อที่สถานทูตของประเทศปลายทาง เมื่ออนุสัญญามีผลแล้วประเทศภาคีจะรับเอกสารที่มี Apostille โดยไม่ต้องผ่านสถานทูต ผู้ที่ยื่นสมัครในช่วงเปลี่ยนผ่านควรถามมหาวิทยาลัยปลายทางว่ารับรูปแบบใดในรอบรับสมัครนั้น

ลำดับมาตรฐานคือ ขอทรานสคริปต์และใบปริญญาฉบับภาษาอังกฤษจากสำนักทะเบียน จัดทำคำแปลหากสถาบันออกเป็นภาษาไทย นำไปรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล และหากประเทศปลายทางเรียก ให้เพิ่มการรับรองของสถานทูตปลายทางหรือ Apostille เมื่อไทยเข้าเป็นภาคีเต็มรูปแบบ ข้อควรระวังคือหลายมหาวิทยาลัยต้องการซองปิดผนึกส่งตรงจากสถาบัน ซึ่งต้องสั่งพร้อมกันตั้งแต่ต้นเพื่อไม่ให้เสียรอบสมัคร

ไม่ได้โดยอัตโนมัติ ครูชาวต่างชาติต้องขอใบอนุญาตประกอบวิชาชีพหรือหนังสืออนุญาตให้ประกอบวิชาชีพโดยไม่มีใบอนุญาตจากคุรุสภา โดยยื่นวุฒิการศึกษาที่ผ่านการรับรอง หนังสือรับรองจากสถานศึกษาที่จ้าง และหนังสือรับรองความประพฤติ เอกสารจากต่างประเทศต้องผ่านการรับรองจากหน่วยงานต้นทางและสถานทูตหรือ Apostille ก่อนแปลและรับรองนิติกรณ์ในไทย

ทีมที่ปรึกษาซึ่งทำงานด้านนี้มากว่า 15 ปีดูแลได้ตั้งแต่ตรวจสอบว่าปลายทางต้องการเอกสารระดับใด ประสานสำนักทะเบียนขอสำเนารับรองและซองปิดผนึก จัดทำคำแปลโดยผู้แปลที่คุ้นเคยกับศัพท์การศึกษา ยื่นรับรองนิติกรณ์ ตามด้วยสถานทูตหรือ Apostille และจัดส่งระหว่างประเทศพร้อมเลขติดตาม ช่วยให้ผู้สมัครโฟกัสกับใบสมัครแทนการวิ่งเอกสาร

ทำได้ โดยขอหนังสือรับรองความถูกต้องของวุฒิจากสถานศึกษาที่ออกเอกสาร แล้วนำไปรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล และรับรองเพิ่มที่สถานทูตปลายทางหากประเทศนั้นยังไม่รับ Apostille เอกสารที่ใช้คือปริญญาบัตร ทรานสคริปต์ และหนังสือเดินทาง ข้อควรระวังคือหน่วยประเมินวุฒิต่างประเทศหลายแห่งต้องการเอกสารที่ส่งตรงจากสถาบัน ไม่รับฉบับที่ผู้สมัครถือไปเอง คำแนะนำคือตรวจว่าปลายทางต้องการช่องทางส่งตรงหรือไม่ก่อนเริ่ม เพราะเป็นสาเหตุการถูกตีกลับที่พบมากที่สุดในงานลักษณะนี้

ขึ้นกับประเทศปลายทาง ประเทศที่เป็นสมาชิกอนุสัญญา Apostille ต้องการเพียงคำแปลรับรองและ Apostille จากกรมการกงสุล ส่วนประเทศที่ยังไม่เข้าร่วมต้องรับรองนิติกรณ์ที่กรมการกงสุลแล้วรับรองเพิ่มที่สถานทูตปลายทางในไทย ขั้นตอนคือแปล รับรองกงสุล แล้วรับรองสถานทูตตามลำดับ ข้ามขั้นไม่ได้ ข้อควรระวังคือสถานทูตบางแห่งรับเอกสารที่รับรองกงสุลมาไม่เกินจำนวนวันที่กำหนด หากทำเร็วเกินไปอาจต้องทำซ้ำ คำแนะนำคือยืนยันข้อกำหนดฉบับล่าสุดกับปลายทางก่อนเริ่ม ทีมเราตรวจข้อกำหนดนี้ให้ทุกเคสก่อนเดินเอกสาร

ปัจจุบันไทยเข้าเป็นภาคีอนุสัญญา Apostille แล้ว การรับรองเอกสารสำหรับประเทศภาคีจึงจบที่กรมการกงสุลโดยไม่ต้องนำไปรับรองที่สถานทูตปลายทางอีก เอกสารเบื้องต้นคือปริญญาบัตรและทรานสคริปต์ฉบับที่ออกโดยสถาบัน คำแปลภาษาอังกฤษ และหนังสือเดินทาง ขั้นตอนคือขอเอกสารฉบับภาษาอังกฤษจากสถาบัน จัดทำคำแปลกรณีเอกสารเป็นภาษาไทย ยื่นนิติกรณ์ที่กรมการกงสุล แล้วรับ Apostille ข้อควรระวังคือประเทศที่ไม่ใช่ภาคียังต้องรับรองที่สถานทูตปลายทางตามลำดับเดิม คำแนะนำคือตรวจสถานะภาคีของประเทศปลายทางที่เว็บไซต์ hcch.net ก่อนทุกครั้ง