บัตรเดินทางนักธุรกิจเอเปก (ABTC) — สิทธิและขอบเขต

บัตรเดินทางนักธุรกิจเอเปกหรือ APEC Business Travel Card เป็นบัตรภายใต้ความริเริ่มของกลุ่มความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก ให้นักธุรกิจของเขตเศรษฐกิจสมาชิกที่ได้รับอนุมัติล่วงหน้า เดินทางเข้าเขตเศรษฐกิจที่ให้การอนุมัติได้โดยไม่ต้องขอวีซ่าธุรกิจแยกครั้ง และใช้ช่องทางพิเศษ APEC lane ที่ด่านตรวจคนเข้าเมืองของสนามบินที่ร่วมโครงการ

กรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ เป็นหน่วยงานรับคำขอและพิจารณาคุณสมบัติของผู้สมัครสัญชาติไทย เมื่อผ่านการพิจารณาฝ่ายไทยแล้ว ข้อมูลจะถูกส่งให้เขตเศรษฐกิจสมาชิกอื่นพิจารณาอนุมัติล่วงหน้าเป็นรายเขต จึงควรตรวจรายละเอียดคุณสมบัติและแบบฟอร์มล่าสุดที่ dft.go.th ก่อนยื่นทุกครั้ง

บัตรมีอายุ 5 ปีนับจากวันออกบัตร หรือสิ้นสุดพร้อมหนังสือเดินทางหากหนังสือเดินทางหมดอายุก่อน บัตรนี้ใช้สำหรับการเดินทางเชิงธุรกิจระยะสั้น เช่น ประชุม เจรจาการค้า และดูงาน ไม่ใช่ใบอนุญาตทำงานและไม่ให้สิทธิรับจ้างทำงานในเขตเศรษฐกิจปลายทาง หากจะทำงานต้องขอใบอนุญาตทำงานตามกฎหมายของประเทศนั้นแยกต่างหาก

ชุดเอกสารที่พบทั่วไปคือ แบบคำขอตามที่กรมการค้าต่างประเทศกำหนด สำเนาหนังสือเดินทางที่มีอายุเหลือเพียงพอ รูปถ่ายตามข้อกำหนด หนังสือรับรองนิติบุคคลจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้าที่คัดใหม่ หลักฐานการค้าหรือการลงทุนระหว่างประเทศ เช่น ใบขนสินค้าหรือสัญญาการค้า หนังสือมอบหมายจากบริษัท และหนังสือรับรองความประพฤติจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ รายการที่แน่นอนให้ยึดตามประกาศล่าสุดของกรมการค้าต่างประเทศ

การยื่นต่อหน่วยงานไทยใช้เอกสารภาษาไทยได้ แต่หากคู่ค้าหรือเขตเศรษฐกิจปลายทางขอหลักฐานประกอบเพิ่ม การมีชุดคำแปลภาษาอังกฤษของหนังสือรับรองบริษัทและบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นที่รับรองคำแปลแล้วจะช่วยให้ตอบคำถามได้ทันโดยไม่ต้องเริ่มกระบวนการแปลใหม่

การต่ออายุใช้กระบวนการพิจารณาใหม่เช่นเดียวกับการขอครั้งแรก รวมถึงการขออนุมัติล่วงหน้าจากเขตเศรษฐกิจสมาชิกอีกครั้ง จึงควรเริ่มก่อนบัตรหมดอายุหลายเดือน ถ้าเปลี่ยนหนังสือเดินทางระหว่างอายุบัตร ต้องแจ้งเพื่อออกบัตรใหม่ให้เลขหนังสือเดินทางตรงกัน มิฉะนั้นใช้ช่องทาง APEC lane ไม่ได้

มีผลโดยตรง เพราะทุกเขตเศรษฐกิจตรวจสอบประวัติก่อนให้การอนุมัติล่วงหน้า และเขตใดเขตหนึ่งอาจปฏิเสธได้โดยไม่ต้องแจ้งเหตุผล การเตรียมหนังสือรับรองความประพฤติที่ออกใหม่จากสำนักงานตำรวจแห่งชาติจึงเป็นส่วนหนึ่งของชุดเอกสาร และหากเคยมีคดีที่ถึงที่สุดแล้ว ควรเตรียมคำอธิบายพร้อมเอกสารศาลประกอบไว้ด้วย

ยังต้องผ่านการตรวจตามปกติ บัตรให้เพียงสิทธิใช้ช่องทางพิเศษและการอนุมัติล่วงหน้าแทนการขอวีซ่าธุรกิจ อำนาจอนุญาตให้เข้าเมืองยังเป็นของเจ้าหน้าที่ตรวจคนเข้าเมืองที่ด่านเสมอ ควรพกบัตรพร้อมหนังสือเดินทางเล่มที่ตรงกับบัตร และเตรียมหลักฐานวัตถุประสงค์การเดินทาง เช่น หนังสือเชิญประชุม

ไม่เท่ากัน แต่ละเขตเศรษฐกิจกำหนดระยะเวลาพำนักต่อครั้งของผู้ถือบัตรไว้เอง โดยทั่วไปอยู่ในช่วงประมาณ 59 ถึง 90 วันต่อการเข้าหนึ่งครั้ง ควรตรวจเงื่อนไขรายเขตจากข้อมูลของ APEC และของหน่วยงานตรวจคนเข้าเมืองปลายทางก่อนวางแผนการเดินทางที่ยาวกว่าปกติ

แจ้งความไว้เป็นหลักฐานและแจ้งกรมการค้าต่างประเทศทันทีเพื่อยกเลิกบัตรเดิมและขอออกบัตรใหม่ ระหว่างรอบัตรใหม่จะใช้สิทธิ APEC lane ไม่ได้ หากมีกำหนดเดินทางในช่วงนั้นให้เตรียมขอวีซ่าธุรกิจตามปกติของประเทศปลายทางไว้เป็นทางสำรอง

โครงการนี้ให้เขตเศรษฐกิจออกบัตรแก่ผู้ถือหนังสือเดินทางของตนเอง ผู้ถือหนังสือเดินทางต่างชาติจึงต้องยื่นผ่านหน่วยงานผู้รับคำขอของเขตเศรษฐกิจที่ตนถือสัญชาติ ไม่ใช่ผ่านกรมการค้าต่างประเทศของไทย ส่วนบริษัทไทยสามารถออกหนังสือรับรองการจ้างงานและหลักฐานการค้าให้ใช้ประกอบการยื่นที่ประเทศต้นสังกัดได้

ABTC ให้ผู้ถือเดินทางเข้าเขตเศรษฐกิจสมาชิกเอเปกที่อนุมัติชื่อไว้บนบัตรได้โดยไม่ต้องขอวีซ่าแยกในแต่ละครั้ง พำนักได้ครั้งละประมาณ 59–90 วันแล้วแต่เขตเศรษฐกิจ และใช้ช่องทางพิเศษ APEC lane ที่ด่านตรวจคนเข้าเมืองของสนามบินหลักได้ บัตรมีอายุ 5 ปีหรือจนกว่าหนังสือเดินทางจะหมดอายุแล้วแต่ระยะใดสั้นกว่า ทั้งนี้แต่ละเขตเศรษฐกิจพิจารณาอนุมัติแยกกัน ชื่อเขตที่อนุมัติแล้วเท่านั้นจึงจะปรากฏด้านหลังบัตร

ฝ่ายไทยรับคำขอโดยกรมการค้าต่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ ผู้ยื่นต้องเป็นนักธุรกิจสัญชาติไทยที่มีการค้าหรือการลงทุนกับเขตเศรษฐกิจเอเปก เอกสารหลักได้แก่ แบบคำขอ หนังสือรับรองนิติบุคคลจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้าอายุไม่เกิน 6 เดือน หนังสือมอบอำนาจจากบริษัท สำเนาหนังสือเดินทางที่มีอายุเหลือไม่น้อยกว่า 1 ปี รูปถ่าย หลักฐานการค้าระหว่างประเทศ เช่น ใบขนสินค้าหรือสัญญา และหนังสือรับรองความประพฤติจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ

หลังกรมการค้าต่างประเทศอนุมัติ ระบบจะส่งคำขอไปยังทุกเขตเศรษฐกิจเพื่อพิจารณา pre-clearance ซึ่งใช้เวลารวมประมาณ 3–6 เดือน บางเขตเศรษฐกิจใช้เวลานานกว่านั้นและอาจอนุมัติทีหลังจนต้องออกบัตรใหม่ การต่ออายุยื่นได้ล่วงหน้าประมาณ 3–6 เดือนก่อนบัตรหมดอายุด้วยชุดเอกสารเดียวกัน ควรตรวจอายุหนังสือเดินทางก่อนยื่นเสมอ เพราะการเปลี่ยนเล่มระหว่างทางทำให้ต้องยื่นขอบัตรใหม่ทั้งกระบวนการ

โดยหลักแล้วบัตรนี้ออกให้นักธุรกิจที่เดินทางในเขตเศรษฐกิจเอเปคเป็นประจำ ไม่ใช่สิทธิของผู้รับบำนาญ แต่ผู้ที่เกษียณจากงานประจำแล้วยังถือตำแหน่งกรรมการบริษัทหรือทำธุรกิจต่อเนื่อง อาจเข้าเกณฑ์ได้หากมีหลักฐานการประกอบธุรกิจจริงตามที่หน่วยงานผู้ออกบัตรกำหนด เอกสารที่ใช้มักรวมหนังสือรับรองบริษัท หลักฐานการเดินทางเชิงธุรกิจ และประวัติอาชญากรรมที่ยังไม่หมดอายุ ควรตรวจเงื่อนไขของเขตเศรษฐกิจที่ต้องการเดินทางเข้าเป็นรายกรณี

บัตรเดินทางสำหรับนักธุรกิจเอเปคออกให้ผู้ที่มีคุณสมบัติตามหลักเกณฑ์ของกรมการค้าต่างประเทศ ซึ่งพิจารณาสถานะการประกอบธุรกิจและความจำเป็นในการเดินทาง ผู้เกษียณที่ยังเป็นกรรมการหรือผู้ถือหุ้นที่ดำเนินธุรกิจจริงอาจเข้าเกณฑ์ ควรตรวจเงื่อนไขปัจจุบันก่อนยื่น